Helwingia

Helwingia
	; Helwingia japonica
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	ostrokrzewowce
Rodzina	helwingiowate
Rodzaj	helwingia
	Nazwa systematyczna
	Helwingia Willdenow; Sp. Pl. 4(2): 716. 1806 ('1805')
	Typ nomenklatoryczny
	H. rusciflora Willdenow, nom. illeg. (=H. japonica (Thunberg) Morren et Decaisne)
	Zasięg
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Helwingia (Helwingia Willd.) – rodzaj roślin z monotypowej rodziny helwingiowatych Helwingiaceae z rzędu ostrokrzewowców (Aquifoliales). Obejmuje 4 gatunki występujące na obszarze od Himalajów poprzez Chiny, Tajwan po Wyspy Japońskie. Są to krzewy i niewielkie drzewa rosnące w lasach i zaroślach. Wyróżniają się drobnymi kwiatami wyrastającymi z blaszki liściowej (w istocie wyrastają z ich nasady, ale ich szypułki zrastają się z ogonkiem i środkową wiązką przewodzącą). Liście roślin z tego rodzaju są jadalne i mają zastosowanie lecznicze. Nazwa rodzajowa upamiętnia Georga Andreasa Helwinga – pruskiego pastora i botanika z Węgorzewa. Rośliny bywają uprawiane jako osobliwości botaniczne.

W Polsce bywa uprawiana w kolekcjach botanicznych helwingia japońska H. japonica, ale przemarza.

Morfologia

Pokrój: Krzewy lub niewielkie drzewa osiągające 8 m wysokości.

Liście: Zimozielone lub opadające na zimę. Skrętoległe lub pozornie naprzeciwległe. Liście są ogonkowe, z rychło odpadającymi przylistkami u nasady, często frędzlowatymi. Blaszka liściowa pojedyncza, jajowata do równowąskolancetowatej, na brzegu gruczołowato piłkowana lub karbowana.

Kwiaty: Drobne, wyrastają w pęczkach lub drobnych baldaszkach z żyłki centralnej na górnej powierzchni blaszki liściowej lub rzadziej na ogonku liściowym w górnej, młodszej części pędów. Kwiaty są jednopłciowe (rośliny dwupienne), 3- lub 4-krotne, rzadko 5-krotne. Okwiat z pojedynczego okółka 3, 4, rzadko 5 listków (według Flora of China jest kielich i korona). Listki okwiatu drobne, zielonkawe lub czerwonawozielone. Dno kwiatowe płaskie, mięsiste. Na osobnikach z kwiatami męskimi jest ich w kwiatostanie od 3 do 20 i zawierają one taką samą liczbę pręcików jak płatków, względem których wyrastają one przemiennie. Kwiaty żeńskie skupione są po 1–4 w baldaszkach. Ich szyjka słupka jest krótka, na szczycie rozdzielona na 3, 4 lub rzadziej 5 odgiętych łatek znamienia. Zalążnia dolna, zawiera 3, 4 lub rzadko 5 zalążków, po jednym w komorze.

Owoce: Niewielkie, kuliste czerwone do lśniąco czarnych jagody przypominające pestkowce (według niektórych źródeł – pestkowce) zawierające od 1 do 4 nasion. Po wyschnięciu z bardzo nierówną powierzchnią – z wgłębieniami i grzbietami. U nasady owoców zachowuje się trwały kielich.

Systematyka

Rodzaj należy do monotypowej (czyli zawierającej tylko ten takson) rodziny Helwingiaceae Decne. in Ann. Sci. Nat. Bot., sér. 2, 6: 69. Aug 1836 z rzędu ostrokrzewowców (Aquifoliales)

W systemie Cronquista (1981) rodzaj włączony był do rodziny dereniowatych (Cornaceae). W systemie Takhtajana (1997) rodzaj podniesiony został do rangi monotypowej rodziny i rzędu Helwigiales i usytuowany obok Araliales. Analizy molekularne i bazujące na podobieństwach morfologicznych wskazują na pokrewieństwo rodzaju Helwigia z ostrokrzewowatymi i Phyllonomaceae. Wraz z tymi rodzinami Helwigia jako rodzina Helwigiaceae sytuowana jest w systemach APG (w tym APG IV z 2016).

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

ostrokrzewowce

	Cardiopteridaceae

	Stemonuraceae

Phyllonomaceae

	Helwingiaceae – helwingiowate

	ostrokrzewowate Aquifoliaceae

Wykaz gatunków

Helwingia chinensis Batalin
Helwingia himalaica Hook.f. & Thomson ex C.B.Clarke
Helwingia japonica (Thunb.) F.Dietr. – helwingia japońska
Helwingia omeiensis (W.P.Fang) H.Hara & S.Kuros.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-04] (ang.).
1 2 3 4 5 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-04] (ang.).
1 2 Helwingia. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2016-11-11].
1 2 3 4 Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy liściaste. D-H. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 296. ISBN 83-01-12029-0.
1 2 Helwingia. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2016-11-11].
1 2 3 4 5 6 7 8 Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 165-166. ISBN 1-55407-206-9. (ang.).
1 2 3 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 330. ISBN 0-333-73003-8.
↑ William T. Stearn: Stearn's Dictionary of Plant Names for Gardeners. London: Cassel, 2004, s. 163. ISBN 978-0-304-36469-5.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Jenny Qiuyun Xiang, David E. Boufford: Helwingiaceae Decaisne. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-11-11].
↑ Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – H. [w:] James L. Reveal [on-line]. Cornell University. [dostęp 2016-11-11].
↑ The Angiosperm Phylogeny Group. An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 181, 1, s. 1–20, 2016. DOI: 10.1111/boj.12385.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-04] (ang.).

[apweb-2] 1 2 3 4 5 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-04] (ang.).

[ing-3] 1 2 Helwingia. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2016-11-11].

[seneta-4] 1 2 3 4 Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy liściaste. D-H. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 296. ISBN 83-01-12029-0.

[tpl-5] 1 2 Helwingia. [w:] The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2016-11-11].

[heywood-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 165-166. ISBN 1-55407-206-9. (ang.).

[philips-7] 1 2 3 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 330. ISBN 0-333-73003-8.

[8] William T. Stearn: Stearn's Dictionary of Plant Names for Gardeners. London: Cassel, 2004, s. 163. ISBN 978-0-304-36469-5.

[china-9] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Jenny Qiuyun Xiang, David E. Boufford: Helwingiaceae Decaisne. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-11-11].

[10] Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – H. [w:] James L. Reveal [on-line]. Cornell University. [dostęp 2016-11-11].

[apgIV-11] The Angiosperm Phylogeny Group. An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 181, 1, s. 1–20, 2016. DOI: 10.1111/boj.12385.