Pismo dewanagari

Rygweda, sanskrycki tekst pisany w dewanagari
Typowa klawiatura maszyny do pisania w hindi

Dewanagari (देवनागरी, z sanskr. Devanāgarī; deva „bóg” + nagari „gród, miasto”) – pismo alfabetyczno-sylabiczne, używane w północnych, zachodnich i środkowych Indiach do zapisu kilkunastu języków z grupy języków indoaryjskich, m.in. sanskrytu, hindi, marathi, nepali.

Składa się z 46 znaków oraz ligatur. Zapis znaków jest poziomy, od strony lewej do prawej. Charakterystyczna dla niego jest pozioma linia (matra) nad każdą literą i ligaturą (oprócz znaków dha i bha, których linia jest niepełna). Dewanagari posiada także kilka znaków interpunkcyjnych oraz znaków o znaczeniu fonetycznym.

Rozwinęło się z brahmi, starszej formy pisma indyjskiego, którego najwcześniejsza postać znana jest z napisów cesarza Aśoki (poł. III w. p.n.e.). Najstarsze inskrypcje pochodzą z VII wieku.

Spółgłoski

Zwarte Nosowe Zwarto-

-otwarte

Szczelinowe
Bezdźwięczne Dźwięczne
Nieprzydechowe Przydechowe Nieprzydechowe Przydechowe Bezdźwięczne Dźwięczne
Miękko-

podniebienne

कkakə खkhakʰə गgaɡə घghaɡʱə ङṅaŋə हhaɦə
hə
Twardo-

podniebienne

चcatʃə
tsə
छchatʃʰə
tsʰə
जjadʒə
dzə
झjhadʒʱə
dzʱə
ञñaɲə यyajə शśaɕə
ʃʲə
Retrofleksyjne टṭaʈə ठṭhaʈʰə डḍaɖə ढḍhaɖʱə णṇaɳə रraɹə
ɾə
षṣaʂə
ʃə
Zębowe तtat̪ə थthat̪ʰə दdad̪ə धdhad̪ʱə नnanə लlalə सsasə
Wargowe पpapə फphapʰə बbabə भbhabʱə मmamə वvaʋə
wə

Na końcu tabeli alfabetu umieszcza się dwie grupy innego charakteru, używane w sanskrycie wedyjskim, języku marathi i radżasthani.

Transliteracja Wymowa (IPA)
IASTITRANSSanskrytHindiMarathi
ळ ḷaLa/ɭə/
क्ष kṣakSha/kʂə//kʃə/
ज्ञ jñajña/dʒɲə//ɡjə//dnjə/
ITRANS IPA
क़ qa /qə/
ख़ Ka /xə/
ग़ Ga /ɢə/
ज़ za /zə/
फ़ fa /fə/
य़ Ya /ʒə/
ड़ .Da /ɽə/
ढ़ .Dha /ɽʱə/

Implozje sindhi podkreślone.

Implozyjne
Dźwięczne
Miękko-

podniebienne

ग /ɠə/
Twardo-

podniebienne

ज /ʄə/
Dziąsłowe ड /ɗə/
Wargowe ब /ɓə/
Przykłady ligatur
1.Pionowy ukośnik ग्लglaन्तntaस्कskaश्वśvaत्तtta
2.Znak diakrytyczny r र्नrnaन्रnraर्तrtaत्रtraर्रrra
3.Połączenia
pod
द्गdgaद्घdghaद्दddaद्धddhaद्नdna
द्बdbaद्भdbhaद्मdmaद्यdyaद्वdva
क्तktaह्णhṇaह्मhmaह्यhyaह्रhra
4.Podwójny ukośnik r ट्रṭraठ्रṭhraड्रḍraढ्रḍhraङ्रṅra
5.Inne क्षkṣaक्ष्मkṣmaज्ञjñaन्त्वntvaन्त्र्यntrya
Ligatura z n jako drugim elementem
grupa-kaक्नknaख्नkhnaग्नgnaघ्नghna
grupa-taत्नtnaथ्नthnaद्नdnaध्नdhnaन्नnna
grupa-paप्नpnaफ्नphnaब्नbnaभ्नbhnaम्नmna
grupa-ya—र्नrnaल्नlnaव्नvna
grupa-vaश्नśnaष्नṣnaस्नsnaह्नhna

Cyfry

०१२३४ ५६७८९
01234 56789

Bibliografia

Linki zewnętrzne