KNM A-3

KNM A-3
	; Bliźniaczy okręt podwodny A-4
Klasa	okręt podwodny
Typ	A
	Historia
Stocznia	Germaniawerft, Kilonia
Położenie stępki	1911
Wodowanie	1913
	Norweska KMW
Wejście do służby	1914
Los okrętu	samozatopiony w kwietniu 1940
	Dane taktyczno-techniczne
Wyporność; • na powierzchni; • w zanurzeniu	; standardowa: 250 ton; normalna: 268 ton; 355 ton
Długość	46,5 metra
Szerokość	4,8 m
Zanurzenie	2,7 m
Zanurzenie testowe	50 m
Rodzaj kadłuba	dwukadłubowy
	Napęd
	2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 700 KM; 2 silniki elektryczne o łącznej mocy 380 KM; 2 śruby
Prędkość; • na powierzchni; • w zanurzeniu	; 14,5 węzła; 9 w.
Zasięg	powierzchnia: 900 Mm przy 10 w.; zanurzenie: 76 Mm przy 3,3 w.
	Uzbrojenie
	5 torped
Wyrzutnie torpedowe	3 × 450 mm
Załoga	17

KNM A-3 – norweski okręt podwodny z początku XX wieku, jedna ze zbudowanych dla Norwegii jednostek typu A. Zwodowany w 1913 roku w niemieckiej stoczni Germaniawerft w Kilonii, został przyjęty do służby w marynarce norweskiej w 1914 roku. Podczas kampanii norweskiej w kwietniu 1940 roku jednostka została zatopiona przez własną załogę.

Projekt i budowa

Okręty podwodne typu A zostały zamówione przez rząd Norwegii w Niemczech po pozyskaniu z tego kraju pierwszego okrętu podwodnego, którym był „Kobben”(inne języki). Norwegowie byli bardzo zadowoleni z parametrów tej zbudowanej w 1909 roku jednostki i już w listopadzie 1910 roku wystosowali zapytania ofertowe skierowane do niemieckich stoczni w celu pozyskania kolejnych okrętów. Najlepszy z punktu widzenia zamawiającego projekt przygotowała stocznia Germaniawerft, który był powiększoną i silniej uzbrojoną wersją zbudowanego dla Regia Marina okrętu podwodnego „Atropo”. Głównym konstruktorem okrętów był dr Hans Techel(inne języki). W maju 1911 roku Norwegowie zamówili trzy jednostki, powiększając w 1912 roku zamówienie o jeszcze jeden okręt. Zmianą w stosunku do poprzednich konstrukcji Germaniawerft było przesunięcie rufowych sterów za śruby; nowością było wyposażenie tak małych jednostek w żyrokompasy.

Przyszły A-3 został zbudowany w stoczni Germaniawerft w Kilonii. Stępkę okrętu położono w 1911 roku, a zwodowany został w 1913 roku.

Dane taktyczno-techniczne

A-3 był okrętem podwodnym konstrukcji dwukadłubowej o długości całkowitej 46,5 metra, szerokości 4,8 metra i zanurzeniu 2,7 metra. Średnica kadłuba sztywnego wynosiła 3,18 metra. Wyporność standardowa w położeniu nawodnym wynosiła 250 ton (normalna 268 ton), a w zanurzeniu 355 ton. Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, dwusuwowe silniki wysokoprężne Germaniawerft o łącznej mocy 700 KM, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 380 KM. Dwa wały napędowe poruszające dwoma śrubami zapewniały prędkość 14,5 węzła na powierzchni i 9 węzłów w zanurzeniu. Zapas paliwa wynosił 12,8 tony. Zasięg wynosił 900 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym i 76 Mm przy prędkości 3,3 węzła w zanurzeniu. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów.

Okręt wyposażony był w trzy wyrzutnie torped kalibru 450 mm: dwie dziobowe i jedną rufową, z łącznym zapasem pięciu torped.

Załoga okrętu składała się z 17 oficerów, podoficerów i marynarzy.

Służba

Po ukończeniu, na początku 1914 roku KNM A-3 w towarzystwie bliźniaczych A-2 i A-4 odbył rejs z Kilonii do Norwegii, dopływając do bazy w Horten. W tym roku jednostka została przyjęta do służby w marynarce wojennej. W chwili rozpoczęcia II wojny światowej okręt był już przestarzały. W momencie inwazji Niemiec na Norwegię A-3 wraz z bliźniaczymi jednostkami A-2 i A-4 wchodził w skład 1. dywizjonu okrętów podwodnych z bazą w Horten. Okręt został w nocy z 15 na 16 kwietnia 1940 roku samozatopiony nieopodal Tønsberg w Oslofjorden.

Uwagi

↑ Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 379 podaje, że wyporność wynosiła 260/340 ton; Parkes 1933 ↓, s. 384 i Lipiński 1999 ↓, s. 607 podają, że 250/355 ton; Rössler 1989 ↓, s. 36 – 268/353 tony, zaś Möller i Brack 2004 ↓, s. 42 – 270/342 tony.
↑ Parkes 1933 ↓, s. 384 podaje, że okręt był wyposażony w jedną dziobową i dwie rufowe wyrzutnie z łącznym zapasem czterech torped.
↑ Parkes 1933 ↓, s. 384 podaje, że liczebność załogi wynosiła 15 osób.
↑ KNM – Kongelige Norske Marine – Norweski Okręt Jego Królewskiej Mości.

Przypisy

1 2 Rössler 1989 ↓, s. 35.
↑ Rössler 1989 ↓, s. 35-36.
1 2 3 Möller i Brack 2004 ↓, s. 42.
1 2 3 4 5 6 7 Rössler 1989 ↓, s. 36.
1 2 3 Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 350.
1 2 Brassey 1915 ↓, s. 183.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Gogin 2014 ↓.
1 2 3 4 Fontenoy 2007 ↓, s. 96.
↑ Kindell 1940 ↓.

Bibliografia

T.A. Brassey (red.): The Naval Annual, 1915. London: William Cloves and Sons, 1915. (ang.).
Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
Robert Gardiner, Roger Chesneau: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. London: Conway Maritime Press, 1980. ISBN 0-85177-146-7. (ang.).
Robert Gardiner, Randal Gray: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.).
Ivan Gogin: A2 submarines (1914). Navypedia. [dostęp 2019-08-05]. (ang.).
Don Kindell: NAVAL EVENTS, APRIL1940 (Part 2 of 4) Monday 8th - Sunday 14th. Naval History Homepage. [dostęp 2019-08-05]. (ang.).
Jerzy Lipiński: Druga wojna światowa na morzu. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1999. ISBN 83-902554-7-2.
Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
Oscar Parkes (red.): Jane’s Fighting Ships 1933. London: Sampson Low, Marston & Co., 1933. (ang.).
Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9. (ang.).

[9] Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 379 podaje, że wyporność wynosiła 260/340 ton; Parkes 1933 ↓, s. 384 i Lipiński 1999 ↓, s. 607 podają, że 250/355 ton; Rössler 1989 ↓, s. 36 – 268/353 tony, zaś Möller i Brack 2004 ↓, s. 42 – 270/342 tony.

[10] Parkes 1933 ↓, s. 384 podaje, że okręt był wyposażony w jedną dziobową i dwie rufowe wyrzutnie z łącznym zapasem czterech torped.

[11] Parkes 1933 ↓, s. 384 podaje, że liczebność załogi wynosiła 15 osób.

[12] KNM – Kongelige Norske Marine – Norweski Okręt Jego Królewskiej Mości.

[CITEREFRössler198935-1] 1 2 Rössler 1989 ↓, s. 35.

[CITEREFRössler198935-36-2] Rössler 1989 ↓, s. 35-36.

[CITEREFMöllerBrack200442-3] 1 2 3 Möller i Brack 2004 ↓, s. 42.

[CITEREFRössler198936-4] 1 2 3 4 5 6 7 Rössler 1989 ↓, s. 36.

[CITEREFGardinerGray1985350-5] 1 2 3 Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 350.

[CITEREFBrassey1915183-6] 1 2 Brassey 1915 ↓, s. 183.

[CITEREFGogin2014-7] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Gogin 2014 ↓.

[CITEREFFontenoy200796-8] 1 2 3 4 Fontenoy 2007 ↓, s. 96.

[CITEREFKindell1940-13] Kindell 1940 ↓.

Norweska KMW	A-2 A-3 A-4 A-5
Kaiserliche Marine	U-A

Bliźniaczy okręt podwodny A-4
Klasa	okręt podwodny
Typ	A
Historia
Stocznia	Germaniawerft, Kilonia
Położenie stępki	1911
Wodowanie	1913
Norweska KMW
Wejście do służby	1914
Los okrętu	samozatopiony w kwietniu 1940
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność • na powierzchni • w zanurzeniu	standardowa: 250 ton normalna: 268 ton 355 ton
Długość	46,5 metra
Szerokość	4,8 m
Zanurzenie	2,7 m
Zanurzenie testowe	50 m
Rodzaj kadłuba	dwukadłubowy
Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 700 KM 2 silniki elektryczne o łącznej mocy 380 KM 2 śruby
Prędkość • na powierzchni • w zanurzeniu	14,5 węzła 9 w.
Zasięg	powierzchnia: 900 Mm przy 10 w. zanurzenie: 76 Mm przy 3,3 w.
Uzbrojenie
5 torped
Wyrzutnie torpedowe	3 × 450 mm
Załoga	17