Lorens

Lorens
	nobel ← lorens → rutherford
	Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a.	lorens, Lr, 103; (łac. lawrencium)
Grupa, okres, blok	–, 7, d
Stopień utlenienia	III
Właściwości metaliczne	aktynowiec
Liczba masowa	266
Numer CAS	22537-19-5
PubChem	31192
Właściwości atomowe
Konfiguracja elektronowa	[Rn]5f147s27p1 (przewidywana)
Zapełnienie powłok	2, 8, 18, 32, 32, 8, 3; (wizualizacja powłok)
Elektroujemność; • w skali Paulinga	; 1,3
Potencjały jonizacyjne	I 443,8 kJ/mol; II 1428 kJ/mol; III 2219,1 kJ/mol
Najstabilniejsze izotopy
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	Wiarygodne źródła oznakowania tej substancji; według kryteriów GHS są niedostępne.
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Lorens (Lr, łac. lawrencium), dawniej oznaczany także Lw – syntetyczny pierwiastek chemiczny, nieposiadający stabilnych izotopów i niewystępujący w przyrodzie. Nazwa pochodzi od nazwiska fizyka Ernesta O. Lawrence’a.

Zgodnie z terminologią IUPAC lorens jest zaliczany do aktynowców. Także zgodnie z terminologią IUPAC należy on do bloku d, przez co jest jedynym aktynowcem z okresu 7, który nie należy do bloku f. Poprzez przynależność do bloku d, należy on do grupy skandowców.

Według reguły Madelunga, konfiguracja elektronowa lorensu w stanie podstawowym powinna posiadać jeden elektron na podpowłoce 6d. Jednakże ze względu na efekty relatywistyczne przewiduje się, że w stanie podstawowym lorens posiada jeden elektron na podpowłoce 7p. Rzeczywista konfiguracja nie została dotąd zbadana, ze względu na krótki czas życia znanych izotopów.

Historia odkrycia

Pierwiastek ten został otrzymany przez Alberta Ghiorso, Torbjørna Sikkelanda, Almona Larsha i Roberta M. Latimera 14 lutego 1961 r. w Berkeley Radiation Laboratory, na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. Został otrzymany przez bombardowanie próbki 3 miligramów mieszaniny 3 izotopów kalifornu jonami ¹⁰B i ¹¹B z użyciem akceleratora HILAC. Otrzymana próbka pierwiastka pozwoliła na detekcję jego istnienia, ale nie było możliwości zbadania jego własności chemicznych.

Zobacz też

Klasyfikacja lantanowców i aktynowców

Uwagi

↑ Podana liczba masowa dotyczy izotopu ²⁶⁶Lr o najdłuższym czasie połowicznego rozpadu. Pierwiastek ten nie ma trwałych izotopów, a tym samym niemożliwe jest wyznaczenie dla niego standardowej względnej masy atomowej (por. Prohaska i in. 2022 ↓, s. 584). Masa atomowa tego izotopu wynosi (266,119870 ± 0,000580) u. Podana wartość i jej niepewność nie pochodzą z pomiarów, lecz z oszacowania na podstawie regularności, jakim podlegają zmierzone masy jąder o zbliżonej liczbie protonów i neutronów (por. Wang i in. 2021 ↓, tab. I).

Przypisy

↑ ThomasT. Prohaska ThomasT. i inni, Standard atomic weights of the elements 2021 (IUPAC Technical Report), „Pure and Applied Chemistry”, 94 (5), 2022, s. 573–600, DOI: 10.1515/pac-2019-0603 (ang.).
↑ M.M. Wang M.M., W.J.W.J. Huang W.J.W.J., F.G.F.G. Kondev F.G.F.G., G.G. Audi G.G., S.S. Naimi S.S., The AME 2020 atomic mass evaluation (II). Tables, graphs and references, „Chinese Physics C”, 45 (3), 2021, nr art. 030003, DOI: 10.1088/1674-1137/abddaf (ang.).
↑ F.G.F.G. Kondev F.G.F.G., M.M. Wang M.M., W.J.W.J. Huang W.J.W.J., S.S. Naimi S.S., G.G. Audi G.G., The NUBASE2020 evaluation of nuclear physics properties, „Chinese Physics C”, 45 (3), 2021, nr art. 030001, DOI: 10.1088/1674-1137/abddae (ang.).
↑ Mendeleev’s Periodic Table Is Finally Completed and What To Do about Group 3. IUPAC. [dostęp 2014-05-11].
↑ E. Eliav, U. Kaldor, Y. Ishikawa. Transition energies of ytterbium, lutetium, and lawrencium by the relativistic coupled-cluster method. „Phys. Rev. A”. 52, s. 291–296, 1995. DOI: 10.1103/PhysRevA.52.291.
↑ Albert Ghiorso, Torbjørn Sikkeland Sikkeland, Almon E. Larsh, Robert M. Latimer. New Element, Lawrencium, Atomic Number 103. „Physical Review Letters”. 6. 9. s. 473–475.

[1] Podana liczba masowa dotyczy izotopu ²⁶⁶Lr o najdłuższym czasie połowicznego rozpadu. Pierwiastek ten nie ma trwałych izotopów, a tym samym niemożliwe jest wyznaczenie dla niego standardowej względnej masy atomowej (por. Prohaska i in. 2022 ↓, s. 584). Masa atomowa tego izotopu wynosi (266,119870 ± 0,000580) u. Podana wartość i jej niepewność nie pochodzą z pomiarów, lecz z oszacowania na podstawie regularności, jakim podlegają zmierzone masy jąder o zbliżonej liczbie protonów i neutronów (por. Wang i in. 2021 ↓, tab. I).

[CIAAW-2021-infobox-2] ThomasT. Prohaska ThomasT. i inni, Standard atomic weights of the elements 2021 (IUPAC Technical Report), „Pure and Applied Chemistry”, 94 (5), 2022, s. 573–600, DOI: 10.1515/pac-2019-0603 (ang.).

[AME-2020-infobox-3] M.M. Wang M.M., W.J.W.J. Huang W.J.W.J., F.G.F.G. Kondev F.G.F.G., G.G. Audi G.G., S.S. Naimi S.S., The AME 2020 atomic mass evaluation (II). Tables, graphs and references, „Chinese Physics C”, 45 (3), 2021, nr art. 030003, DOI: 10.1088/1674-1137/abddaf (ang.).

[NUBASE-2020-infobox-4] F.G.F.G. Kondev F.G.F.G., M.M. Wang M.M., W.J.W.J. Huang W.J.W.J., S.S. Naimi S.S., G.G. Audi G.G., The NUBASE2020 evaluation of nuclear physics properties, „Chinese Physics C”, 45 (3), 2021, nr art. 030001, DOI: 10.1088/1674-1137/abddae (ang.).

[Scerri-IUPAC-5] Mendeleev’s Periodic Table Is Finally Completed and What To Do about Group 3. IUPAC. [dostęp 2014-05-11].

[Eliav-6] E. Eliav, U. Kaldor, Y. Ishikawa. Transition energies of ytterbium, lutetium, and lawrencium by the relativistic coupled-cluster method. „Phys. Rev. A”. 52, s. 291–296, 1995. DOI: 10.1103/PhysRevA.52.291.

[Ghiorso-7] Albert Ghiorso, Torbjørn Sikkeland Sikkeland, Almon E. Larsh, Robert M. Latimer. New Element, Lawrencium, Atomic Number 103. „Physical Review Letters”. 6. 9. s. 473–475.

[8] Alternatywnie do skandowców zalicza się często nie lutet i lorens, lecz lantan, aktyn oraz hipotetyczny unbiun.

[9] Budowa 8. okresu jest przedmiotem badań teoretycznych i dokładne umiejscowienie pierwiastków tego okresu w ramach układu okresowego jest niepewne.