Eschatologia

Eschatologia (gr. έσχατος [éschatos] = ostateczny, λόγος [lógos] = słowo, nauka) – doktryna dotycząca ostatecznego przeznaczenia świata, ludzkości i człowieka w sposób szczególny związana z judaizmem, chrześcijaństwem i islamem, oraz postawy z zakresu wiary religijnej w sprawy związane ze śmiercią, końcem świata, a w doktrynach chrześcijańskich z paruzją i Sądem Ostatecznym, nieśmiertelnością duszy, problematyką teodycei, erą mesjańską, zmartwychwstaniem umarłych. W poszczególnych religiach ściśle powiązana z historiozofią, koncepcjami czasu i antropologią.

Etymologia

Termin „eschatologia” został wywiedziony z pracy „Eschatologia sacra” (Systema locorum Theologicorum (1677), EΣXATOΛOΓIA Sacra) XVII-wiecznego luterańskiego teologa Abrahama Calova, w której autor przedstawiał rozważania na temat śmierci, końca świata, zmartwychwstania oraz Sądu Ostatecznego. Calov nie zdefiniował jednak nowego sztucznego pojęcia, nie objaśnia go, a jedynie opisuje eschaton, czyli „koniec”, o którym mówi werset 1. Listu do Koryntian: „Wreszcie nastąpi koniec, gdy [Chrystus] przekaże królowanie Bogu i Ojcu i gdy pokona wszelką Zwierzchność, Władzę i Moc” (1 Kor 15,24). We wcześniejszych rozdziałach Calov wspomina o eschata jako ostatnich dniach ludzkości.

Termin został upowszechniony dopiero w XIX wieku, kiedy zaczęto go powszechnie używać w teologii chrześcijańskiej.

Tematyka

Eschatologia obejmuje koncepcje:

W teologii katolickiej stanowi część dogmatyki.

Zdaniem religioznawcy prof. Zygmunta Poniatowskiego w obrębie pojęcia można wyłonić:

Od strony historycznej eschatologia bazuje na Starym Testamencie, który ukazywał negatywne wydarzenia narodu wybranego jako konsekwencje jego nieposłuszeństw wobec Boga, a powrót do wierności wiązał z odnową moralną i powodzeniem życiowym. Eschatologia Starego Testamentu oparta jest na pojęciu odkupieńczej historii narodu żydowskiego, który był postrzegany jako oś odkupienia ludzkości i świata, a kluczem było przekonanie o nieuchronności sądu po śmierci. Eschatologia chrześcijańska jest ukierunkowana na osobę Jezusa Chrystusa, jako Mesjasza – gwaranta odkupienia. W łonie chrześcijaństwa ujawnił się szereg koncepcji eschatologicznych: mesjanizm, millenaryzm, apokaliptycyzm, ale łączyła je koncepcja powszechnego zbawienia. Z czasem religioznawcy zastosowali termin eschatologia do analogicznych motywów znanych u ludów pierwotnych i starożytnych cywilizacji.

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 eschatologia, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2016-10-26].
  2. 1 2 Encyclopaedia Britannica, Inc: Encyclopedia of World Religions. Encyclopaedia Britannica, Inc., 2008, s. 1400. ISBN 978-1-59339-491-2.
  3. ↑ Rafał Żebrowski: Eschatologia. [w:] Polski słownik judaistyczny Delet [on-line]. Żydowski Instytut Historyczny. [dostęp 2021-05-05]. (pol.).
  4. 1 2 Webster’s Dictionary: Eschatology. [w:] Merriam-Webster’s Dictionary [on-line]. merriam-webster.com. [dostęp 2016-10-26]. (ang.).
  5. 1 2 eschatology, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2016-10-26] (ang.).
  6. 1 2 3 Gerhard Sauter. The Concept and Task of Eschatology – Theological and Philosophical Reflections. „Scottish Journal of Theology”. 41 (4), s. 499–515, 2009. Scottish Journal of Theology Ltd. DOI: 10.1017/S003693060003177X. ISSN 1475-3065. (ang.).
  7. 1 2 Aleksander Prosacki: Życie po śmierci. Wydawnictwo M, 2013, s. 5–6. ISBN 978-83-7595-590-3.
  8. ↑ Biblia Tysiąclecia (1 Kor 15,24). Poznań: Wydawnictwo Pallottinum, 2003.
  9. ↑ Kazimiera Mikoś. Walhalla – blaski i cienie germańskiego raju poległych wojowników. „Zeszyty naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego (Studia Religiologica)”. 28, s. 99–111, 1995. Uniwersytet Jagielloński. ISSN 0137-2432. (pol.).
  10. ↑ Zygmunt Poniatowski: Treść wierzeń religijnych. Warszawa: Książka i Wiedza, 1965, s. 159.

Linki zewnętrzne