Kobyle Pole

Kobyle Pole
Kobylepole
Jednostka pomocnicza
Ilustracja
Dawna stacja wąskotorowa Poznań Kobylepole
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Aglomeracja

poznańska

Miasto

Poznań

Dzielnica

Osiedle Antoninek-Zieliniec-Kobylepole

W granicach Poznania

od 1950

Strefa numeracyjna

(+48) 61

Tablice rejestracyjne

PO

SIMC

0969907

Położenie na mapie Poznania
Mapa konturowa Poznania, po prawej znajduje się punkt z opisem „Kobyle Pole”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Kobyle Pole”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Kobyle Pole”
Ziemia52°23′37″N 17°01′16″E/52,393611 17,021111

Kobyle Pole – wschodnia część Poznania położona na terenie osiedla administracyjnego Antoninek-Zieliniec-Kobylepole.

Nazwa

Miejscowość istnieje co najmniej od pierwszej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1330 (według zachowanej kopii z XV wieku) gdzie odnotowano ją pod staropolską, zlatynizowaną nazwą " Cobilepole”, 1366 (wg kopii z 1775) „Cobilepolye”, 1386 „Kobilepole”, 1404 „Kobyle Pole”, 1423 „Kobilye polye”, 1438 „Cobylyepolye”, 1510 „Kobilepole, Kobilyepolye”, 1513 „Cobylepolye”, 1527 „Cobylepole”, 1560 „Kobeliepolie”, 1563 „Kobilie polie”, 1580 „Cobile Polie”.

Dawniej nazwa miejscowości „Kobyle Pole” często była zapisywana łącznie. Według językoznawców pochodzi ona od określenia „kobyle pole” oznaczającego „ogrodzony teren, na którym odbywał się chów klaczy do celów hodowlanych”. Od nazwy miejscowej wsi Kobyle Pole, pochodzi polskie, szlacheckie, odmiejscowe nazwisko Kobylepolskich, którzy od średniowiecza byli dawnymi właścicielami miejscowości.

Po rozbiorach Polski Prusacy używali nazwy Gutenbrunn. W 1883 miejscowość odnotowano również pod polską nazwą „Kobylepole”.

Historia

Obecna część miasta Poznań o nazwie Kobyle Pole była w średniowieczu osobną wsią leżącą 6 kilometrów na południowy wschód od Starego Rynku w Poznaniu, która w wyniku procesów urbanizacyjnych, podobnie jak inne miejscowości w okolicy, została wchłonięta przez miasto.

Okolice miejscowości zasiedlone były być może już wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. Jednak domniemane grodzisko okazało się według archeologów być sztucznym nasypem z czasów nowożytnych.

Miejscowość historycznie należała do Wielkopolski. Początkowo była wsią szlachecką, własnością polskiej szlachty z rodu Kobylepolski, którzy od nazwy miejscowości przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później także do Spławskich i Mycielskich. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1463 miejscowość znajdowała się w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1510 leżała w parafii Spławie.

Pierwszy zachowany zapis historyczny o wsi z 1330 odnotował drogę prowadzącą z miasta Poznania do Kobylego Pola. W 1382 Świętopełk dziedzic w Żernikach oraz właściciel połowy młyna w Kobylim Polu sprzedał ją Tworkowi młynarzowi w tej wsi. Tworek oraz jego następcy mieli dawać co tydzień dwie ćwiertnie mąki żytniej oraz trzy razy w roku po połowie ćwiertni mąki pszennej, od św. Małgorzaty czyli 13 lipca do Wielkanocy miał tuczyć panu Świętopełkowi wieprza, oraz sam ma ponosić koszty naprawy młyna. W 1384 Wincenty dziedzic w Książu nadał Tworkowi młyn w Kobylim Polu i odstąpił mu co tydzień 2 korce mąki oraz zezwala na trzymanie owiec, wołów, trzody i bydła. Tworek co tydzień miał mu dawać dwie miary mąki i dwa korce pszenicy na Boże Narodzenie, dwa na Wielkanoc i dwa na Wniebowzięcie NMP przypadające 15 sierpnia. Tworek ponosić miał także koszta napraw młyna i dawać panu dwa wieprze pomiędzy św. Małgorzatą 13 lipca a Wielkanocą.

W 1391 odnotowana została Ochna wdowa po zmarłym Wincentym z Kobylego Pola, która przegrała proces z Żydem Aronem o 45 grzywien na wsi Kobyle Pole oraz kolejny proces z Muczkiem Żydem pyzdrskim o 19 grzywien. Toczyła także kolejny proces z Wincentym Łódzkim z Choryni o 50 grzywien. W 1397 Ochna pozwana została z Kobylego Pola w procesie z Danielem Żydem poznańskim o 24 grzywny. W 1396 odnotowany został Dobrogost z Kobylego Pola.

W 1403 Maciej młynarz zapisuje wikariuszom katedry poznańskiej czynsz w kwocie jednej grzywny od sumy głównej 10 grzywien na młynie w Kobylim Polu. W 1411 miał miejsce proces o granice pomiędzy Nowym Młynem biskupa poznańskiego a młynem w Kobylim Polu Mikołaja Spławskiego. W 1411 arbitrzy sądu ziemskiego ustanowili kopce graniczne pomiędzy wsią Główna biskupa poznańskiego oraz młynami do niej należącymi a wsią Kobyle Pole własnością Mikołaja Spławskiego oraz młynami do niej należącymi. W 1424 Przecław z Kobylego Pola nie ma szkodzić Mikołajowi Spławskiemu w łowieniu ryb na stawie w Kobylim Polu. W 1431 Przecław Kobylepolski zeznał, że Wawrzyniec młynarz opuścił i zniszczył młyn wobec czego Przecław puścił go wolno, a Wawrzyniec nie ma pozywać w tej sprawie Przecława.

W 1404 wspomniano Mikołaja ze Spławia, który toczył proces sądowy z Pietraszem z Kobylina dziekanem poznańskim o wieś Kobyle Pole. Mikołaj utrzymany został przez sąd przy prawie niższości do wsi Kobyle Pole i ma spłacić wspomnianego Pietrasza sumą 200 grzywien. Pietrasz natomiast przed sądem przysięga, iż wydał na Kobyle Pole więcej niż 200 grzywien. Mikołaj Spławski wygrał proces ze Pietraszem o Kobyle Pole i w 1411 był dziedzicem wsi.

W latach 1424-1431 jako właściciel wsi odnotowany został Przecław Kobylepolski z Kobylego Pola. W 1427 dokonał on podziału majątku z braćmi Wojciechem i Przybysławem ze Spławia. Przecławowi przypadło Kobyle Pole i Szczepankowo wraz z młynami i stawami, zaś Wojciechowi i Przybysławowi Spławie, Żerniki i Świączyn w powiecie kościańskim. Przecław odstąpił macierzyznę swemu bratu Wojciechowi i miał wypłacić Wojciechowi i Przybysławowi 60 grzywien wyprawy ze wsi Szczepankowo. Wojciech natomiast miał dać Przecławowi drzewo i kamień na budowę izby (łac. „stuba”). W 1428 Przecław Kobylepolski toczył proces z Pawłem z Tulec o 20 grzywien. W 1429 Paweł z Tulec zeznał, że tenże zapłacił mu 20 grzywien długu ojca, o który pozywał go ze Szczepankowa.

W 1423 wieś miała 5 łanów. W 1513 miała miejsce wizytacja prebendy Spławie w wyniku, której odnotowano, że wieś Kobyle Pole ma 10 łanów osiadłych. Miejscowi kmiecie uprawiają po półłanku, a sołtys uprawiał jeden łan. 7 łanów natomiast było opustoszałych. W 1527 wieś Kobyle Pole miało 9 łanów osiadłych i dwa łany opustoszałe. W 1508 odnotowano pobór podatków od 5 łanów, jeden wiardunek od karczmy, od innej karczmy 6 groszy, a z młyna wodnego wiardunek od koła. W 1509 miał miejsce pobór od 8 półłanków, od karczmy 3 grosze, a od młyna 6 groszy. W 1577 wieś należała do Anny Spławskiej, a w 1580 do Anny Międzyrzeckiej, która płaciła od 10 półłanków, 5 komorników i młyn o dwóch kołach wodnych .

Fragment zabudowy ul. Dzieci Wrzesińskich

W 1562 wieś Kobylepole przeszła na własność Mycielskich, i stanowiła część ich majątków do 1945. Częstym gościem Mycielskich była Kazimiera Iłłakowiczówna. W 1872 na terenie przyległym do wsi zbudowano z inicjatywy Władysława hrabiego Mycielskiego browar Kobylepole. Piwo znane było nie tylko w Poznaniu, gdzie można je było wypić w prawie każdej piwiarni. Sprowadzano je także do Gdańska, Drezna, Lipska i Turynu. Prawie wszystkie gatunki tutejszych piw (np. Bawarskie, Karamel, Kozieł Kobylepolski, Zdrój Kobylepolski, Gutenbrunn) powstawały w oparciu o lokalny jęczmień.

Kobylepole od 1934 należało do gminy Krzesiny. W 1936 odbył się tutaj, zakończony niepowodzeniem, strajk robotników folwarcznych i marsz głodowy na dwór z żądaniem wypłaty zaległych poborów. We wrześniu 1939 koło wsi funkcjonowało polowe lądowisko 3. poznańskiego dywizjonu myśliwskiego (wchodzącego w skład Armii Poznań), z którego startowały samoloty PZL P.11c. Pilotował je m.in. ppor. Włodzimierz Gedymin.

W granice Poznania zostało włączone w 1950. Od 1988 w sąsiedztwie wybudowano Osiedle Przemysława. Przy ul. Żbikowej znajduje się Kościół Wniebowzięcia NMP (lata 60. XX w.). Do 1972 działała stacja wąskotorowa Poznań Kobylepole Wąskotorowy, na linii do Środy Wielkopolskiej i Zaniemyśla.

Kobylepole w latach 1954–1990 należało do dzielnicy Nowe Miasto.

Przyroda

W połowie lat 60. XX wieku stwierdzono na terenie Kobylepola występowanie następujących, rzadkich roślin: komonica skrzydlatostrąkowa, pępawa różyczkolistna, widłak goździsty i wawrzynek wilczełyko (dwie ostatnie w lesie i w pobliżu torowisk kolejowych). W 1986 na kwiatach tawuły znaleziono osobniki orszoła paskowanego.

Komunikacja

Kobylepole obsługują autobusy MPK Poznań.

Plany

W przyszłości przez dzielnicę ma przebiegać III rama komunikacyjna.

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 8 stycznia 2025, identyfikator PRNG: 55083.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Chmielewski 1988 ↓, s. 218-219.
  3. 1 2 3 Rymut 2003 ↓, s. 17.
  4. ↑ Lehr-Spławiński 1961 ↓, s. 433-434.
  5. ↑ m, Na piwo do hrabiego, czyli historia browaru Mycielskich oraz Gernsterkornów w Kobylepolu [online], Codzienny Poznań, 27 kwietnia 2018 [dostęp 2026-06-20].
  6. ↑ Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 21 lipca 1934 r. (Dz.U. Nr 68, poz. 617)
  7. ↑ Tadeusz Becela, Lata górne i chmurne, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, 1965, s.290
  8. ↑ Marcin Braszak, Naloty Luftwaffe na Środę i Poznań we wrześniu 1939 r. Kolejne dni dramatu, w: Śremski Kwartalnik Kulturalny, s.29-30, ISSN 1505-1099
  9. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z 14 października 1950 r. w sprawie zmiany granic miast: Poznania, Gniezna, Torunia i Zawiercia (Dz.U. Nr 48, poz. 436)
  10. ↑ praca zbiorowa, Przegląd wielkopolskich zabytków przyrody, PiWRL, Poznań, 1966, ss.301-302
  11. ↑ Marek Bunalski, Marek Przewoźny, Rafał Ruta, Beata Borowiak-Sobkowiak, Paweł Sienkiewicz, Paweł Trzciński. Materiały do poznania rozmieszczenia chrząszczy (Coleoptera) Zachodniej Polski. Część 6. Kruszczyce (Scarabaeidae: Cetoniinae), s. 24
  12. ↑ https://www.ztm.poznan.pl/assets/Uploads/2023.10.10MapaBUSTRAM.pdf

Bibliografia


Linki zewnętrzne

Zobacz też