Historia
Obecna część miasta Poznań o nazwie Junikowo była w średniowieczu osobną wsią leżącą 5 kilometrów od Starego Rynku w Poznaniu, która w wyniku procesów urbanizacyjnych, podobnie jak inne miejscowości w okolicy, została wchłonięta przez miasto. Miejscowość historycznie związana jest z Wielkopolską, istnieje co najmniej od początku XV wieku i ma średniowieczną metrykę.
Według legendy pierwsza lokalizacja wsi miała miejsce bliżej centrum Poznania, ale zamieszkiwali ją ludzie bezbożni, większość czasu spędzający w karczmie, za co spotkała ich kara. Zatrzęsła się ziemia, a wieś wpadła w rozpadlinę, która potem stała się stawem.
Początkowo wieś była własnością kościelną należącą do kapituły poznańskiej. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1508 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1508 i w 1510 odnotowana jako wieś należąca do parafii Komorniki.
XV wieczny opis wsi oraz jej najbliższej okolicy odnotowano w akcie lokacyjnym wsi z 1408. Mówi on o tym, że kapituła poznańska; ze względu na długotrwałe spustoszenie swej wsi Junikowo, sprzedaje za kwotę 11 grzywien groszy praskich sołectwo unikowskie opatrznemu oraz pracownikowi – kmieciowi Wawrzyńcowi synowi Marcina oraz sołtysowi z Krzyżewnik (obecnie to Krzyżowniki) w parafii Tulce, na południowy wschód od miasta Poznania. Nowy sołtys wsi otrzymał dwa łany położone na błocie pomiędzy łąką młynarza, z tyłu za dworem, poniżej wsi Rudnicze, obok wielkiego lasu i między drogą z Poznania do młyna junikowskiego i leżącego przy borze. Sołtys otrzymał także gaj na swoich łanach, łąkę na 3 małe wozy kmiece, zagrodnika, kowala oraz karczmarza, od których mógł pobierać czynsz; 1/3 kar sądowych, a także dano mu zezwolenie do hodowli owiec pod warunkiem, że nie będzie czynił nikomu szkody przy ich wypasie. Sołtys Wawrzyniec uzyskał także zezwolenie do polowania na zające, kwiczoły (łac „quisculi”) i inne ptaki, a także prawo do połowu ryb w strudze pomiędzy topolą i borem. Do obowiązków sołtysa należała służba kapitule na koniu wartości dwóch grzywien według zwyczaju sołtysów wsi kapitulnych o swoim koszcie oraz wydatkach, jednak nie dalej niż 8 mil od Junikowa. Alienacje (czyli odłączenie) i zastaw sołectwa nastąpiła za zgodą kapituły. Wieś otrzymała prawo średzkie i po upływie wolnizny, której długości nie podano, kmiecie junikowscy mieli płacić z każdego łana po 13 skudów groszy praskich, oraz w naturze po 30 jaj i 4 kury, zagrodnicy po 3 grosze i 2 kury, a karczmarze po 8 gr i 2 kury.
W 1473 komisarze króla polskiego Kazimierza IV Jagiellończyka rozgraniczyli okoliczne dziedziny: wieś królewską Ławica, opuszczoną wieś Ławiczkę oraz Junikowo wieś kapituły poznańskiej, poczynając od kopca narożnego wspomnianej wsi usypali 30 kopców aż do tzw. wielkiej drogi biegnącej z Poznania do Międzyrzecza. W 1500 odnotowano, że granice ze wszystkimi sąsiadami były spokojne, a z Górczynem nie były dobrze oznaczone i wymagały poprawy. W 1509 odnotowano we wsi młyn zbożowy. W 1509 natomiast „staw niemały, młyn dobry, może przynieść rocznie 2 małdraty mąki, jeśliby mielił bez przerwy; granice są dobre, a jedynie z Górczynem nie ma kopcy, co wymaga poprawy. W 1528 wspomniano duży staw rybny. W 1531 wspomniano bagno na 3 stajania, młyn, a także odnotowano, że potrzebne jest ustalenie granic Górczyna z wsiami Plewiska, Skórzewo, Ławica, Rudnicze „bo role są bardzo podorane”.
Wieś duchowna Janikowo, własność kapituły poznańskiej, położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.
Aż do roku 1796 Junikowo stanowiło uposażenie kapituły. W wyniku drugiego rozbioru Polski majątek kapituły uległ konfiskacie, został znacjonalizowany i przeszedł na własność państwa pruskiego. Na przełomie 1831/1832 nastąpiło uwłaszczenie chłopów. Około 1880 Junikowo składało się ze wsi właściwej (okolice obecnej ulicy Junikowskiej) oraz kolonii Rudnicze (liczyło wtedy 37 domów i 328 mieszkańców: 297 katolików i 31 protestantów). Z tego okresu pochodzi wzmianka, że na terenie folwarku Junikowo (obecnie w tym miejscu znajduje się kościół) znajdowała się gorzelnia oraz młyn wodny. W 1906 r. folwark (58 ha) został sprzedany komisji kolonizacyjnej za 360 000 marek. Komisja kolonizacyjna podzieliła majątek na jednohektarowe działki. Na działkach wybudowano (z pieniędzy komisji kolonizacyjnej) 3-4 izbowe prymitywne domy oraz zabudownia gospodarcze. Większą część działek przydzielono niemieckim urzędnikom pracującym w Poznaniu. W tym też czasie wybudowano jednoizbową ewangelicką szkołę oraz niewielki cmentarz (obecna ul. Jawornicka). Aby umożliwić urzędnikom niemieckim dojazd do pracy, uruchomiono przystanek kolejowy Junikowo. W tym czasie dał się zaznaczyć wyraźny podział osady na trzy części:
- Starą Wieś – wzdłuż obecnej ul. Junikowskiej,
- Kolonię – wzdłuż obecnej ul. Krośnieńskiej,
- tzw. Osiedle – przy ul. Grunwaldzkiej.
Ponadto przy obecnej ul. Cmentarnej do dziś istnieje niewielkie skupisko domów dawniej nazywane Bożą Wolą.
W okresie międzywojennym większość Niemców sprzedała swoje majątki. Od tego czasu datuje się przyspieszony rozwój Junikowa. II wojna światowa zakończyła się w tym rejonie 27 stycznia 1945 wyparciem Niemców. W szybkim tempie przywrócono tu polskie nazwy ulic, ze szczególnym uwzględnieniem imion wywodzących się od nazw miejscowości łużyckich (np. Budziszyńska lub Miśnieńska).
W 1948 r. na terenie byłego placu ćwiczeń wojskowych utworzono cmentarz oraz wybudowano linię tramwajową łączącą Junikowo z centrum miasta. 28 czerwca 1956 o godz. 16.00, podczas Powstania Poznańskiego, zaatakowano miejscowy VIII Komisariat MO. 60 osób zdobyło wtedy 19 sztuk broni i amunicję.
Obszar Junikowa do 1990 r. należał do dzielnicy Grunwald.
W 1992 r. utworzono jednostkę pomocniczą miasta Osiedle Poznań-Junikowo. W 2010 r. w Poznaniu przeprowadzono reformę funkcjonalną jednostek pomocniczych i 1 stycznia 2011 r. przyłączono do obszaru Junikowa cmentarz miejski Junikowo, las na północ od ulicy Chryzantemowej, tereny na północ od ul. Smoluchowskiego. Rada Osiedla Junikowo wydaje czasopismo lokalne „Gazeta Junikowska”.
52°23′15″N 16°50′48″E/52,387500 16,846667
