Fosforan tributylu

Fosforan tributylu
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
	fosforan tributylu
	Inne nazwy i oznaczenia
farm.	łac. tri-n-butylis phosphas
inne	fosforan trójbutylowy, fosforan tri-n-butylu
	Ogólne informacje
	Charakterystyka fizyczna
	przezroczysta, bezbarwna ciecz, bez zapachu
Wzór Hilla	C12H27O4P
Inne wzory	(С4Н9О)3Р, (BuO)3PO, (CH3CH2CH2CH2O)3P=O
Masa molowa	266,31 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	126-73-8; 126-73-8 (anhydrat); 6131-90-4 (trihydrat)
PubChem	31357
SMILES
	CCCCOP(=O)(OCCCC)OCCCC
InChI
	InChI=1S/C12H27O4P/c1-4-7-10-14-17(13,15-11-8-5-2)16-12-9-6-3/h4-12H2,1-3H3
	InChIKey
	STCOOQWBFONSKY-UHFFFAOYSA-N
Właściwości
	Gęstość
	0,979 g/cm³; ciecz
	Rozpuszczalność w wodzie
	280 mg/l
	w innych rozpuszczalnikach
	etanol – mieszalny
Temperatura topnienia	−79 °C
Temperatura wrzenia	180–183 °C (22 mmHg)
Temperatura rozkładu	289 °C
logP	4,0
Lepkość	3,39 cP
Napięcie powierzchniowe	25,1 mN/m (20 °C)
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	Uwaga
Zwroty H	H351, H302, H315
Zwroty P	P273, P301+P312+P330
	NFPA 704
	1 2 0
Temperatura zapłonu	145 °C
Temperatura samozapłonu	> 482 °C
Numer RTECS	TC7700000
Dawka śmiertelna	LD50 1,55 g/kg (szczur, doustnie)
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
	Więcej identyfikatorów i właściwości może znajdować się w Wikidanych
	Multimedia w Wikimedia Commons

Fosforan tributylu, TBP – organiczny związek chemiczny, ester butanolu i kwas fosforowego.

Jest to bezbarwna, bezwonna ciecz, nierozpuszczalna w wodzie, ale miesza się z etanolem. Substancja ta jest stosowana jako rozpuszczalnik organiczny, plastyfikator oraz jako ekstrahent przy ekstrakcji.

W przemyśle jądrowym rozcieńczony (15–40%, zwykle 30%) TBP stosowany jest w procesie PUREX – przy ekstrakcji uranu, plutonu i toru z wypalonych prętów paliwowych rozpuszczonych w kwasie azotowym. Popularnym rozcieńczalnikiem TBP w tym celu jest Amsco 123-15 (83% parafin, 11% związków aromatycznych, 6% naftenów). W temperaturze pokojowej jest nietoksyczny, względnie odporny na promieniowanie jonizujące i nie powoduje korozji aparatury.

Przypisy

1 2 Tributyl phosphate, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 31357 (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 Fosforan tributylu (nr 240494) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski. [dostęp 2018-01-17].
1 2 3 Tributyl phosphate, [w:] ChemIDplus [online], United States National Library of Medicine [dostęp 2012-08-27] (ang.).
↑ Farmakopea Polska VIII, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491, ISBN 978-83-88157-53-0 .
↑ Tributyl phosphate (nr 240494) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski. [dostęp 2018-01-17]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
↑ Encyklopedia Techniki. Energia jądrowa, JanJ. Zienkiewicz (red.), Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1970, s. 16 .

[PubChem-1] 1 2 Tributyl phosphate, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 31357 (ang.).

[SA-2] 1 2 3 4 5 6 7 Fosforan tributylu (nr 240494) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski. [dostęp 2018-01-17].

[CID-3] 1 2 3 Tributyl phosphate, [w:] ChemIDplus [online], United States National Library of Medicine [dostęp 2012-08-27] (ang.).

[FP8-4] Farmakopea Polska VIII, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491, ISBN 978-83-88157-53-0 .

[SA-US-5] Tributyl phosphate (nr 240494) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski. [dostęp 2018-01-17]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)

[ET-6] Encyklopedia Techniki. Energia jądrowa, JanJ. Zienkiewicz (red.), Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1970, s. 16 .