Gadolin

Gadolin
europ ← gadolin → terb
Wygląd
srebrzystobiały
Gadolin
Widmo emisyjne gadolinu
Widmo emisyjne gadolinu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a.

gadolin, Gd, 64
(łac. gadolinium)

Grupa, okres, blok

, 6, f

Stopień utlenienia

III

Właściwości metaliczne

lantanowiec

Właściwości tlenków

średnio zasadowe

Masa atomowa

157,249 ± 0,002

Stan skupienia

stały

Gęstość

7901 kg/m³

Temperatura topnienia

1313 °C

Temperatura wrzenia

3273 °C

Numer CAS

7440-54-2

PubChem

23982

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Gadolin (Gd, łac. gadolinium) – pierwiastek chemiczny z grupy lantanowców o silnych własnościach ferromagnetycznych. Nazwany od nazwiska fińskiego mineraloga i chemika Johana Gadolina. Został odkryty w 1880 r. przez Jeana Charles’a Galissarda de Marignac.

Występowanie

Gadolin występuje w skorupie ziemskiej w ilości 6 ppm (wagowo). Najważniejszymi minerałami gadolinu są:

Izotopy

Naturalnie występujący gadolin jest mieszaniną 5 izotopów stabilnych oraz 2 radioizotopów: 152Gd ma czas połowicznego rozpadu ok. biliona lat, rozpadu 160Gd nie zaobserwowano (teoretycznie powinien ulegać podwójnemu rozpadowi β do 160Dy z T½ > 1,3×1021 lat). Ponadto znanych jest 28 radioizotopów sztucznych o liczbach masowych od 136 do 169.

Zastosowanie

Z izotopów sztucznych najszerzej wykorzystywane są 153Gd i 159Gd jako wskaźniki promieniotwórcze. Trwałe izotopy 155Gd i 157Gd stosuje się w technice reaktorowej z uwagi na ich przekroje czynne pochłaniania neutronów termicznych (odpowiednio: 70 kb/atom, 160 kb/atom).

Tlenek gadolinu Gd2O3 umieszcza się w prętach kontrolnych reaktorów jądrowych i szkłach ochronnych, zaś borek gadolinu GdB6 w prętach bezpieczeństwa i osłonach przed neutronami. Siarczany i inne związki gadolinu (np. gadobutrol) mają właściwości paramagnetyczne. Wykorzystuje się je jako kontrast w badaniach jądrowym rezonansem magnetycznym.

Tlenosiarczek gadolinu Gd2O2S domieszkowany terbem wykazuje zieloną fosforescencję. Jest stosowany w ekranach kineskopowych oraz jako scyntylator w obrazowaniu rentgenowskim.

Gadolin jest wykorzystywany w stopach magnetokalorycznych, stosowanych w procesie rozmagnesowania adiabatycznego do uzyskiwania niskich temperatur[potrzebny przypis].

Inne właściwości

Ma dwie odmiany alotropowe. Krystalizuje w heksagonalnej, gęsto upakowanej formie α. W temperaturach powyżej 1235 °C przekształca się w formę β, o układzie regularnym ściennie centrowanym.

Temperatura Curie gadolinu to 20 °C.