| miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||
Rynek w Krzanowicach | |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Województwo | |||
| Powiat | |||
| Gmina | |||
| Prawa miejskie |
1265 | ||
| Burmistrz |
Andrzej Strzedulla | ||
| Powierzchnia |
3,11 km² | ||
| Populacja (31.12.2023) • liczba ludności • gęstość |
| ||
| Strefa numeracyjna |
+48 32 | ||
| Kod pocztowy |
47-470 | ||
| Tablice rejestracyjne |
SRC | ||
Położenie na mapie gminy Krzanowice | |||
Położenie na mapie Polski | |||
Położenie na mapie województwa śląskiego | |||
Położenie na mapie powiatu raciborskiego | |||
| TERC (TERYT) |
2411034 | ||
| SIMC |
0215427 | ||
| Strona internetowa | |||
Krzanowice (dodatkowa nazwa w j. niem. Kranowitz, cz. Křenovice, śl. Krzōnowice) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, położone nad potokiem Biała Woda. Siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Krzanowice.
Według danych z 31 grudnia 2023 r. miasto miało 2000 mieszkańców.
Nazwa pochodzi prawdopodobnie od polskiej nazwy oznaczającej zakończenie, granicę czegoś – „krańca”. Według niemieckiego nauczyciela Heinricha Adamy’ego pochodzi ona od nazwy „zbocza”. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 r. we Wrocławiu wymienia on najstarszą nazwę miejscowości w polskiej formie Krżenowice tłumacząc jej znaczenie „Dorf am Abhange”, czyli po polsku „Miejscowość na stoku, zboczu, pochyłości”. Nazwa została później zgermanizowana przez Niemców na Kranowitz w wyniku czego utraciła swoje pierwotne znaczenie.
W roku 1613 śląski regionalista i historyk Mikołaj Henel z Prudnika wymienił miejscowość w swoim dziele o geografii Śląska pt. Silesiographia podając jej łacińską nazwę: Kranovicium. W dziele Matthäusa Meriana pt. „Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae” z 1650 r. miasto wymienione jest pod nazwą Kranowitz. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego podaje dwie polskie nazwy miejscowości Krzanowice oraz Chrzanowice oraz niemiecką Kranowitz.
W pobliżu współczesnych Krzanowic rozwijała się zapewne osada grupy śląskiej kultury łużyckiej, gdyż w 1925 r. na terenie miasta odkryto jej cmentarzysko. Badania archeologiczne prowadzono w 1925 r. oraz w latach 1976–1985. Ustalono, że pochówki odbywały się w okresie 1300-650 p.n.e. i że były one dość zróżnicowane. Wyodrębniono bowiem trzy rodzaje pochówków: popielnicowe, bezpopielnicowe oraz tzw. typu kietrzańskiego.
Miejscowość została po raz pierwszy wzmiankowana w dokumencie króla czeskiego Przemysła Ottokara II z 3 lutego 1265, w którym nadał on wsie Krzanowice i Štěpánkovice rycerzowi Herbordowi, stolnikowi biskupa ołomunieckiego, oraz tę pierwszą zezwolił lokować jako miasto na prawie głubczyckim. Prawa miejskie Krzanowic potwierdziła w 1279 r. królowa Kunegunda, wdowa po Przemyśle Otokarze II.
Prawa miejskie Krzanowice posiadały do 1945 r. Po wojnach śląskich miasto znalazło się w granicach Prus. Od 1818 w nowym powiecie raciborskim. Według spisu z 1910 Krzanowice zamieszkałe były w 97% przez czeskojęzycznych (zobacz gwary laskie) Morawców.
Po II wojnie światowej (i włączeniu do Polski) Krzanowice zostały zarejestrowane jako gmina wiejska. Prawa miejskie zostały przywrócone w 2001 r. W okresie hitlerowskiego reżimu w latach 1936–1945 miejscowość nosiła nazwę Kranstädt.
Z racji wielkości i względnego zachowania lokalnych tradycji, można by uznać Krzanowice za stolicę polskich Moraw. Gwary laskie na terenie Polski w największym stopniu zachowały się właśnie w gminie Krzanowice. W latach 2011 do 2012 Miejski Ośrodek Kultury w Krzanowicach organizował projekt Dwa narody jedna kultura morawska, z festiwalem piosenki polsko-morawskiej czy wydaniem publikacji „Jako rzadziły i o czym pyrwe śpiwały nasze Omy”. Cyklicznie odbywa się tu Międzynarodowy Konkurs Gwary Laskiej „Morawske rzadzyni selske hospodyni”.
Samorząd
Organem stanowiącym i kontrolnym gminy jest Rada Miejska w Krzanowicach. W kadencji 2024–2029 rada liczy 15 radnych. Przewodniczącym Rady Miejskiej jest Tomasz Kostka, a wiceprzewodniczącym Roman Sonnek. (krzanowice.pl)
Rada Miejska w Krzanowicach – kadencja 2024–2029
● Ewelina Daniszewska – Krzanowice
● Sebastian Herber – Krzanowice
● Józef Kocem – Krzanowice
● Tomasz Kostka – Krzanowice
● Małgorzata Krzemien – Krzanowice
● Martin Lamla – Krzanowice
● Łukasz Ottawa – Pietraszyn
● Szymon Piechaczek – Bojanów
● Aleksander Reisky – Bojanów
● Krzysztof Reisky – Borucin
● Roman Sonnek – Borucin
● Marian Wasiczek – Borucin
● Robert Kulig – Wojnowice
● Mateusz Wolnik – Wojnowice
● Aleksander Wyglenda – Krzanowice
Skład rady został wyłoniony w wyborach samorządowych w 2024 roku. (krzanowice.pl)
W mieście funkcjonuje jedna parafia rzymskokatolicka św. Wacława z kościołem św. Mikołaja.
Piramida wieku mieszkańców Krzanowic w 2014 r.: