Indyjska Marynarka Wojenna

Bhāratīya Nau Senā

Godło marynarki
Państwo	Indie
Siły zbrojne	Indyjskie Siły Zbrojne
Data utworzenia	15 sierpnia 1947
Prefiks	INS
Bandera
Motto	May the Lord of the Oceans be auspicious unto us
Najwyższe dowództwa
Cywilne	Ministerstwo Obrony
Wojskowe	Nowe Delhi
Multimedia w Wikimedia Commons

Indian Navy (dewanagari: भारतीय नौ सेना, Bhāratīya Nau Senā) – indyjska marynarka wojenna, jeden z rodzajów indyjskich sił zbrojnych odpowiedzialny za prowadzenia działań bojowych na Oceanie Indyjskim. Obecnie liczy 55 tysięcy personelu, dysponuje ponad 100 okrętami, w tym lotniskowcem oraz własnym lotnictwem (Indian Naval Air Arm) liczącym ponad 200 statków powietrznych, w tym dodanymi do uzbrojenia w 2010 myśliwcami pokładowymi MiG-29K.

Historia

Marynarka w Indiach funkcjonowała pod różnymi nazwami od 1612 roku (na rzecz Kompanii Wschodnioindyjskiej) kolejno pod nazwami East India Company's Marine, Bombay Marine, Her Majesty's Indian Navy, Her Majesty's Indian Marine, a od 2 października 1937 do 26 stycznia 1950 jako Royal Indian Navy (Królewska Marynarka Indyjska) pod brytyjską banderą (od 15 października 1947 niezależnie od imperium brytyjskiego). W 1939 roku liczyła jedynie siedem okrętów i 1600 osób personelu (wówczas w większości muzułmanów), lecz w toku II wojny światowej do 1944 roku jej liczebność wzrosła do 117 okrętów (w tym siedem slupów i dziewięć korwet) i prawie 35 tys. personelu. Jako część Royal Navy, brała udział w II wojnie światowej. Po wojnie marynarka została częściowo zdemobilizowana. Po podziale Indii Brytyjskich na dwa niepodległe państwa w 1947 roku, w ramach podziału dotychczasowej floty indyjskiej między Royal Indian Navy i Royal Pakistan Navy główne okręty rozdzielono na korzyść Indii w liczbie: fregaty 2-2, slupy 4-3, trałowce morskie 6-4. 26 stycznia 1950 roku marynarka została przemianowana na Indian Navy, a przedrostek w nazwach okrętów zmieniono z HMIS na INS. Początkowo jeszcze służyli w niej brytyjscy oficerowie, a indyjski admirał objął dowództwo marynarki dopiero w 1952 roku. W swojej niepodległej historii Indyjska Marynarka Wojenna w pierwszym okresie nadal wykorzystywała brytyjskie okręty. Po podziale marynarki okrętami o największej wartości były cztery slupy typów Bittern i Black Swan, przeklasyfikowane na fregaty.

W 1948 roku Indie zakupiły brytyjski przedwojenny krążownik lekki, który został okrętem flagowym marynarki, jako INS „Delhi”. W 1950 roku marynarka uzyskała trzy brytyjskie niszczyciele typu R, a w 1953 roku trzy niszczyciele eskortowe typu Hunt. Marynarka w tym czasie liczyła 11 000 ludzi (w tym 1000 oficerów). W 1951 roku Indie utworzyły też lotnictwo morskie, wyposażone w samoloty patrolowe. W 1957 roku Indie zakupiły drugi brytyjski krążownik lekki budowy wojennej, który stał się nowym okrętem flagowym: INS „Mysore”. W latach 1958–60 do służby weszło osiem nowoczesnych fregat trzech typów zamówionych w Wielkiej Brytanii jako pierwsze nowe okręt bojowe. W tej dekadzie nabyto też sześć nowych brytyjskich trałowców (typów Ton i Ham), okręty patrolowe i tylko jeden okręt desantowy klasy LST. Najważniejszym okrętem kupionym w ramach uczestnictwa we Wspólnocie Brytyjskiej był lekki lotniskowiec typu Majestic przyjęty do służby 4 kwietnia 1961 pod nazwą INS „Vikrant” (R11). Dzięki temu przez długi czas marynarka Indii była jedyną w regionie Azji posiadającą okręty lotnicze. W dniach 18–19 grudnia 1961 marynarka brała udział w odbiciu kontrolowanych przez Portugalię enklaw na Półwyspie Indyjskim i w czasie krótkich walk o Goa zatopiła portugalską fregatę. Z kolei podczas wojny z Pakistanem w 1965 roku silniejsza marynarka indyjska była nieprzygotowana, kierując wcześniej najbardziej wartościowe okręty do remontu, i działała asekuracyjnie, nie przeszkadzając stronie pakistańskiej i nie wywierając wpływu na losy wojny.

Wnioski z wojny z Pakistanem oraz znaczny wzrost siły marynarki Indonezji spowodowały konieczność dalszego wzmocnienia floty Indii, w tym wprowadzenia na uzbrojenie okrętów podwodnych. Ponieważ Wielka Brytania odmówiła sprzedaży nowoczesnych jednostek, Indie przeorientowały się na ZSRR jako dostawcę uzbrojenia i od drugiej połowy lat 60. zaczęły wprowadzać na uzbrojenie w dużej liczbie nowe okręty radzieckie. W ramach pierwszej partii od 1966 roku Indie nabyły cztery okręty podwodne projektu 641 (oznaczenie zachodnie Foxtrot), pięć małych fregat proj. 159 (Petya), dwa okręty desantowe polskiej budowy proj. 771 (Polnocny) oraz kilka patrolowców i okrętów pomocniczych. Zamówiono następnie pierwsze okręty rakietowe − osiem kutrów projektu 205 (Osa I). Okręty te brały udział w kolejnej wojnie z Pakistanem w grudniu 1971 roku. Podczas tej wojny marynarka Indii działała aktywnie, prowadziła blokadę morską i zatopiła pakistański niszczyciel „Khaibar”(inne języki) i okręt podwodny „Ghazi”, tracąc fregatę „Khukri”, nie licząc kilku mniejszych jednostek obu stron. Liczebność personelu marynarki w 1972 roku sięgnęła 20 tysięcy, w tym 1800 oficerów. Po wojnie w latach 70. dostarczono z ZSRR dalsze cztery okręty podwodne proj. 641 i siedem fregat proj. 159 (Pietya III), trzy korwety rakietowe proj. 1234E (Nanuchka II) i osiem kutrów rakietowych proj. 205 (Osa II). Indie podjęły też pod koniec lat 60. samodzielną budowę fregat na bazie brytyjskiego typu Leander, z których pierwsze sześć typu Nilgiri weszły do służby między 1972 a 1981 rokiem.

W latach 80. i 90. marynarka podlegała dalszemu rozwojowi jakościowemu. Zakupiono najpierw w ZSRR pięć niszczycieli rakietowych typu Rajput (proj. 61ME). Wprowadzono następnie do służby nowocześniejsze okręty podwodne: cztery niemieckiego typu Shishumar i dziewięć radzieckiego typu Sindhugosh (proj. 877 EM). W latach 80. marynarka wprowadziła na uzbrojenie myśliwce pokładowe pionowego startu i lądowania Sea Harrier, a w 1989 roku przejęła nieco nowszy brytyjski lotniskowiec INS „Viraat”, wycofując kilka lat później „Vikranta”. Dalsza budowa własnych okrętów na podstawie zdobywanych doświadczeń skutkowała serią trzech fregat typu Godavari (proj. 16, w służbie od 1983), trzech niszczycieli rakietowych typu Delhi (proj. 15, w służbie od 1997), trzech fregat typu Brahmaputra (proj. 16A, od 2000 roku) i ośmiu korwet rakietowych typów Khukri i Kora. Uzbrojenie budowanych okrętów, w tym rakietowe, oparte było przede wszystkim o systemy radzieckie. Nowe fregaty od początku lat 80. przenosiły śmigłowce pokładowe. W tym okresie wprowadzono także 12 radzieckich kutrów rakietowych proj. 1241RE (Tarantul I). Od lat 70. do końca wieku wycofano stare okręty z czasów II wojny światowej, a następnie fregaty budowy brytyjskiej i część radzieckich. Brytyjskie trałowce zostały zaś zastąpione przez 18 radzieckich (typów Natya i Yevegnia). W tym czasie marynarka nie toczyła wojen, lecz incydentem w czasie pokoju było zatonięcie w 1990 roku fregaty „Andaman”, pociągające 15 ofiar.

Indie rozbudowały też znacznie siły desantowe, wprowadzając do służby od połowy lat 70. do lat 80. dalsze osiem średnich okrętów desantowych polskiego typu Polnocny (proj. 773), zbudowany w kraju duży okręt desantowy „Magar” projektu brytyjskiego i kilka mniejszych jednostek. W 1997 roku wcielono drugi okręt typu Magar, a w latach 2007–2009 jeszcze trzy ulepszone i amerykański duży okręt desantowy-dok „Jalashwa”. W 2015 roku w skład marynarki wchodziło 2000 żołnierzy piechoty morskiej.

Na początku XXI wieku nastąpił kolejny etap odmłodzenia i wzmocnienia floty. Od 2003 roku do lat 20. wprowadzono do służby osiem nowoczesnych fregat rosyjskiego typu Talwar, a od 2010 roku trzy indyjskiego projektu 17 (Shivalik) i następnie siedem ulepszonego projektu 17A (Nilgiri). Podjęto następnie budowę siedmiu indyjskich niszczycieli rakietowych nowego typu Kolkata (trzech projektu 15A i czterech ulepszonego 15B), wchodzących do służby od 2014 roku. Od 2016 roku wchodziło do służby sześć budowanych na francuskiej licencji okrętów podwodnych typu Scorpène. W 2013 roku po wieloletniej przebudowie w Rosji wszedł do służby lotniskowiec INS „Vikramaditya”, który został okrętem flagowym. W marcu 2017 roku ostatecznie wycofano lotniskowiec „Viraat”. W 2022 roku do służby wszedł pierwszy nowy lotniskowiec zbudowany w Indiach – INS „Vikrant”.

W latach 1988–1992 marynarka indyjska dzierżawiła od ZSRR dla celów badawczych pierwszy atomowy okręt podwodny („Chakra” projektu 670), następnie w 2011 roku wydzierżawiono od Rosjan na okres dziesięciu lat atomowy okręt podwodny projektu 971, noszący tę samą nazwę. W roku 2015 rozpoczęto negocjacje w sprawie dzierżawy kolejnego okrętu podwodnego o napędzie jądrowym. Jednocześnie trwała budowa pięciu rodzimych atomowych podwodnych nosicieli rakiet balistycznych (SSBN) typu Arihant, z których pierwszy rozpoczął służbę pod indyjską banderą w 2016 roku, a drugi w roku kolejnym. W 2005 roku zawarto porozumienie na zakup 6 klasycznych okrętów podwodnych typu Scorpène, lokalnie nazywanych Kalvari, a w 2015 roku poinformowano o możliwości zamówienia dodatkowych 6 okrętów.

W dniu 11 maja 2016 roku odbyła się uroczystość zakończenia eksploatacji samolotów pokładowych Sea Harrier przez lotnictwo marynarki wojennej Indii. Nowe lotniskowce wykorzystywały rosyjskie mysliwce wielozadaniowe konwencjonalnego startu MiG-29K. W 2009 roku podpisano umowę na zakup 8 samolotów patrolowych Boeing P-8I Poseidon, wszystkie weszły do służby do 2015 roku. W lipcu 2016 roku podpisano umowę na zakup dodatkowych 4 samolotów patrolowe Boeing P-8I Poseidon. Mają one zastąpić Tu-142. W kwietniu 2017 roku wycofano ze służby wszystkie samoloty patrolowe Tu-142.

Organizacja

Flota podzielona jest na trzy dowództwa, każde jest dowodzone przez flagmana w randze wiceadmirała. W dowództwach zachodnim i wschodnim działają także komodorzy floty podwodnej. Andamany i Nikobary podlegały pod zjednoczone dowództwo wszystkich rodzajów sił zbrojnych w Nowym Delhi, gdzie znajduje się też główne dowództwo marynarki, ale w 2013 archipelagi przejęła marynarka.

• Western Naval Command (WNC, dowództwo zachodnie) w Mumbaju,
  • Mumbaj – niszczyciele Kolkata, Delhi, fregaty Talwar
  • INS Vajrabahu, Mumbaj – baza okrętów podwodnych Kilo
  • INS Kadamba, Karwar (Karnataka) – INS Vikramaditya (okręt flagowy)
• Eastern Naval Command (ENC, dowództwo wschodnie) w Visakhapatnam
  • desantowiec typu Austin INS Jalashwa (okręt flagowy), niszczyciele Rajput, fregaty Talwar
  • INS Virbahu, Visakhapatnam – baza okrętów podwodnych Kilo, niszczyciele Rajput, fregaty Shivalik
  • INS Varsha – tajna baza dla atomowych okrętów podwodnych, obecnie Indie posiadają jedynie INS Chakra
• Southern Naval Command (SNC, dowództwo południowe) w Koczin
  • INS Venduruthy, Koczin
  • INS Dweeprakshak, Kavaratti
  • odpowiedzialna za szkolenie, m.in. INS Tir, patrolowce Sukanya
  • baza lotnicza INS Rajali (Arakkonam Naval Air Station) z Tu-142, Ił-38,śmigłowce
• Far Eastern Naval Command (FENC, dawniej Andaman and Nicobar Command, dowództwo archipelagu Andamarów i Nikobarów) w Port Blair
  • INS Jarawa, Port Blair – patrolowce Car Nicobar i Trinkat, desantowce Mark 3 i Północny-C/D
  • INS Kardip, Kamorta
  • INS Baaz, Wielki Nikobar – baza lotnicza, Do 228

W 2015 roku marynarka liczyła 58 350 personelu (w tym 8700 oficerów), łącznie z lotnictwem morskim (5000) i piechotą morską (2000). Okręty używają oficjalnego prefiksu INS (Indian Navy Ship)'.

Okręty

W czynnej służbie

,

Typ	Zdjęcie	Okręty	Wejście do służby	Wyporność (t)	Długość (m)'
Lotniskowce (2)
Vikrant		INS Vikrant (R11)	2 września 2022	43 000	262,5
Kiev		INS Vikramaditya (R33)	16 listopada 2013	45 400	283,1
Okręty podwodne (14)
Akula II		INS Chakra (S71)	2012	10 500	111,7
Arihant		INS Arihant (S73) INS Arighat (S74) (+2)	2016-	6000	111
Sindhughosh (Kilo)		INS Sindhughosh (S55) INS Sindhudhvaj (S56) INS Sindhuraj (S57) INS Sindhuvir (S58) INS Sindhuratna (S59) INS Sindhukesari (S60) INS Sindhukirti (S61) INS Sindhuvijay (S62) INS Sindhushastra (S65)	1986-2000	3076	72,6
Shishumar (Typ 209/1500)		INS Shishumar (S44) INS Shankush (S45) INS Shalki (S46) INS Shankul (S47)	1986-1994	1850	64,4
Niszczyciele (10)
Kolkata (Projekt 15A)		INS Kolkata (D63) INS Kochi (D64) INS Chennai (D65)	2014-2015	6800	163
Delhi (Projekt 15)		INS Delhi (D61) INS Mysore (D60) INS Mumbai (D62)	1997-2001	6200	163
Rajput (Projekt 61ME)		INS Rajput (D51) INS Rana (D52) INS Ranjit (D53) INS Ranvir (D54) INS Ranvijay (D55)	1980-1988	4974	147
Fregaty (16)
Shivalik (Projekt 17)		Shivalik (F47) INS Satpura (F48) INS Sahyadri (F49)	2010-2012	6200	142,5
Talwar (Projekt 11356)		INS Talwar (F40) INS Trishul (F43) INS Tabar (F44) INS Teg (F45) INS Tarkash (F50) INS Trikand (F51) INS Tushil (F70) INS Tamal (F71)	2003-2025	4035	124,8
Brahmaputra (Projekt 16A)		INS Brahmaputra (F31) INS Betwa (F39) INS Beas (F37)	2000-2005	4521	126,4
Godavari (Projekt 16)		INS Ganga (F22) INS Gomati (F21)	1985-1988	3850	126,4
Korwety (24)
Kora (Typ 25A)		INS Kora (P61) INS Kirch (P62) INS Kulish (P63) INS Karmuk (P64)	1998-2004	1500	91,1
Khukri (Typ 25)		INS Khukri (P49) INS Kuthar (P46) INS Kirpan (P44) INS Khanjar (P47)	1989-1991	1350	91,1
Veer (Tarantul I)		1INS Veer (K40) INS Nirbhik (K41) INS Nipat (K42) INS Nishank (K43) INS Nirghat (K44) INS Vibhuti (K45) INS Vipul (K46) INS Vinash (K47) INS Vidyut (K48) INS Nashak (K83) INS Prabal (K92) INS Pralaya (K91)	1987-2002	455	56
Abhay (Pauk II)		INS Abhay (P33) INS Ajay (P34) INS Akshay (P35) INS Agray (P36)	1989-1991	589	57
Okręty desantowe-doki (19)
Austin		INS Jalashwa (L41)	2007	16 590	173,7
Shardul		INS Shardul (L16) INS Kesari (L15) INS Airavat (L24)	2007-2009	5665	120
Magar		INS Magar (L20) INS Gharial (L23)	1987-1997	5665	120
Kumbhir (Typ Polnocny-D)		INS Cheetah (L18) INS Mahish (L19) INS Guldar (L21) INS Kumbhir (L22)	1985-1986	1150	83,9
Nicobar (Typ B-561)		INS Nicobar INS Andaman	1998-2000	19 000	157
Mahe (MK.8/MK.3)		L34-L39	1980-1987	90	24,6
Mk IV		L51-L58		830	ok. 63
Trałowce/Niszczyciele min (8)
Pondicherry (Typ 266)		INS Alleppey (M65) INS Ratnagiri (M66) INS Karwar (M67) INS Cannanore (M68) INS Cuddalore (M69) INS Kakinanda (M70) INS Kozhikode (M71) INS Konkan (M72)	1980-1988	804	61
Okręty patrolowe (33)
Saryu		INS Saryu (P56) INS Sunayna (P57) INS Sumedha (P 58)	2013-	2215	105
Car Nicobar		INS Tihayu (T93) INS Tillanchang (T92) INS Tarmugli (T91) INS Car Nicobar (T69) INS Chetlat (T70) INS Kora Divh (T71) INS Cheriyam (T72) INS Cankaraso (T73) INS Kondul (T74) INS Kalpeni (T75) INS Kabra (T76) INS Koswari (T77) INS Karuva (T78)	2015 2009-2011	325	48,9
Sukanya		INS Sukanya (P50) INS Subhadra (P51) INS Suvarna (P52) INS Savitri (P53) INS Sharada (P55) INS Sujata (P56)	1989-1993	1890	101
Super Dvora Mk II		T80-T86	1998-2006	60	25,4
Okręty zaopatrzeniowe (11)
Deepak		INS Deepak (A50) INS Shakti (A57)	2011	27 500	175
Jyoti		INS Jyoti (A58)	1996	35 900	178
Aditya		INS Aditya (A59)	2000	24 612	172
Okręty hydrograficzne (9)
Sandhyak		INS Sandhayak (J18) INS Nirdeshak (J19) INS Nirupak (J14) INS Investigator (J15) INS Jamuna (J16) INS Sutlej (J17) INS Darshak (J20) INS Sarvekshak (J22)	1981-2002	1929	87,8
Okręty badawcze (1)
Okręty szkolne (4)
		INS Tir (A86)	1986	3200	105
Żaglowce		INS Varuna INS Tarangini INS Sudarshini	1981 1997 2011	420 513 b/d	54
Holowniki (16)
Okręty pomocnicze (10)

Lotnictwo marynarki

Samolot	Producent	Typ	Wersja	Liczba	Uwagi
MiG-29	Rosja	myśliwiec pokładowy	MiG-29K MiG-29KUB	37 8
Boeing P-8 Neptun	Stany Zjednoczone	morski samolot patrolowy	P-8I	8
Ił-38	Rosja	morski samolot patrolowy	Ił-38SD	5
Dornier Do 228	Niemcy  Indie	transportowy	Do 228-101 Do 228-201	1 19
HAL Dhruv	Indie	śmigłowiec użytkowy		8
Westland Sea King	Wielka Brytania	śmigłowiec pokładowy	Sea King 42B ZOP Sea King 42C SAR	13 5
Sikorsky SH-3 Sea King	Stany Zjednoczone	ZOP	UH-3H	6
Aérospatiale SA 316 Alouette III	Indie	śmigłowiec użytkowy	SA 316B SA 319	30 25
Ka-25	Rosja	śmigłowiec pokładowy		3
Ka-28	Rosja	ZOP		10	W sierpniu 2016 roku Ministerstwo obrony Indii poinformowało o modernizacji 10 śmigłowców Ka-28 (eksportowe oznaczenie Ka-27) przeznaczonych do zwalczania okrętów podwodnych, zakupionych w latach 1980.
Ka-31 Helix-B	Rosja	wczesnego ostrzegania		14	W 2015 roku zakłady KumAPP dostarczyły Indiom dwa pierwsze wyremontowane śmigłowce Ka-31.
HAL HJT-16 Kiran	Indie	szkolny	Mk II	8
HAL HPT-32 Deepa	Indie	szkolny		8
IAI Heron	Izrael	BSL		12
IAI Searcher	Izrael	BSL	Mk II	18

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

• Conway’s All the world’s fighting ships 1947–1995. Robert Gardiner, Stephen Chumbley (red.). Annapolis: Naval Institute Press, 1995. ISBN 1-55750-132-7. (ang.).
• Jane’s Fighting Ships 1953-54. Raymond Blackman (red.). Londyn: Sampson Low, Marston & Co. Ltd., 1954. (ang.).
• Jane’s Fighting Ships 1972-73. Raymond Blackman (red.). Londyn: Sampson Low, Marston & Co. Ltd., 1972. (ang.).
• IHS Jane’s Fighting Ships 2015–2016. Stephen Saunders (red.). IHS, 2015. ISBN 978-0-7106-3143-5. (ang.).
• L. Kaszczejew. Wojenno-morskoj fłot w Indo-Pakistanskich konfliktach. „Morskaja Kollekcyja”. Nr 9(180)/2014, 2014. Moskwa. (ros.).