Gadolinit

Gadolinit
	Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	krzemian itru, żelaza i berylu (Y2FeBe2[O/SiO4]2)
Twardość w skali Mohsa	6,5–7
Przełam	łuskowy, muszlowy
Łupliwość	brak
Układ krystalograficzny	jednoskośny
Gęstość	3,96–4,65 g/cm³
	Właściwości optyczne
Rysa	zielono-szara
Połysk	szklisty, tłusty (na powierzchni przełamu)
	Multimedia w Wikimedia Commons

Gadolinit (daw. iterbit, od miejscowości Ytterby) – minerał należący do gromady krzemianów z grupy minerałów rzadkich. Nazwa minerału pochodzi od nazwiska fińskiego chemika, Johana Gadolina, który wyizolował z niego tlenek itru i jest uznawany za odkrywcę pierwiastka itru.

Właściwości

Tworzy kryształy o pokroju słupkowym, tabliczkowym – najczęściej nieforemne i źle wykształcone. Występuje w skupieniach ziarnistych i zbitych. Jest kruchy, czasami przezroczysty. Oprócz składu podstawowego zawiera wapń, tor, niekiedy uran, cer, neodym, lantan. Bywa promieniotwórczy.

Występowanie

Jest składnikiem pegmatytów sjenitowych i granitowych. Czasami spotkać go można w żyłach alpejskich przecinających skały metamorficzne. Spotyka się go w towarzystwie fluorytu, allanitu, ksenotymu, monacytu, cyrkonu, uraninitu.

Miejsca występowania: Norwegia, Szwecja, USA, Włochy, Austria, Wielka Brytania, Rosja.

W Polsce – występuje w pegmatytach okolic Szklarskiej Poręby, Jeleniej Góry, Kowar.

Zastosowanie

ruda itru, toru i innych pierwiastków ziem rzadkich
ceniony przez kolekcjonerów – czasami szlifowany na ich potrzeby

Przypisy

↑ Yttrium. Elementymology & Elements Multidict. [dostęp 2011-07-25]. (ang.).
↑ Johan Gadolin. Undersökning af en svart tung Stenart ifrån Ytterby Stenbrott i Roslagen. „Vetenskaps Academiens Nya Handlingar”. 15, s. 137–155, 1794.
↑ P.B. Dean, K.I. Dean. Sir Johan Gadolin of Turku: The Grandfather of Gadolinium. „Acad Radiol”. 3 Suppl 2, s. S165–S169, 1996. DOI: 10.1016/S1076-6332(96)80523-X. PMID: 8796552. (ang.).

Linki zewnętrzne

(ang.) Artykuły na portalu WebMineral: Gadolinit-(Ce), Gadolinit-(Y)

[Yttrium-1] Yttrium. Elementymology & Elements Multidict. [dostęp 2011-07-25]. (ang.).

[Gadolin-2] Johan Gadolin. Undersökning af en svart tung Stenart ifrån Ytterby Stenbrott i Roslagen. „Vetenskaps Academiens Nya Handlingar”. 15, s. 137–155, 1794.

[Dean-1996-3] P.B. Dean, K.I. Dean. Sir Johan Gadolin of Turku: The Grandfather of Gadolinium. „Acad Radiol”. 3 Suppl 2, s. S165–S169, 1996. DOI: 10.1016/S1076-6332(96)80523-X. PMID: 8796552. (ang.).