Frejcinetia

Frejcinetia
Ilustracja
Freycinetia banksii
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

pandanowce

Rodzina

pandanowate

Rodzaj

frejcinetia

Nazwa systematyczna
Freycinetia Gaudich.
Ann. Sci. Nat. (Paris) 3: 509 (1824)
Typ nomenklatoryczny

Freycinetia arborea Gaudich.

Synonimy
  • Victoriperrea Hombr. & Jacquinot ex Decne.
  • Jezabel Banks ex Salisb.
Kwiatostany Freycinetia arborea
Freycinetia arborea

Frejcinetia, szczudla (Freycinetia Gaudich.) – rodzaj wieloletnich pnączy z rodziny pandanowatych (Pandanaceae), obejmujący około 300 gatunków występujących w Japonii, na Sri Lance, w Azji Południowo-Wschodniej, Papui-Nowej Gwinei, północnej Australii oraz Oceanii.

Nazwa naukowa rodzaju została nadana na cześć Louisa de Freycineta, francuskiego podróżnika i odkrywcy.

Morfologia

Freycinetia banksii
Freycinetia banksii – owoce
Pokrój
Liany osiągające do 20 m wysokości, rzadziej pnące rośliny zielne.
Łodyga
Zwykle sympodialnie rozgałęziona, z licznymi bliznami liściowymi.
Korzenie
Rośliny tworzą liczne korzenie powietrzne, niekiedy rozgałęzione, o funkcji podporowej i czepnej.
Liście
Ulistnienie skrętoległe, w 3 prostnicach. Liście gęsto stłoczone lub luźne, równowąskie lub lancetowate, u nasady z błoniastymi uszkami, całobrzegie, ale brzegowo i doosiowo na nerwie głównym pokryte kolcami.
Kwiaty
Jednopłciowe, rzadziej obupłciowe kwiaty zebrane są w kłosy, które z kolei zebrane są w pseudobaldachy lub grono złożone, wyrastające wierzchołkowo lub bocznie na pędzie. Początkowo kwiatostany wsparte są kilkoma ścieśnionymi, zielonymi lub kolorowymi podsadkami, położonymi w trzech rzędach. Okwiat nieobecny. Kwiaty męskie i żeńskie gęsto ścieśnione. Kwiaty żeńskie zwykle otoczone drobnymi prątniczkami. Zalążnie jednokomorowe, wielozalążkowe, z 2 lub więcej parietalnymi łożyskami, przechodzące w 2 lub więcej rozdzielone lub zbiegające się znamiona.
Owoce
Jagody, niekiedy ze stwardniałym wierzchołkiem. Nasiona liczne, proste lub różnorako skrzywione, o grubej łupinie. Bielmo bogate w skrobię.

Systematyka

Freycinetia cumingiana
Freycinetia formosana
Freycinetia luzonensis
Pozycja systematyczna według APWeb (aktualizowany system APG V z 2026)
Rodzaj należy do rodziny pandanowatych (Pandanaceae), w rzędzie pandanowców (Pandanales) zaliczanych do jednoliściennych (monocots).
Wykaz gatunków

Zagrożenie i ochrona

Freycinetia auriculata, endemiczna dla Palawanu, jest ujęta w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych ze statusem VU (narażony). Cała wyspa, na której występuje, stanowi rezerwat przyrody.

Zastosowania

Rośliny spożywcze
Podsadki, owoce, a także rdzenie pędów niektórych gatunków tych roślin są jadalne.
Inne zastosowania
Korzenie powietrzne tych roślin służą do produkcji lin.