Diporiphora

	Diporiphora
	Gray, 1842
	; Przedstawiciel rodzaju – D. australis
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	gady
Rząd	łuskonośne
Infrarząd	Iguania
Rodzina	agamowate
Podrodzina	Amphibolurinae
Rodzaj	Diporiphora
	Typ nomenklatoryczny
	Diporiphora bilineata Gray, 1842
Synonimy
	Diporophora: Gray, 1845; Gindalia Gray, 1845; Calotella Steindachner, 1867; Caimanops Storr, 1974; Mantichorasaurus Wells & Wellington, 1984; Houstoniasaurus Wells & Wellington, 1985; Wittenagama Wells & Wellington, 1985;
	Diporophora: Gray, 1845; Gindalia Gray, 1845; Calotella Steindachner, 1867; Caimanops Storr, 1974; Mantichorasaurus Wells & Wellington, 1984; Houstoniasaurus Wells & Wellington, 1985; Wittenagama Wells & Wellington, 1985;
Gatunki
	28 gatunków (zobacz opis w tekście)
	28 gatunków (zobacz opis w tekście)
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Diporiphora – rodzaj jaszczurek z podrodziny Amphibolurinae w obrębie rodziny agamowatych (Agamidae).

Zasięg wstępowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Australii i na Nowej Gwinei.

Charakterystyka

Są to jaszczurki preferujące środowiska leśne, prowadzące często nadrzewny tryb życia. Charakteryzują się stosunkowo długimi kończynami i bardzo długimi ogonami, które nieraz są kilkakrotnie dłuższe od reszty ciała.

Systematyka

Etymologia

Diporiphora (Diporophora): gr. διπορος diporos „z dwoma otworami, na dwa sposoby”, od δι- di- „podwójny”, od δις dis „dwa razy”, od δυο duo „dwa”; πορος poros „przejście”; -φορος -phoros „dźwigający”, od φερω pherō „nosić”.
Gindalia: etymologia niejasna, Gray nie wytłumaczył pochodzenia nazwy rodzajowej. Gatunek typowy: Gindalia bennettii Gray, 1845.
Calotella: rodzaj Calotes Cuvier, 1817; łac. przyrostek zdrabniający -ella. Gatunek typowy: Calotella australis Steindacner, 1867.
Caimanops: rodzaj Caiman Spix, 1825; ωψ ōps, ωπος ōpos „wygląd, oblicze”. Gatunek typowy: Diporiphora amphiboluroides Lucas & Frost, 1902.
Mantichorasaurus: Mantykora (gr. Μαντιχορας Mantikhoras, łac. Mantichora) to mityczny potwór wyobrażany jako lew z głową człowieka i ogonem skorpiona; gr. σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy: Diporiphora albilabris Storr, 1974.
Houstoniasaurus: Terry F. Houston, australijski herpetolog; gr. σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy: Diporiphora winneckei Lucas & Frost, 1896.
Wittenagama: Geoffrey J. Witten, australijski biolog; rodzaj Agama Daudin, 1802. Gatunek typowy: Amphibolurus nobbi coggeri Witten, 1972 (= Amphibolurus nobbi Witten, 1972).

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Diporiphora adductus Doughty, Kealley & Melville, 2012
Diporiphora albilabris Storr, 1974
Diporiphora ameliae Emmott, Couper, Melville & Chapple, 2012
Diporiphora amphiboluroides Lucas & Frost, 1902
Diporiphora australis (Steindachner, 1867)
Diporiphora bennettii (Gray, 1845)
Diporiphora bilineata Gray, 1842
Diporiphora carpentariensis Melville, Date, Horner i Doughty, 2019
Diporiphora convergens Storr, 1974
Diporiphora gracilis Melville, Date, Horner & Doughty, 2019
Diporiphora granulifera Melville, Date, Horner & Doughty, 2019
Diporiphora jugularis (Macleay, 1877)
Diporiphora lalliae Storr, 1974
Diporiphora linga Houston, 1977
Diporiphora magna Storr, 1974
Diporiphora margaretae Storr, 1974
Diporiphora nobbi (Witten, 1972)
Diporiphora pallida Melville, Date, Horner & Doughty, 2019
Diporiphora paraconvergens Doughty, Kealley & Melville, 2012
Diporiphora perplexa Melville, Date, Horner & Doughty, 2019
Diporiphora phaeospinosa Edwards & Melville, 2011
Diporiphora pindan Storr, 1980
Diporiphora reginae Glauert, 1959
Diporiphora sobria Storr, 1974
Diporiphora superba Storr, 1974 – dwuporka wspaniała
Diporiphora valens Storr, 1980
Diporiphora vescus Doughty, Kealley & Melville, 2012
Diporiphora winneckei Lucas & Frost, 1896

Uwagi

↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Diporiphora Gray, 1842.

Przypisy

↑ Diporiphora, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 J.E. Gray: Description of some hitherto unrecorded species of Australian Reptiles and Batrachians. W: J.E. Gray: The zoological miscellany. To be continued occasionally. London: Treuttel, Wurtz and Co., G.B. Sowerby, W. Wood, 1831–1844, s. 53. (ang.).
↑ Gray 1845 ↓, s. 232.
↑ Gray 1845 ↓, s. 246.
↑ F. Steindachner: Reptilien. W: B.F. von Wüllerstorf-Urbair: Reise der österreichischen Fregatte Novara um die Erde in den Jahren 1857, 1858, 1859 unter den Befehlen des Commodore B. von Wüllerstorf-Urbair. T. 9: Zoologischer Theil. Cz. 3. Wien: Kaiserlich-Königliche Hof- und Staatsdruckerei; in Commission bei K. Gerold’s Sohn, 1867, s. 28. (niem.).
↑ G.M. Storr. Agamid lizards of the genera Caimanops, Physignathus and Diporiphora in Western Australia and Northern Territory. „Records of the Western Australian Museum”. 3 (1), s. 125, 1974. (ang.).
1 2 R.W. Wells & C.R. Wellington. A synopsis of the class Reptilia in Australia. „Australian Journal of Herpetology”. 1 (3–4), s. 81, 1983. (ang.).
1 2 Wells i Wellington 1985 ↓, s. 17.
↑ Wells i Wellington 1985 ↓, s. 20.
1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Diporiphora. The Reptile Database. [dostęp 2018-10-08]. (ang.).
↑ Aaron Bauer: Jaszczurki (w:) Encyklopedia. Zwierzęta. Warszawa: Elipsa, 1999, s. 573. ISBN 83-85152-34-2.
↑ dipora, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2021-12-27] (ang.).
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 172.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 80.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 155.

Bibliografia

J.E. Gray: Catalogue of the Specimens of lizards in the collection of the British museum. London: The Trustees, 1845, s. 1–289. (ang.).
Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1–256, OCLC 637083062 (ang.).
R.W. Wells & C.R. Wellington. A classification of the Amphibia and Reptilia of Australia. „Australian Journal of Herpetology”. Supplementary Series. 1, s. 1–61, 1985. (ang.).

[3] Niepoprawna późniejsza pisownia Diporiphora Gray, 1842.

[itis-1] Diporiphora, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Gray-2] 1 2 J.E. Gray: Description of some hitherto unrecorded species of Australian Reptiles and Batrachians. W: J.E. Gray: The zoological miscellany. To be continued occasionally. London: Treuttel, Wurtz and Co., G.B. Sowerby, W. Wood, 1831–1844, s. 53. (ang.).

[CITEREFGray1845[https://www.biodiversitylibrary.org/page/4392393_232]-4] Gray 1845 ↓, s. 232.

[CITEREFGray1845[https://www.biodiversitylibrary.org/page/4392407_246]-5] Gray 1845 ↓, s. 246.

[Steindachner-6] F. Steindachner: Reptilien. W: B.F. von Wüllerstorf-Urbair: Reise der österreichischen Fregatte Novara um die Erde in den Jahren 1857, 1858, 1859 unter den Befehlen des Commodore B. von Wüllerstorf-Urbair. T. 9: Zoologischer Theil. Cz. 3. Wien: Kaiserlich-Königliche Hof- und Staatsdruckerei; in Commission bei K. Gerold’s Sohn, 1867, s. 28. (niem.).

[Storr-7] G.M. Storr. Agamid lizards of the genera Caimanops, Physignathus and Diporiphora in Western Australia and Northern Territory. „Records of the Western Australian Museum”. 3 (1), s. 125, 1974. (ang.).

[Wells&Wellington-8] 1 2 R.W. Wells & C.R. Wellington. A synopsis of the class Reptilia in Australia. „Australian Journal of Herpetology”. 1 (3–4), s. 81, 1983. (ang.).

[CITEREFWellsWellington198517-9] 1 2 Wells i Wellington 1985 ↓, s. 17.

[CITEREFWellsWellington198520-10] Wells i Wellington 1985 ↓, s. 20.

[Uetz&Hallermann-11] 1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Diporiphora. The Reptile Database. [dostęp 2018-10-08]. (ang.).

[12] Aaron Bauer: Jaszczurki (w:) Encyklopedia. Zwierzęta. Warszawa: Elipsa, 1999, s. 573. ISBN 83-85152-34-2.

[Jobling-13] dipora, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2021-12-27] (ang.).

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=202_172]-14] Jaeger 1944 ↓, s. 172.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=110_80]-15] Jaeger 1944 ↓, s. 80.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=185_155]-16] Jaeger 1944 ↓, s. 155.