Kalcytonina

Kalcytonina łososiowa
Identyfikacja
Inne nazwy i oznaczenia

łac. Calcitoninum salmonis

Numer CAS

21215-62-3 (ludzka)
47931-85-1 (łososiowa)
12321-44-7 (świńska)

DrugBank

DB00017

Klasyfikacja medyczna
ATC

H05BA01, H05BA02, H05BA03

Stosowanie w ciąży

kategoria C

Farmakokinetyka
Działanie

przeciwosteoporotyczne

Biodostępność

3-5%

Okres półtrwania

50–80 min

Wiązanie z białkami
osocza i tkanek

30-40%

Metabolizm

nerkowy

Wydalanie

z moczem

Uwagi terapeutyczne
Drogi podawania

donosowo, domięśniowo, podskórnie

Kalcytonina (CT, z ang. calcitonin) – organiczny związek chemiczny z grupy peptydów, złożony z 32 aminokwasów, o masie cząsteczkowej 3,42 kDa; hormon zwierzęcy. U człowieka występuje w postaci monomeru lub dimeru i powstaje z polipeptydowego prohormonu o masie ok. 21 kDa. Kalcytonina łososiowa stosowana jest jako lek w chorobach związanych z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej.

Budowa

Kalcytonina ludzka i łososiowa zbudowane są z 32 aminokwasów, z których jedynie 16 jest identycznych. W obu cząsteczkach Cys-1 i Cys-7 na C-końcu połączone są mostkiem dwusiarczkowym. Różnice w budowie sprawiają, że przyjmowanie kalcytoniny łososiowej wywołuje produkcję przeciwciał u znaczącej liczby pacjentów.

Fizjologia

Kalcytonina produkowana jest głównie w komórkach C tarczycy. Obecność komórek neuroendokrynnych produkujących kalcytoninę wykrywa się też w wielu narządach, głównie w ośrodkowym układzie nerwowym, w przysadce, płucach, w przewodzie pokarmowym, wątrobie i innych.

Wraz z innymi hormonami, parathormonem i kalcytriolem, odgrywa istotną rolę w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej ustroju.

Wrażliwe na stężenie jonów wapnia w osoczu krwi receptory rozmieszczone są na komórkach C tarczycy. Wzrost stężenia jonów wapnia Ca2+ powoduje zwiększenie wydzielania kalcytoniny. Z kolei spadek stężenia jonów wapnia powoduje zmniejszenie wydzielania tego hormonu. Kalcytonina obniża stężenie wapnia i zmniejsza stężenie fosforanów w osoczu, hamując działanie osteoklastów w kościach oraz hamując reabsorpcję wapnia i fosforanów przez komórki cewek nerkowych, powodując zwiększone ich wydalanie. Oba typy komórek wyposażone są w receptory dla kalcytoniny, które należą do grupy receptorów związanych z białkami G.

Wydzielanie kalcytoniny jest pobudzane przez glukagon, kilka hormonów przewodu pokarmowego oraz wysokie stężenie jonów wapnia we krwi.

Wskazania

Kalcytonina łososiowa jest lekiem, który jest stosowany w schorzeniach takich jak:

Działania niepożądane

Interakcje

Równoległe stosowanie kalcytoniny łososiowej z litem może prowadzić do zmniejszenia stężenia litu w osoczu.

Preparaty

Przypisy

  1. ↑ P. Amodeo, A. Motta, G. Strazzullo, MA. Castiglione Morelli. Conformational flexibility in calcitonin: the dynamic properties of human and salmon calcitonin in solution. „J Biomol NMR”. 13 (2), s. 161-74, 1999. DOI: 10.1023/A:1008365322148. PMID: 10070757.

Bibliografia