Prozoroki (gmina)

Prozoroki
gmina wiejska
1921–1939
Ilustracja
Członkowie delegacji gminy podczas dożynek w Głębokiem w 1934 r.
Państwo

 Polska

Województwo

(1919–20: okręg wileński)
(1920–21: okręg nowogródzki)
1921–22: nowogródzkie
(1922–26: Ziemia Wileńska)
1926–39: wileńskie

Powiat

dziśnieński

Siedziba

Prozoroki

Populacja (1921)
• liczba ludności


9703

Szczegółowy podział administracyjny (1938)
Liczba gromad

28

Liczba miejscowości

203

Położenie na mapie Polski w 1939 r.
Mapa konturowa Polski w 1939 r., w prawym górnym rogu znajduje się punkt z opisem „Prozoroki”
55°17′24,0000″N 28°13′12,0000″E/55,290000 28,220000

Prozoroki – dawna gmina wiejska istniejąca do 1945 roku w woj. nowogródzkim/Ziemi Wileńskiej/woj. wileńskim w Polsce (obecnie Białoruś). Siedzibą gminy było miasteczko Prozoroki (255 mieszk. w 1921 roku). Była to najdalej na wschód wysunięta jednostka administracyjna II Rzeczypospolitej.

Na samym początku okresu międzywojennego gmina Prozoroki należała do powiatu dziśnieńskiego w woj. nowogródzkim. 13 kwietnia 1922 roku gmina wraz z całym powiatem dziśnieńskim została przyłączona do Ziemi Wileńskiej, przekształconej 20 stycznia 1926 roku w województwo wileńskie.

1 kwietnia 1923 do gminy Prozoroki przyłączono większą część zniesionej gminy Orzechowno. Przyczyną tego była regulacja granicy z ZSRR, w związku z czym część wschodnia, w tym Orzechowno, znalazła się po radzieckiej stronie.

11 kwietnia 1929 roku do gminy Prozoroki przyłączono części gminy Plissa oraz zniesionej gminy Czerniewicze, natomiast fragmenty gminy Prozoroki włączono do gmin Jazno i Plissa oraz do nowo utworzonej gminy Hołubicze:

Z gminy Do gminy Miejscowości
Prozoroki Jazno wsie Miskowo i Sielce oraz folwarki: Błoszniki, Borowszczyzna, Parczewszczyzna, Raćkowo i Szadziewszczyzna
Prozoroki Plissa miasteczko Bobrowszczyzna (Bobrujszczyzna); wsie: Prudowe, Proszkowo, Wygary i Jurkowo; folwarki: Bobrowszczyzna I i II (Bobrujszczyzna I i II), Kolano, Dajlidowo, Myliczyn, Stary Ostrów (Ostrowie), Uście, Grochów, Boryskowicze i Horanie
Prozoroki Hołubicze (n) wsie: Ostrów (Ostrowie), Łotysze, Kobylanka, wieś i folwark Bożki; folwarki: Białokory, Ławki, Olesiowo, Osieczyszcze, Kamienny Jeż, Scheda, Kosowinka, Korytówka, Ostrów (Ostrowo), Horeły Bór, Uhły, Karczywiaz, Łotysze I i II; zaścianki: Lady, Niż i Przewóz, osadę młyńską Sosza oraz uroczyska Koleszynka i Płoszniahy
Plissa Prozoroki wsie: Białuszczyzna, Nadozierze, Słoboda i Kaleczpole oraz folwark Justianowo
Czerniewicze (zn) Prozoroki wieś i folwark Czerniewicze, wieś i folwark Łastówka, wsie Opłatowo, Ananicze (Omanicze), Borysionki, Babicze, Borsuki, Czabany, Dzisowszczyzna, Jakuszowo I i II, Józefowszczyzna, Konowszczyzna (Ko-sowszczyzna), Lisice I i II, Łapieże, Łosie, Łosiowo, Mazurowo I i II, Mićki, Owczynniki, Paulinowo, Powińszczyzna, Roślewo, Romaszki I i II, Skrażyn, Sachnowicze, Słoboda, Szyciki, Uhrowo i Zamchowo; folwarki Horowatka, Wesołucha i Zadarenie (Zdarzenie) oraz osada Starzynka

Według stanu z 1 listopada 1938, gmina podzielona była na 28 gromad: Cerkowno, Cielesze, Czeszki, Czerniewicze, Górki, Ignapol, Jałówka, Jampol, Józefowo, Justianowo, Kuholówka, Kulhaje, Łamcie, Prozoroki, Psuja, Sanniki, Sachnowicze, Skrażyno, Skrypszczyzna, Starzynka, Starosiele, Świadowo, Szo, Teresdwór, Zahacie, Zarębkowo, Zamchowo i Ziabki.

Po wojnie obszar gminy Prozoroki został odłączony od Polski i włączony do Białoruskiej SRR.

Demografia

Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku gminę zamieszkiwało 9 703 osoby, 6 848 było wyznania rzymskokatolickiego, 2 566 prawosławnego, 7 ewangelickiego, 1282 mojżeszowego. Jednocześnie 7 452 mieszkańców zadeklarowało polską, 1 925 białoruską, 1 niemiecką, 151 żydowską, 1 łotewską i 9 rosyjską przynależność narodową. Było tu 1 593 budynków mieszkalnych.

Przypisy

  1. ↑ Od 1921 jednostka administracyjna nowo utworzonego polskiego woj. nowogródzkiego; w czasie II wojny światowej poza administracją polską; po II wojnie światowej poza granicami Polski.
  2. 1 2 3 Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom VII - Część II - Ziemia Wileńska – Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923
  3. ↑ Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
  4. ↑ Dz. U. z 1922 r. Nr 26, poz. 213 (ISAP) – Art. 8.
  5. ↑ Dz. U. z 1923 r. Nr 28, poz. 172 (ISAP)
  6. ↑ Oświadczenie Rządu z dnia 20 marca 1923 r. w przedmiocie uznania przez Konferencję Ambasadorów granic wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej.
  7. ↑ Dz. U. z 1929 r. Nr 22, poz. 224 (ISAP)
  8. ↑ Rozporządzenie Wojewody Wileńskiego z dnia 20 września 1938 r. w sprawie zmiany granic gromad, utworzenia nowych gromad i ustalenia ich nazw w powiecie dziśnieńskim (Wileński Dziennik Wojewodzki, 1938, nr. 14, poz. 144).
  9. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych., t. T. 7, część 2, 1924, s. 65.