Latoszyn

Latoszyn
wieś
Ilustracja
Widok na Uzdrowisko
Państwo

 Polska

Województwo

 podkarpackie

Powiat

dębicki

Gmina

Dębica

Liczba ludności (2024)

1541

Strefa numeracyjna

14

Kod pocztowy

39-200

Tablice rejestracyjne

RDE

SIMC

0818255

Położenie na mapie gminy wiejskiej Dębica
Mapa konturowa gminy wiejskiej Dębica, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Latoszyn”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Latoszyn”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Latoszyn”
Położenie na mapie powiatu dębickiego
Mapa konturowa powiatu dębickiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Latoszyn”
Ziemia50°01′36″N 21°23′03″E/50,026667 21,384167

Latoszyn – wieś uzdrowiskowa w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie dębickim, w gminie Dębica.

Jest miejscowością położoną na pograniczu dwóch jednostek fizyko-geograficznych: Kotliny Sandomierskiej i Pogórza Karpackiego. Geologicznie Latoszyn leży na granicy dwóch jednostek tektonicznych Zapadliska Przedkarpackiego oraz Karpat Zewnętrznych. Przez miejscowość Latoszyn przepływa potok Ostra. Jest to prawobrzeżny dopływ Wisłoki, którego źródła znajdują się w lasach Głobikowej. Podstawowy układ drogowy w Latoszynie stanowi droga krajowa nr 94 – zaliczana do szlaku międzynarodowego. Drugim pod względem ważności ciągiem komunikacyjnym w Latoszynie jest droga powiatowa nr 1301 "Dębica – Latoszyn – Braciejowa".

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Latoszyn. W latach 1975–1998 administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

Historia

W 1287 książę krakowski Leszek Czarny nadał Latoszyn komesowi Czadrowi z rodu Gryfitów, który stał się protoplastą rodu Latoszyńskich.

Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Lathoschyn wymienia w latach (1470–1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis Długosz wymienia również właściciela miejscowości Mikołaja Latoszyckiego.

Latoszyńscy byli w posiadaniu wsi do początku XVII w. W 1611 zmarł Józef Latoszyński, poseł na sejmy, właściciel wsi od 1581. W XVIII w. i w pierwszej połowie XIX stulecia Latoszyn był w posiadaniu Morskich, a w latach 80. XIX w. i na początku XX w. Morawskich. W końcu lat 20. XX w. majątek liczył 262 ha i jego właścicielem był Roman Balko.

Uzdrowisko

Naturalne źródła mineralne były znane od bardzo dawna. Pisał o nich m.in. XVI-wieczny poeta Henryk Leciejewski. Ewaryst Andrzej, hrabia Kuropatnicki w wydanej po raz pierwszy w 1786 r. „Geografii (...) Galicyi i Lodomeryi” podawał, iż jest to wieś ...wybornemi, mineralnemi wodami sławna, żadnego jednak nie masz około nich rozrządzenia, luboć przy drodze murowanej od Wiednia do Lwowa (...) leżą. Dopiero w połowie XIX wieku powstał przy źródłach zakład zdrojowo-kąpielowy, zniszczony podczas I wojny światowej.

W 1932 za sprawą Wacława Krawczyka z Dębicy powstał nowy zakład leczniczy, a później kilka pensjonatów. Był to początek uzdrowiska, cieszącego się dużą popularnością. Leczono tu przede wszystkim choroby reumatyczne poprzez kąpiele siarczane i okłady borowinowe.

Kres uzdrowiska nastąpił w latach 1944–1945, w wyniku działań wojennych łazienki zostały zniszczone, a źródła zasypane. Po wojnie wykonano nowe odwierty. Badania wykazały, iż latoszyńskie zdroje są wartościowe pod względem zawartości składników mineralnych. W 1990 tutejsze wody zostały oficjalnie uznane za lecznicze. W 2012 sołectwu Latoszyn i sołectwu Podgrodzie został nadany status obszaru ochrony uzdrowiskowej ("Obszar Ochrony Uzdrowiskowej Latoszyn"). W 2018 wznowiono tutaj lecznictwo i eksploatację wód mineralnych.

Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 października 2022 sołectwu Latoszyn oraz sołectwu Podgrodzie został nadany status uzdrowiska, które otrzymało nazwę „Uzdrowisko Latoszyn”.

Części wsi

Integralne części wsi Latoszyn
SIMCNazwaRodzaj
0818261Dółczęść wsi
0818278Góraczęść wsi
0818284Łazienkiczęść wsi
0818290Wolicaczęść wsi

Zabytki

Znane osoby

Przypisy

  1. ↑ Raport o stanie Gminy Dębica za 2024 rok. Liczba stałych mieszkańców w dniu 31-12-2024 s. 8-9 [dostęp 2025-10-25]
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 641 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. 1 2 3 TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  4. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 66810.
  5. ↑ Plan Odnowy Miejscowości Latoszyn na lata 2010-2018
  6. 1 2 3 Piotr Libicki: Dwory i pałace wiejskie w Małopolsce i na Podkarpaciu. Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2012, s. 232. ISBN 978-83-7510-597-1.
  7. ↑ Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, "Liber Beneficiorum", Aleksander Przezdziecki, Tom II, Kraków 1864, str.296.
  8. ↑ Ewaryst Andrzej Kuropatnicki: Geografia albo dokładne opisanie królestw Galicyi i Lodomeryi. Wyd. powtórne. Lwów: Nakładem Wojciecha Manieckiego, 1858, s. 21.
  9. 1 2 3 Stanisław Kłos: Osobliwości Podkarpacia 2. Rzeszów: Księgarnia Akademicka LIBRA, 2003, s. 22-23. ISBN 83-916089-9-9.
  10. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2012 w sprawie nadania statusu obszaru ochrony uzdrowiskowej sołectwu Latoszyn i sołectwu Podgrodzie położonym na obszarze gminy Dębica (Dz. U. z 2012 r. poz. 783 (ISAP))
  11. ↑ Nowe uzdrowisko na Podkarpaciu. To Latoszyn-Zdrój w gm. Dębica - plus.nowiny24.pl [online], plus.nowiny24.pl [dostęp 2018-07-11] (pol.).
  12. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 października 2022 r. w sprawie nadania statusu uzdrowiska sołectwom Latoszyn i Podgrodzie, położonym na obszarze gminy Dębica (Dz. U. z 2022 r. poz. 2397 (ISAP))
  13. ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014-03-09].

Linki zewnętrzne