Krypno (gmina)

Krypno
gmina wiejska
ilustracja
Herb
Herb
Państwo

 Polska

Województwo

 podlaskie

Powiat

moniecki

TERC

2008052

Wójt

Marek Stankiewicz (2006)

Powierzchnia

112,69 km²

Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności


4 061

• gęstość

36,2 os./km²

Nr kierunkowy

85

Tablice rejestracyjne

BMN

Adres urzędu:
Krypno Kościelne 23b
19-111 Krypno
Szczegółowy podział administracyjny
Plan gminy Krypno
Liczba sołectw

16

Liczba miejscowości

15

Położenie na mapie powiatu
Położenie na mapie powiatu
53°17′N 22°52′E/53,283333 22,866667
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej

Krypno – gmina wiejska w województwie podlaskim, w powiecie monieckim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie białostockim.

Siedziba gminy to Krypno Kościelne (także Krypno).

Według danych z 30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwało 4170 osób.

Historia

Imperium Rosyjskie (1861–1915)

Gmina zbiorowa Krypno (ros. Крипнянская волость) z siedzibą w Krypnie powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w 1861 roku. Była częścią powiatu białostockiego należącego (od 1843) do guberni grodzieńskiej. W 1890 roku gmina Krypno obejmowała 87 wsi i zamieszkiwało ją 9865 osób.

I wojna światowa (1915–1919)

Podczas I wojny światowej (1915–1919) gmina wraz z powiatem białostockim należała do okupowanego przez Niemcy Ober-Ostu (w latach 1915–1916 w okręgu Białystok, a 1916–1918 w okręgu Białystok-Grodno) oraz do Królestwa Litwy (1918). W sierpniu 1919 przeszła pod administrację polską. Część gminy Krypno weszła w skład nowo utworzonej gminy Kalinówka.

II Rzeczpospolita (1919–1939)

Po odrodzeniu państwa polskiego gmina należała do powiatu białostockiego w woj. białostockim.

30 września 1919 część gminy Krypno włączono do miasta Knyszyna: miejscowości Grądy, Poniklica, Rosochy i Wodziłówka.

Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku gminę zamieszkiwało 7.377 osób, wśród których 7.317 było wyznania rzymskokatolickiego, 34 prawosławnego, 4 ewangelickiego, 20 mojżeszowego i jedna greckokatolickiego. Jednocześnie 7.356 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 5 białoruską, 15 rosyjską i 1 rusińską. Na terenie gminy było 1264 budynków mieszkalnych.

16 października 1933 gminę Krypno podzielono na 25 gromady: Bajki-Zalesie, Białobrzeskie, Boguszewo, Czechowizna, Dębina, Długołęka, Góra, Kiślaki, Krosny, Kruszyn, Krypno Kościelne, Krypno Wielkie, Kulesze-Chobotki, Lewonie, Łaziuki, Morusy, Peńskie, Piaski, Rekle, Ruda, Tatary, Zastocze, Zofiówka, Zygmunty i [[Żuki (gmina Tykocin)|Żuki]].

PRL (1944–1954)

Po wojnie gmina należała do powietu białostockiego w woj. białostockim.

1 czerwca 1952 utworzono nową gromadę Łazy Małe z części gromady Krosny (Łazy Małe i Łazy Folwark).

W dniu 1 lipca 1952 roku gmina była podzielona na 27 gromad: Bajki-Zalesie, Białobrzeskie, Boguszewo, Czechowizna, Dębina, Długołęka, Góra, Kiślaki, Krosny, Kruszyn, Krypno Kościelne, Krypno Wielkie, Kulesze-Chobotki, Lewonie, Łaziuki, Łazy Małe, Morusy, Peńskie, Piaski, Rekle, Ruda, Tatary, Zastocze, Zofiówka, Zygmunty i Żuki.

1 lutego 1953 zniesiono gromady Krypno Kościelne i Krypno Wielkie, tworząc z nich nową gromadę o nazwie Krypno.

1 kwietnia 1954 gmina Krypno weszła w skład nowo utworzonego powiatu monieckiego.

Gmina Krypno została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin.

Po 1973 roku

Jednostkę odtworzono 1 stycznia 1973 roku po reaktywowaniu gmin. Gmina objęła inny obszar niż przed 1954, ponieważ siedem sołectw (Kiślaki, Krosny, Łaziuki, Łazy Małe, Piaski, Tatary i Żuki) weszło w skład gminy Tykocin w powiecie białostockim, dwa sołectwa (Boguszewo i Lewonie) weszły w skład gminy Mońki w powiecie monieckim, a kolejne dwa sołectwa (Czechowizna i Zofiówka) – w skład gminy Knyszyn tamże. W sumie nowa gmina Krypno objęła zaledwie 60% obszaru dawnej gminy sprzed 1954 roku.

Charakterystyka gminy

Gmina Krypno leży w południowej części powiatu, w odległości 22 km od Moniek przy starym trakcie królewskim z Tykocina do Knyszyna.

Religia

W Krypnie znajduje się sanktuarium Maryjne oraz parafia pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Co roku odbywają się do niego pielgrzymki, między innymi z Moniek i Knyszyna. W sanktuarium znajduje się słynący łaskami obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem. 8 IX 1985 roku Prymas Polski kard. Józef Glemp koronował obraz Matki Boskiej.

Infrastruktura

W gminie funkcjonuje jedna biologiczna oczyszczalnia ścieków o przepustowości 420 m³/dobę. W 2001 roku gmina została uhonorowana nagrodą w wysokości 50 tys. zł w II Edycji Konkursu „Gospodarka wodno-ściekowa na terenach wiejskich”.

Gospodarka

Gmina ma charakter rolniczy. W regionie dominują gospodarstwa indywidualne nastawione na produkcję zbóż i ziemniaków oraz hodowlę bydła mlecznego i trzody chlewnej. W gminie Krypno zarejestrowanych jest 216 podmiotów gospodarczych, prawie wszystkie znajdują się w rękach prywatnych, tylko 8 z nich należy do publicznego sektora własności. Firmy prywatne prowadzą głównie drobną działalność gospodarczą, zajmują się głównie budownictwem i handlem.

Szlaki turystyczne

Piesze:

Zabytki

Kościół pw. Narodzenia NMP z lat 1881-1885 w Krypnie (Sanktuarium Maryjne). Dom Pamięci po Włodzimierzu Puchalskim, prekursorze polskiego filmu przyrodniczego, które mieści się we wsi Morusy.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 gmina Krypno ma obszar 112,69 km², w tym:

Gmina stanowi 8,15% powierzchni powiatu.

Demografia

Dane z 30 czerwca 2004:

OpisOgółemKobietyMężczyźni
jednostkaosób%osób%osób%
populacja4170100207049,6210050,4
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)		3718,418,6
Piramida wieku mieszkańców gminy Krypno w 2014 roku

Sołectwa

Bajki-Zalesie, Dębina, Długołęka (Długołęka I, Długołęka Centrum, Długołęka II), Góra, (Kruszyn, Białobrzeskie), Krypno Kościelne, Krypno Wielkie, Kulesze-Chobotki, Morusy, Peńskie, Rekle, Ruda, Zastocze, Zygmunty.

Sąsiednie gminy

Dobrzyniewo Duże, Knyszyn, Mońki, Tykocin, Trzcianne

Przypisy

  1. 1 2 Gmina Krypno w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-03-16], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  2. 1 2 Gmina Krypno, sołectwa
  3. 1 2 Urząd Statystyczny w Białymstoku
  4. 1 2 Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast. GUS. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
  5. ↑ Volosts and communes of 1890. - St. Petersburg: Central Statistical Committee of the Ministry of Internal Affairs, 1892. - (Statistics of the Russian Empire).
  6. ↑ Dz. U. z 1919 r. Nr 65, poz. 395 (ISAP)
  7. ↑ Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
  8. ↑ M.P. z 1919 r. Nr 220, poz. 0 (ISAP)
  9. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych., t. T. 5, województwo białostockie, 1924, s. 15.
  10. ↑ Białostocki Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 11, poz. 49
  11. ↑ Podział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej: Praca zespołowa pod redakcją prof. Stanisława Srokowskiego. Warszawa: Biblioteka Samorządowca Nr 77, 1948.
  12. ↑ Białostocki Dziennik Wojewódzki. 1951, nr 6, poz. 43
  13. ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  14. ↑ Białostocki Dziennik Wojewódzki. 1953, nr 2, poz. 10
  15. ↑ Dz. U. z 1954 r. Nr 6, poz. 15 (ISAP)
  16. ↑ Dz. U. z 1954 r. Nr 43, poz. 191 (ISAP)
  17. ↑ Dz. U. z 1972 r. Nr 49, poz. 312 (ISAP)
  18. ↑ Uchwała Nr XXI/72/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 9 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie białostockim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 2 stycznia 1973, Nr 1, Poz. 1).
  19. 1 2 Parafie [online], www.archibial.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  20. ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).

Linki zewnętrzne