| wieś | |
Widok na Uzdrowisko | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2024) |
1541 |
| Strefa numeracyjna |
14 |
| Kod pocztowy |
39-200 |
| Tablice rejestracyjne |
RDE |
| SIMC |
0818255 |
Położenie na mapie gminy wiejskiej Dębica | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa podkarpackiego | |
Położenie na mapie powiatu dębickiego | |
Latoszyn – wieś uzdrowiskowa w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie dębickim, w gminie Dębica.
Jest miejscowością położoną na pograniczu dwóch jednostek fizyko-geograficznych: Kotliny Sandomierskiej i Pogórza Karpackiego. Geologicznie Latoszyn leży na granicy dwóch jednostek tektonicznych Zapadliska Przedkarpackiego oraz Karpat Zewnętrznych. Przez miejscowość Latoszyn przepływa potok Ostra. Jest to prawobrzeżny dopływ Wisłoki, którego źródła znajdują się w lasach Głobikowej. Podstawowy układ drogowy w Latoszynie stanowi droga krajowa nr 94 – zaliczana do szlaku międzynarodowego. Drugim pod względem ważności ciągiem komunikacyjnym w Latoszynie jest droga powiatowa nr 1301 "Dębica – Latoszyn – Braciejowa".
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Latoszyn. W latach 1975–1998 administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.
W 1287 książę krakowski Leszek Czarny nadał Latoszyn komesowi Czadrowi z rodu Gryfitów, który stał się protoplastą rodu Latoszyńskich.
Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Lathoschyn wymienia w latach (1470–1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis Długosz wymienia również właściciela miejscowości Mikołaja Latoszyckiego.
Latoszyńscy byli w posiadaniu wsi do początku XVII w. W 1611 zmarł Józef Latoszyński, poseł na sejmy, właściciel wsi od 1581. W XVIII w. i w pierwszej połowie XIX stulecia Latoszyn był w posiadaniu Morskich, a w latach 80. XIX w. i na początku XX w. Morawskich. W końcu lat 20. XX w. majątek liczył 262 ha i jego właścicielem był Roman Balko.
Naturalne źródła mineralne były znane od bardzo dawna. Pisał o nich m.in. XVI-wieczny poeta Henryk Leciejewski. Ewaryst Andrzej, hrabia Kuropatnicki w wydanej po raz pierwszy w 1786 r. „Geografii (...) Galicyi i Lodomeryi” podawał, iż jest to wieś ...wybornemi, mineralnemi wodami sławna, żadnego jednak nie masz około nich rozrządzenia, luboć przy drodze murowanej od Wiednia do Lwowa (...) leżą. Dopiero w połowie XIX wieku powstał przy źródłach zakład zdrojowo-kąpielowy, zniszczony podczas I wojny światowej.
W 1932 za sprawą Wacława Krawczyka z Dębicy powstał nowy zakład leczniczy, a później kilka pensjonatów. Był to początek uzdrowiska, cieszącego się dużą popularnością. Leczono tu przede wszystkim choroby reumatyczne poprzez kąpiele siarczane i okłady borowinowe.
Kres uzdrowiska nastąpił w latach 1944–1945, w wyniku działań wojennych łazienki zostały zniszczone, a źródła zasypane. Po wojnie wykonano nowe odwierty. Badania wykazały, iż latoszyńskie zdroje są wartościowe pod względem zawartości składników mineralnych. W 1990 tutejsze wody zostały oficjalnie uznane za lecznicze. W 2012 sołectwu Latoszyn i sołectwu Podgrodzie został nadany status obszaru ochrony uzdrowiskowej ("Obszar Ochrony Uzdrowiskowej Latoszyn"). W 2018 wznowiono tutaj lecznictwo i eksploatację wód mineralnych.
Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 października 2022 sołectwu Latoszyn oraz sołectwu Podgrodzie został nadany status uzdrowiska, które otrzymało nazwę „Uzdrowisko Latoszyn”.
| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 0818261 | Dół | część wsi |
| 0818278 | Góra | część wsi |
| 0818284 | Łazienki | część wsi |
| 0818290 | Wolica | część wsi |