Garzyn

Garzyn
wieś
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

leszczyński

Gmina

Krzemieniewo

Liczba ludności (2022)

996

Strefa numeracyjna

65

Kod pocztowy

64-120

Tablice rejestracyjne

PLE

SIMC

0372285

Położenie na mapie gminy Krzemieniewo
Mapa konturowa gminy Krzemieniewo, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Garzyn”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Garzyn”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Garzyn”
Położenie na mapie powiatu leszczyńskiego
Mapa konturowa powiatu leszczyńskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Garzyn”
Ziemia51°52′00″N 16°47′16″E/51,866667 16,787778

Garzyn – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie leszczyńskim, w gminie Krzemieniewo.

Nazwa

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XV wieku. Wymieniona ona została po raz pierwszy w łacińskojęzycznym dokumencie z 1400 kiedy odnotowano ją pod staropolską nazwą „Garzino”, a w 1424 błędnie „Gorzyewo”.

Historia

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością szlachecką należącą do polskiej szlachty. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1466 miejscowość leżała w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1563 należała do parafii Świerczyna.

Pierwszy zachowany zapis historyczny o wsi pochodzi z dokumentu zapisanego w 1400 odnotowującym fakt, że Bawor Wyskota z Drobniną, Krzemieniewa i z Łęki Wielkiej posiadał także Wierzchucino i Garzyn. W 1413 Garzyn znajdował się w ręku Wyskotów. W 1421 Dobrogost z Prusimia oraz z Kolna sprzedał za 600 grzywien Przybysławowi z Gryżyny i z Brenna stolnikowi poznańskiemu części we wsiach Krzemieniewo, Wierzchucino, Brylewo, Garzyn i Rybnik, kupione od Hanczela Liska, Andrzeja (recte Henryka), Bawora i jego żony Małgorzaty Wyskotów oraz od Bieniaszki żony Jana z Wolikowa koło Grodziska (obecnie to Wolkowo). Anna żona Dobrogosta sprzedała mu swoje części odziedziczone po ojcu we wspomnianych wsiach oraz w Drobninie za 1000 grzywien. W 1421 Przybysław Gryżyński pporzez swego pełnomocnika przedstawił w sądzie dokumenty dotyczące wspomnianej wyżej transakcji kupna. Wobec tego na mocy prawa bliższości zaprotestowali Sobek Wyskota Żytowiecki, chcąc skorzystać z pierwokupu, Andrzej Bojanowski w imieniu zony Jadwigi siostry Dobrogosta Koleńskiego oraz Mikołaj Baworowski. Pretendenci nie przedstawili jednak sądowi wszystkich dokumentów w tej sprawie. W 1424 tenże Przybysław pozwał Dobrogosta z Kamionny i Skrzydlewa oraz Dobrogosta z Sierakowa, którzy prawdopodobnie byli poręczycielami z powodu niewyclenia dziedzin Krzemieniewo, Drobnin, 1/2 Brylewa, Garzyn, Wierzchucino i 1/4 Rybnika. W 1429 Bawor Wyskota pozwał Annę żonę Dobrogosta Koleńskiego o to, że już po dokonanej sprzedaży zajęła dziedziny Krzemieniewo, Garzyn i Drobnin oraz zabrała zarówno zboże ze spichrzów i stogów wartości 100 grzywien, jak i zboże z pól przez nią obsianych również wartości 100 grzywien.

W latach 1439-1440 odnotowani zostali właściciele we wsi Andrzej i Wojsław Gryżyńscy synowie zmarłego Jana z Gryżyny, którzy toczyli spór sądowy z Andrzejem Jaszkowskim synem Wyszaka o podział spadku po stryju Przybysławie Gryżyńskim m. in. dóbr Włoszakowice i Brenno oraz wsi Garzyn. Po roku 1440 Maciej Borek Osiecki syn Andrzeja Gryżyńskiego z Osiecznej w spadku po stryju Przybysławie z Brenna otrzymał Bojanice, Krzemieniewo, Drobnin, Garzyn, 1/2 Gorzyc i 1/2 Borówka.

W 1462 Mikołaj, Maciej i Piotr synowie zmarłego Macieja Borka z Osiecznej podzielili się odziedziczonymi dobrami po ojcu. Maciej i Piotr otrzymali dobra Gostyń oraz wsie Krzemieniewo, Drobnin, Garzyn, Świerczynę z 1/2 dąbrowy, Górkę koło Krzywinia, Ziemice, Trzebiec i Czerwony Kościół (obecnie to Czerwona Wieś). W 1466 Maciej Borek z Gostynia zapisał Ściborowi z Ponieca sędziemu poznańskiemu 3000 grzywien długu na dobrach Gostyń oraz na in. wsiach m. in. na Garzynie. W 1471 Piotr Borek dziedzic Gostynia zapisał swojej żonie Barbarze po 1000 złotych węgierskich posagu oraz wiana na dobrach Gostyń oraz na in. wsiach, w tym m. in. na Garzynie. W 1484 Marcin Poniecki syn Ścibora zniszczył i spalił wsie Garzyn, Drobnin i Krzemieniewo należące do Piotra Borka z Gostynia. W 1485 Piotr Borek sprzedał braciom Mikołajowi Borkowi z Osiecznej i Piotrowi Gostyńskiemu swoje prawo do 1/3 dóbr Gostyń oraz do 1/3 wsi Krzemieniewo, Drobnin, Świerczyna, Górka, Ziemice, Garzyn i Trzebiec za 1000 zł węgierskich. W 1491 Maciej i Jan Gostyńscy synowie Piotra Borka kupili od swego ojczyma Jana Milaja Jarockiego za 1150 złotych węgierskich 1/3 posagu ich matki Barbary zapisanego na części dóbr Gostyń oraz na innych wsiach, a w tym m. in. na Garzynie. W 1499 Andrzej Borek Osiecki syn Mikołaja sprzedał z zastrzeżeniem prawa odkupu Andrzejowi Błockiemu 1/4 Garzyna oraz łany opustoszałe w Łuniewie (obecnie to Łoniewo), nie objęte zastawem, za 80 grzywien. W 1509 Barbara żona Dobrogosta Jezierskiego z Jezior Wielkich koło Bnina, dziedziczka dóbr Osieczna i części dóbr Gostyń, w tym części Garzyna, dała swoje dobra małoletniemu Andrzejowi Górce, a w zamian otrzymała połowę Wrzeszczyny i części kilku wsi koło Górki (obecnie to Miejska Górka).

Miejscowość odnotowały również XVI wieczne rejestry podatkowe. W 1530 miał miejsce we wsi pobór podatkowy od 3,5 łana. W 1563 pobrano podatki od 6,5 łana oraz od dwóch komorników. W 1581 pobór odbył się od 5 łanów oraz jednego łana sołeckiego oraz od dwóch komorników.

W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa leszczyńskiego.

W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rolne – Państwowy Ośrodek Hodowli Zarodowej Garzyn.

W miejscowości był przystanek kolejowy Garzyn.

Zabytki

Pałac położony w parku krajobrazowym o powierzchni 1,8 ha. Dokładna data budowy pałacu nie jest znana, za prawdopodobny moment budowy uważa się lata 80. lub 90. XIX wieku.

Sport

W miejscowości istnieje klub sportowy Kłos Garzyn, grający w Lidze okręgowej. W 2008 roku, po fuzji z Zootechnikiem Pawłowice oraz Piastem Belęcin, zmienił nazwę na GKS Krzemieniewo.