Rubid

Rubid
← rubid → stront
Wygląd
srebrzystobiały
Próbka rubidu w stanie ciekłym (w szklanej ampułce). Dostrzegalne kolorowe zabarwienia, pochodzące od nadtlenków.
Próbka rubidu w stanie ciekłym (w szklanej ampułce). Dostrzegalne kolorowe zabarwienia, pochodzące od nadtlenków.
Widmo emisyjne rubidu
Widmo emisyjne rubidu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a.

rubid, Rb, 37
(łac. rubidium)

Grupa, okres, blok

1 (IA), 5, s

Stopień utlenienia

I

Właściwości metaliczne

metal alkaliczny

Właściwości tlenków

silnie zasadowe

Masa atomowa

85,468 ± 0,001

Stan skupienia

stały

Gęstość

1532 kg/m³

Temperatura topnienia

39,30 °C

Temperatura wrzenia

688 °C

Numer CAS

7440-17-7

PubChem

5357696

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Rubid (Rb, łac. rubidium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali alkalicznych.

Charakterystyka

Barwienie płomienia przez związek rubidu

Rubid ma 29 izotopów z przedziału mas 74–102 o okresie półtrwania minimum 1 ms. Trwały jest tylko 85Rb. W naturalnym składzie izotopowym tego pierwiastka oprócz 85Rb (72,2%) występuje jeszcze długożyciowy izotop 87Rb (27,8%, t1/2 ≈ 50 mld lat).

W postaci czystej rubid jest bardzo miękkim, ciągliwym metalem o srebrzysto-szarym połysku. Jest drugim po cezie najbardziej elektrododatnim z nieradioaktywnych metali alkalicznych (X = 0,82). Jego własności chemiczne są zbliżone do potasu (który jest mniej reaktywny) oraz cezu (który jest bardziej reaktywny). Topi się w temperaturze 39,3 °C. Tworzy amalgamat z rtęcią oraz stopy ze złotem, żelazem, cezem, sodem i potasem, ale nie z litem. Na powietrzu zapala się samorzutnie, z wodą reaguje wybuchowo. Ma bardzo małą energię jonizacji wynoszącą 406 kJ/mol.

Kationy Rb+ barwią płomień na kolor fioletowo-różowy. Odróżnienie od bardzo podobnej barwy płomienia potasu wymaga spektroskopu.

Występowanie

Występuje w skorupie ziemskiej w ilości 90 ppm. Minerałami o relatywnie wysokiej zawartości rubidu są lepidolit i karnalit.

Odkrycie

Został odkryty w 1861 roku przez Bunsena i Kirchhoffa w Heidelbergu metodą analizy widmowej. Robert Bunsen otrzymał rubid po raz pierwszy w postaci czystej za pomocą reakcji chlorku rubidu z potasem.

Znaczenie biologiczne

Niektóre jego sole, podobnie jak sole litu, mają działanie stymulujące ośrodkowy układ nerwowy. Dawniej podejmowano próby zastosowania soli rubidu w lecznictwie psychiatrycznym (w chorobie afektywnej).

Zastosowania techniczne

Rubidowy zegar atomowy w U.S. Naval Observatory

Znane są jego tlenki, sole kwasów nieorganicznych i kilkaset kompleksów metaloorganicznych, jednak żaden nie odgrywa praktycznej roli.

W roku 1995 izotop 87Rb został wykorzystany do uzyskania kondensatu Bosego-Einsteina.

Stosowany jest, w niewielkich ilościach, jako domieszka do półprzewodników stosowanych w fotokomórkach, dodatek do specjalnych gatunków szkła oraz jako komponent zegarów atomowych.