Golejewko

Golejewko

wieś
Pałac w Golejewku
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	rawicki
Gmina	Pakosław
Liczba ludności (2022)	255
Strefa numeracyjna	65
Kod pocztowy	63-921
Tablice rejestracyjne	PRA
SIMC	0374054
Położenie na mapie gminy Pakosław Golejewko
Położenie na mapie Polski Golejewko
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Golejewko
Położenie na mapie powiatu rawickiego Golejewko
51°37′08″N 17°01′32″E/51,618889 17,025556
Multimedia w Wikimedia Commons

Golejewko – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie rawickim, w gminie Pakosław.

Położenie

Golejewko leży 12 km na wschód od miejscowości Rawicz, przy drodze do Dubina, nad Szpatnicą, prawym dopływem Orli.

Historia

Wieś pierwotnie związana była z Wielkopolską. Ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od końca XIV wieku. Wymieniona w 1447 pod nazwą Golyeyewo Minor, Goleyewo Minor, 1510 Golyeyewko, 1531 Golieiewco, 1547 Golieiewko, 1563 Golieyewko Minor, 1566 Golieiewko Minor.

Miejscowość była wsią prywatną należącą do lokalnej szlachty wielkopolskiej Chojeńskich. W 1447 wieś leżała w powiecie kościańskim Korony Królestwa Polskiego. W 1510 należała do parafii Czesram.

Na terenie obecnej wsi znajdował się gród, a obecnie jest grodzisko datowane na XII-XIII wiek. Wieś powstała u podnóża grodu Czestram, siedziby kasztelanii, wymienionego po raz pierwszy w bulli gnieźnieńskiej z 1136. Czestram stracił na znaczeniu i w końcu stał się częścią wsi Golejewko. W 1447 Wojciech z Golejewa sprzedał Michałowi z Przyborowa m.in. części we wsi Golejewko oraz 1/3 młyna. W 1486 Piotr oraz Andrzej bracia niedzielni, dziedzice w Błażejewie sprzedali z prawem odkupu Annie Chojeńskiej wieś Ostrobudki z wiatrakiem oraz dwie części dziedziczne w Golejewku. W 1496 Jan Chojeński zapisał żonie Annie po 150 grzywien posagu i wiana na częściach wsi Chojno oraz Golejewka. W 1510 we wsi odnotowano folwark należący do pana Chojeńskiego oraz dwie karczmy. W 1547 miał miejsce spór sądowy pomiędzy Janem Błażejewskim z Chojna a Wojciechem Chojeńskim w sprawie m.in. niesprawiedliwego wymierzenia ról w Golejewku. W 1566 odnotowano we wsi trzech komorników.

Wieś notowana jako Goleiewko położona była w 1581 roku w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

W wyniku II rozbioru Rzeczypospolitej w 1793, miejscowość przeszła w posiadanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kröben (krobskim) w rejencji poznańskiej. Golejewko należało do okręgu jutroszyńskiego tego powiatu i stanowiło odrębny majątek, którego właścicielem był wówczas (1846) von Zastrow. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 224 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 33 dymy (domostwa). W skład majątku Golejewko wchodziły wówczas także wsie: Drogi (10 domów, 136 osób), Golejwo oraz Olbina (6 domów, 84 osoby).

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa leszczyńskiego.

Publikacja z 1964 roku podaje, że Golejewko jest jedną z miejscowości występowania grupy Hazaków.

Zabytki

• kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych z lat 1900-1903, nr rej.: 398/1-2/Wlkp/A z 10.08.1987
  • plebania z połowy XIX w., nr rej.: 398/1-2/Wlkp/A z 23.06.1969
• zespół pałacowy, nr rej.: 100 z 29.05.1968:
  • pałac w Golejewku z 1848
  • budynek bramny z połowy XVI, przebudowany w XIX w.
  • park z pierwszej połowy XIX w.
  • zabudowania gospodarcze z połowy XIX w.

• 
  Pałac w Golejewku, 2018
• 
  Pałac w Golejewku przed 1912
• 
  Pałac w Golejewku, A. Duncker, 1860
• 
  Kościół pw. Wszystkich Świętych

Urodzeni w Golejewkowie

• Antoni Bronikowski – profesor doktor, pedagog, latynista, hellenista, poeta. Tłumacz dzieł literatury antycznej
• Janusz Czarnecki (1888–1933) – właściciel Golejewka, oficer kawalerii, kawaler Orderu Virtuti Militari

Przypisy

Bibliografia

• Stefan Chmielewski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. I (A – H), zeszyt 3, hasło „Golejewko”. Wrocław: Ossolineum, 1987, s. 519.

Linki zewnętrzne

• Golejewko w „Słowniku historyczno-geograficznym województwa poznańskiego w średniowieczu”
• Golejewko, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 654 .
• Czestram, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 376 .
• Golejewko, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 512 .