Krzanowice

Krzanowice
Kranowitz
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Rynek w Krzanowicach
Herb
Herb
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Powiat

raciborski

Gmina

Krzanowice

Prawa miejskie

1265
1 stycznia 2001

Burmistrz

Andrzej Strzedulla

Powierzchnia

3,11 km²

Populacja (31.12.2023)
• liczba ludności
• gęstość


2000
643 os./km²

Strefa numeracyjna

+48 32

Kod pocztowy

47-470

Tablice rejestracyjne

SRC

Położenie na mapie gminy Krzanowice
Mapa konturowa gminy Krzanowice, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Krzanowice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Krzanowice”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Krzanowice”
Położenie na mapie powiatu raciborskiego
Mapa konturowa powiatu raciborskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Krzanowice”
Ziemia50°01′05″N 18°07′31″E/50,018056 18,125278
TERC (TERYT)

2411034

SIMC

0215427

Strona internetowa

Krzanowice (dodatkowa nazwa w j. niem. Kranowitz, cz. Křenovice, śl. Krzōnowice) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, położone nad potokiem Biała Woda. Siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Krzanowice.

Według danych z 31 grudnia 2023 r. miasto miało 2000 mieszkańców.

Nazwa

Nazwa pochodzi prawdopodobnie od polskiej nazwy oznaczającej zakończenie, granicę czegoś – „krańca”. Według niemieckiego nauczyciela Heinricha Adamy’ego pochodzi ona od nazwy „zbocza”. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 r. we Wrocławiu wymienia on najstarszą nazwę miejscowości w polskiej formie Krżenowice tłumacząc jej znaczenie „Dorf am Abhange”, czyli po polsku „Miejscowość na stoku, zboczu, pochyłości”. Nazwa została później zgermanizowana przez Niemców na Kranowitz w wyniku czego utraciła swoje pierwotne znaczenie.

W roku 1613 śląski regionalista i historyk Mikołaj Henel z Prudnika wymienił miejscowość w swoim dziele o geografii Śląska pt. Silesiographia podając jej łacińską nazwę: Kranovicium. W dziele Matthäusa Meriana pt. „Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae” z 1650 r. miasto wymienione jest pod nazwą Kranowitz. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego podaje dwie polskie nazwy miejscowości Krzanowice oraz Chrzanowice oraz niemiecką Kranowitz.

Historia

Przejście graniczne Krzanowice-Strahovice

W pobliżu współczesnych Krzanowic rozwijała się zapewne osada grupy śląskiej kultury łużyckiej, gdyż w 1925 r. na terenie miasta odkryto jej cmentarzysko. Badania archeologiczne prowadzono w 1925 r. oraz w latach 1976–1985. Ustalono, że pochówki odbywały się w okresie 1300-650 p.n.e. i że były one dość zróżnicowane. Wyodrębniono bowiem trzy rodzaje pochówków: popielnicowe, bezpopielnicowe oraz tzw. typu kietrzańskiego.

Miejscowość została po raz pierwszy wzmiankowana w dokumencie króla czeskiego Przemysła Ottokara II z 3 lutego 1265, w którym nadał on wsie Krzanowice i Štěpánkovice rycerzowi Herbordowi, stolnikowi biskupa ołomunieckiego, oraz tę pierwszą zezwolił lokować jako miasto na prawie głubczyckim. Prawa miejskie Krzanowic potwierdziła w 1279 r. królowa Kunegunda, wdowa po Przemyśle Otokarze II.

Prawa miejskie Krzanowice posiadały do 1945 r. Po wojnach śląskich miasto znalazło się w granicach Prus. Od 1818 w nowym powiecie raciborskim. Według spisu z 1910 Krzanowice zamieszkałe były w 97% przez czeskojęzycznych (zobacz gwary laskie) Morawców.

Po II wojnie światowej (i włączeniu do Polski) Krzanowice zostały zarejestrowane jako gmina wiejska. Prawa miejskie zostały przywrócone w 2001 r. W okresie hitlerowskiego reżimu w latach 1936–1945 miejscowość nosiła nazwę Kranstädt.

Z racji wielkości i względnego zachowania lokalnych tradycji, można by uznać Krzanowice za stolicę polskich Moraw. Gwary laskie na terenie Polski w największym stopniu zachowały się właśnie w gminie Krzanowice. W latach 2011 do 2012 Miejski Ośrodek Kultury w Krzanowicach organizował projekt Dwa narody jedna kultura morawska, z festiwalem piosenki polsko-morawskiej czy wydaniem publikacji „Jako rzadziły i o czym pyrwe śpiwały nasze Omy”. Cyklicznie odbywa się tu Międzynarodowy Konkurs Gwary Laskiej „Morawske rzadzyni selske hospodyni”.

Samorząd

Organem stanowiącym i kontrolnym gminy jest Rada Miejska w Krzanowicach. W kadencji 2024–2029 rada liczy 15 radnych. Przewodniczącym Rady Miejskiej jest Tomasz Kostka, a wiceprzewodniczącym Roman Sonnek. (krzanowice.pl)

Rada Miejska w Krzanowicach – kadencja 2024–2029

● Ewelina Daniszewska – Krzanowice

● Sebastian Herber – Krzanowice

● Józef Kocem – Krzanowice

● Tomasz Kostka – Krzanowice

● Małgorzata Krzemien – Krzanowice

● Martin Lamla – Krzanowice

● Łukasz Ottawa – Pietraszyn

● Szymon Piechaczek – Bojanów

● Aleksander Reisky – Bojanów

● Krzysztof Reisky – Borucin

● Roman Sonnek – Borucin

● Marian Wasiczek – Borucin

● Robert Kulig – Wojnowice

● Mateusz Wolnik – Wojnowice

● Aleksander Wyglenda – Krzanowice

Skład rady został wyłoniony w wyborach samorządowych w 2024 roku. (krzanowice.pl)

Transport i komunikacja

Wspólnoty wyznaniowe

W mieście funkcjonuje jedna parafia rzymskokatolicka św. Wacława z kościołem św. Mikołaja.

Demografia

Piramida wieku mieszkańców Krzanowic w 2014 r.: