Okręty podwodne typu A zostały zamówione przez rząd Norwegii w Niemczech po pozyskaniu z tego kraju pierwszego okrętu podwodnego, którym był „Kobben”(inne języki). Norwegowie byli bardzo zadowoleni z parametrów tej zbudowanej w 1909 roku jednostki i już w listopadzie 1910 roku wystosowali zapytania ofertowe skierowane do niemieckich stoczni w celu pozyskania kolejnych okrętów. Najlepszy z punktu widzenia zamawiającego projekt przygotowała stocznia Germaniawerft, który był powiększoną i silniej uzbrojoną wersją zbudowanego dla Regia Marina okrętu podwodnego „Atropo”. Głównym konstruktorem okrętów był dr Hans Techel(inne języki). W maju 1911 roku Norwegowie zamówili trzy jednostki, powiększając w 1912 roku zamówienie o jeszcze jeden okręt. Zmianą w stosunku do poprzednich konstrukcji Germaniawerft było przesunięcie rufowychsterów za śruby; nowością było wyposażenie tak małych jednostek w żyrokompasy.
Przyszły U-A został zbudowany w stoczni Germaniawerft w Kilonii (numer stoczniowy 202). Stępkę okrętu położono w październiku 1912 roku, a zwodowany został jako KNM A-5 9 maja 1914 roku.
Dane taktyczno-techniczne
U-A był przybrzeżnym okrętem podwodnym konstrukcji dwukadłubowej o długości całkowitej 46,7 metra, szerokości 4,78 metra i zanurzeniu 2,8 metra. Kadłub sztywny miał 34,45 metra długości i 3,15 metra szerokości. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 6,47 metra. Wyporność normalna w położeniu nawodnym wynosiła 270 ton, a w zanurzeniu 342 tony. Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, dwusuwowe nienawrotne silniki wysokoprężne Germaniawerft o łącznej mocy 700KM, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznymSSW o łącznej mocy 380KM. Dwa wały napędowe poruszające dwoma śrubami zapewniały prędkość 14,2 węzła na powierzchni i 7,3 węzła w zanurzeniu. Zapas paliwa wynosił 15 ton. Zasięg wynosił 900Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym i 76Mm przy prędkości 3,3 węzła w zanurzeniu. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów. Czas zanurzenia wynosił 75 sekund.
Załoga okrętu składała się z 3 oficerów oraz 18 podoficerów i marynarzy.
Służba
Po wybuchu I wojny światowej A-5 został 5 sierpnia 1914 roku zarekwirowany przez Niemców i wcielony do służby w Kaiserliche Marine 14 sierpnia tego roku pod nazwą SM U-0 (zmienioną wkrótce na U-A). Po uzyskaniu gotowości bojowej jednostkę skierowano do Dywizjonu Obrony Wybrzeża Flotylli Bałtyckiej. W kwietniu 1915 roku okręt figurował w składzie Sił Rozpoznawczych Flotylli Bałtyckiej. Na początku maja Niemcy postanowili podjąć operację mającą na celu zajęcie portu w Lipawie. 27 kwietnia wysłano więc pod Lipawę U-A w celu obserwacji aktywności floty rosyjskiej. W dniach 1–5 maja 1915 roku U-A wraz z krążownikami „Thetis”, „Lübeck”(inne języki), „Augsburg”(inne języki) oraz niszczycielami z 10. flotylli ochraniał trałowce oczyszczające z min wody nieopodal Lipawy, po czym powrócił do Kłajpedy. 7 maja okręt ponownie wyszedł w morze, patrolując wody w rejonie niemieckiego portu. Po zdobyciu Lipawy U-A wraz z pancernikiem obrony wybrzeża„Beowulf”(inne języki) wszedł do zajętego portu, w którym od tej pory stacjonował. 2 lipca, po zakończeniu bitwy koło Gotlandii dowództwo wysłało w ten rejon „Augsburga” i U-A, jednak nie napotkano tam już jednostek rosyjskich. 1 sierpnia okręt wszedł do Zatoki Ryskiej i przeprowadził nieskuteczny atak torpedowy na jeden z patrolujących torpedowców, po czym powrócił w nocy do Lipawy. W sierpniu U-A był w składzie sił niemieckich przeznaczonych do forsowania Zatoki Ryskiej.
W 1916 roku okręt został przeniesiony do szkolenia. W 1917 roku na jednostce zamontowano działo pokładowe kal. 8,8cm TK C/14 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym 108 naboi. W wyniku podpisania rozejmu w Compiègne SM U-A został poddany 24 listopada 1918 roku, a następnie trafił do Francji. Jednostka została złomowana w Tulonie latach 1920–1921.
Uwagi
↑KNM – Kongelige Norske Marine – Norweski Okręt Jego Królewskiej Mości.
RafałCzeczott:Wojna morska na Bałtyku 1914–1918.Oświęcim:Wydawnictwo Napoleon V,2015. ISBN978-83-7889-363-9.
Paul E.Fontenoy:Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare).Santa Barbara, California:ABC-CLIO,2007. ISBN1-85367-623-3.(ang.).
RobertGardiner,RandalGray:Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921.London:Conway Maritime Press,1985. ISBN0-85177-245-5.(ang.).
R.H.Gibson,MauricePrendergast:Niemiecka wojna podwodna 1914-1918.Oświęcim:Napoleon V,2014. ISBN978-83-7889-074-4.
Norweska KMW
Kaiserliche Marine
