Ludwik Dorn

Ludwik Dorn
Ilustracja
Ludwik Dorn (2014)
Pełne imię i nazwisko

Ludwik Stanisław Dorn

Data i miejsce urodzenia

5 czerwca 1954
Warszawa

Data i miejsce śmierci

7 kwietnia 2022
Warszawa

Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Okres

od 27 kwietnia 2007
do 4 listopada 2007

Przynależność polityczna

Prawo i Sprawiedliwość

Poprzednik

Marek Jurek

Następca

Bronisław Komorowski

Minister spraw wewnętrznych i administracji
Okres

od 31 października 2005
do 7 lutego 2007

Przynależność polityczna

Prawo i Sprawiedliwość

Poprzednik

Ryszard Kalisz

Następca

Janusz Kaczmarek

Wiceprezes Rady Ministrów
Okres

od 21 listopada 2005
do 27 kwietnia 2007

Przynależność polityczna

Prawo i Sprawiedliwość

Przewodniczący Klubu Parlamentarnego Prawa i Sprawiedliwości
Okres

od 19 grudnia 2002
do 3 listopada 2005

Przynależność polityczna

Prawo i Sprawiedliwość

Poprzednik

Jarosław Kaczyński

Następca

Przemysław Gosiewski

Faksymile
Odznaczenia

Ludwik Stanisław Dorn (ur. 5 czerwca 1954 w Warszawie jako Ludwik Dornbaum, zm. 7 kwietnia 2022 tamże) – polski polityk i publicysta.

Działacz opozycji demokratycznej w okresie PRL. W latach 1997–2015 poseł na Sejm III, IV, V, VI i VII kadencji, współzałożyciel partii Prawo i Sprawiedliwość i jej wiceprezes w latach 2001–2007, w latach 2005–2007 wicepremier oraz minister spraw wewnętrznych i administracji w rządach Kazimierza Marcinkiewicza i Jarosława Kaczyńskiego, w 2007 marszałek Sejmu V kadencji. Kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys

Rodzina

Urodził się jako Ludwik Dornbaum. Jego ojcem był Henryk Dornbaum (rodzina zmieniła nazwisko na Dorn w latach 60.), który pochodził ze zasymilowanej rodziny żydowskiej z Tarnopola. Jego dziadek ze strony ojca prowadził w Tarnopolu zakład optyczny. Henryk Dornbaum uczył się na optyka i zegarmistrza w Jenie. Przed II wojną światową należał do Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy oraz KPP. Za działalność polityczną odbywał w okresie międzywojennym karę pozbawienia wolności. Kiedy wojska niemieckie w 1941 zbliżyły się do Tarnopola, Henryk Dorn uciekł do Kazachstanu. Pozostali w Generalnym Gubernatorstwie członkowie rodziny Henryka Dorna zostali zamordowani podczas Holocaustu. Z ZSRR wrócił wraz z armią Berlinga. Po wojnie działał w PPR i PZPR, wykładał marksizm-leninizm na Politechnice Warszawskiej. Po rezygnacji z etatu, od 1956 pracował jako optyk w Warszawie, otworzył zakład optyczny w pawilonach przy ul. Marszałkowskiej. Był osobą niewierzącą, a Ludwik Dorn został wychowany w tradycji agnostycyzmu.

Jego matka Alina była warszawską lekarką neurologiem. Jej ojciec był w młodości zatrudniony jako pomocnik kowala. Później uzyskał wykształcenie medyczne i praktykował jako lekarz.

Henryk i Alina Dornowie zostali pochowani na cmentarzu Komunalnym Północnym na Wólce Węglowej.

Dzieciństwo i młodość

W szkole podstawowej Ludwik Dorn zmagał się z dysleksją, matematyki natomiast uczył się dobrze. Pod koniec lat 60. rozpoczął naukę w VI Liceum Ogólnokształcącym im. Tadeusza Reytana w Warszawie, które ukończył w 1973. W tym okresie działał w 1 Warszawskiej Drużynie Harcerskiej im. Romualda Traugutta („Czarnej Jedynce”), w której instruktorami byli m.in. Andrzej Celiński, Antoni Macierewicz i Piotr Naimski. W nocy 31 października 1971 wraz z kolegami namalował białą farbą na murze cmentarza powązkowskiego w Warszawie hasło Chwała robotnikom pomordowanym w grudniu 1970 roku. Informacja o tym akcie oporu wobec „władzy ludowej” została podana przez nadające zza żelaznej kurtyny Radio Wolna Europa.

Po zdaniu matury Ludwik Dorn dostał się na socjologię na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego. Fascynował się ruchem hippisowskim. Jego studencką miłością była Kinga Dunin. Uczestniczył w spotkaniach z Jackiem Kuroniem. W 1975 brał udział w organizowaniu akcji zbierania podpisów pod Listem 59 (przeciwko zmianom w Konstytucji PRL – uznaniu PZPR za przewodnią siłę polityczną, wpisanie przyjaźni i współpracy ze Związkiem Radzieckim).

Po wydarzeniach czerwcowych w lipcu 1976 zaangażował się w pomoc dla prześladowanych robotników i zaczął działać w Komitecie Obrony Robotników. We wrześniu 1976 został dwukrotnie pobity przez milicjantów, bito go pałką w pięty, nie pozostawiając widocznych śladów. Od 1977 do 1989 był współpracownikiem redakcji podziemnego miesięcznika „Głos”, w którym publikowali działacze KOR i którego redaktorem naczelnym był Antoni Macierewicz; w 2016 wybór jego tekstów opublikowanych w tym piśmie włączono do wydanej przez Białego Kruka antologii Głos niepodległości: wybór publicystyki środowiska czasopisma „Głos” 1977–1989. Był współpracownikiem Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”.

Studia socjologiczne z tytułem zawodowym magistra ukończył w 1978.

Działalność opozycyjna

W okresie wydarzeń sierpniowych w 1980 przebywał w areszcie w Warszawie. Został zwolniony na skutek porozumień sierpniowych. We wrześniu 1980 wstąpił do NSZZ „Solidarność”, a w 1981 podpisał deklarację Klubów Służby Niepodległości. Zakładał i pracował jako socjolog w Ośrodku Badań Społecznych NSZZ „Solidarność” Regionu Mazowsze. W stanie wojennym był ścigany listem gończym, ukrywał się przez niemal dwa lata w Gdańsku i w Warszawie (m.in. u rodziców Jadwigi Staniszkis).

W zastępstwie internowanego Antoniego Macierewicza przejął kierowanie redakcją podziemnego „Głosu” (do połowy 1983), uczestniczył w redagowaniu „Wiadomości”, organizował też Centrum Dokumentacji i Analiz. W czerwcu 1983 opublikował w „Głosie” manifest Odbudowa państwa, w którym nawoływał do porozumienia „Solidarności”, Kościoła katolickiego i wojskowych przeciw władzom komunistycznym. Jesienią tego samego roku Jan Olszewski pomógł mu skorzystać z amnestii. Ludwik Dorn musiał podpisać zobowiązanie, że od tej pory nie będzie łamał prawa PRL. Telewizja pokazała ten dokument w programie pod tytułem Koniec podziemia, co wywołało kontrowersje wśród innych opozycjonistów.

W latach 80. utrzymywał się z tłumaczenia (pod pseudonimem Dorota Lutecka) angielskich powieści szpiegowskich (m.in. Johna le Carré i Lena Deightona). Był przeciwnikiem porozumień Okrągłego Stołu. Do 1989 współpracował z Antonim Macierewiczem. Wspólnie z nim uczestniczył w zakładaniu Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego. Zrezygnował jednak po czterech tygodniach, motywując to sprzeciwem wobec współpracy ze środowiskiem Henryka Goryszewskiego.

Działalność polityczna w III RP

Działalność do 2001

Od 1990 zaczął bliżej współpracować z Jarosławem Kaczyńskim, który zakładał Porozumienie Centrum i wspierał kandydaturę Lecha Wałęsy w wyborach prezydenckich. Po zwycięstwie Lecha Wałęsy został zatrudniony w Kancelarii Prezydenta RP (której szefem został Jarosław Kaczyński) na stanowisku kierownika zespołu analiz. Odszedł z tej pracy wraz z innymi urzędnikami wywodzącymi się ze środowiska PC po konflikcie braci Jarosława i Lecha Kaczyńskich z prezydentem. W wyborach parlamentarnych w 1991 bez powodzenia ubiegał się o mandat poselski z listy komitetu Porozumienie Obywatelskie Centrum.

Od 1992 był wiceprezesem PC. Ponownie bezskutecznie kandydował do Sejmu z listy tej partii w wyborach w 1993. Gdy Lech Kaczyński kandydował na urząd prezydenta w wyborach w 1995, pełnił funkcję jego rzecznika prasowego. W wyborach parlamentarnych w 1997 jako członek PC został wybrany z listy ogólnopolskiej Akcji Wyborczej Solidarność do Sejmu III kadencji. Wystąpił z Klubu Parlamentarnego AWS w proteście przeciwko powierzeniu stanowiska ministra sprawiedliwości w rządzie Jerzego Buzka Hannie Suchockiej, której zarzucał tolerowanie inwigilacji środowiska PC w okresie, gdy była premierem (1992–1993). Nie wziął udziału w zjednoczeniu Porozumienia Centrum z Partią Chrześcijańskich Demokratów w 1998 i wraz z grupą innych działaczy kontynuował działalność pod dawną nazwą.

Działalność w latach 2001–2007

Marszałek Ludwik Dorn prowadzący obrady Sejmu (2007)

W 2001 wspólnie z Jarosławem i Lechem Kaczyńskimi oraz grupą współpracowników z PC brał udział w założeniu Prawa i Sprawiedliwości. Został powołany na stanowisko wiceprezesa tej partii. W wyborach parlamentarnych w 2001 uzyskał mandat posła na Sejm IV kadencji w okręgu podwarszawskim. Od grudnia 2002 był przewodniczącym Klubu Parlamentarnego PiS. W wyborach parlamentarnych w 2005 uzyskał reelekcję w tym okręgu. Trzykrotnie w rankingach „Polityki” był zaliczany do grona najlepszych posłów.

31 października 2005 został ministrem spraw wewnętrznych i administracji w mniejszościowym rządzie Kazimierza Marcinkiewicza. Wkrótce po nominacji na to stanowisko został także powołany na urząd wiceprezesa Rady Ministrów. 6 lutego 2007 złożył dymisję z funkcji wicepremiera i ministra. Premier Jarosław Kaczyński przyjął dymisję z funkcji ministra, pozostawiając jednocześnie Ludwika Dorna na drugim z tych stanowisk. Podanym publicznie powodem dymisji była rozbieżność zdań z premierem w „ważnej sprawie związanej z funkcjonowaniem resortu”. 8 lutego 2007 Ludwik Dorn został odwołany z funkcji ministra spraw wewnętrznych i administracji. Zastąpił go Janusz Kaczmarek, dotychczasowy prokurator krajowy.

27 kwietnia 2007 został odwołany przez prezydenta ze składu Rady Ministrów. W tym samym dniu Sejm powołał go na stanowisko marszałka Sejmu; w głosowaniu pokonał kandydata Platformy Obywatelskiej, Bronisława Komorowskiego stosunkiem głosów 235 do 189. Urzędowanie zakończył z dniem 4 listopada 2007.

Działalność od 2007

W wyborach parlamentarnych w 2007 po raz czwarty z rzędu uzyskał mandat poselski, otrzymując 81 696 głosów. 5 listopada tego samego roku złożył rezygnację z funkcji wiceprezesa PiS, sprzeciwiając się polityce Jarosława Kaczyńskiego w partii. W tym samym miesiącu prezes PiS zawiesił go w prawach członka partii, co spowodowało wszczęcie przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego.

W październiku 2008 decyzją zarządu partii został usunięty z Prawa i Sprawiedliwości. 34 członków zarządu było za jego usunięciem, 2 osoby się wstrzymały, a 1 osoba (Tomasz Dudziński) była przeciw. Usunięto go także z klubu parlamentarnego PiS. Decyzje te uzasadniano m.in. wywiadami prasowymi Ludwika Dorna, w których miał „dezawuować kierownictwo partii i osobę samego prezesa”.

W październiku 2009 został przewodniczącym nowo utworzonego koła parlamentarnego Polska Plus, a w styczniu 2010 członkiem prezydium zarządu nowo powstałej partii o tej samej nazwie. W marcu zadeklarował swój start w wyborach prezydenckich, jednak w związku z tragedią smoleńską i przedterminowymi wyborami prezydenckimi, 20 kwietnia 2010 partia ogłosiła wycofanie jego kandydatury. Gdy 8 maja Polska Plus oficjalnie poparła kandydaturę Jarosława Kaczyńskiego, Ludwik Dorn zrezygnował z tym dniem z członkostwa w prezydium zarządu partii oraz przewodniczenia jej kołu parlamentarnemu. Tydzień później oficjalnie wyraził poparcie dla kandydatury Marka Jurka i zrezygnował z członkostwa w partii. W wyborach samorządowych poparł Krajową Wspólnotę Samorządową. W grudniu 2010 podjął współpracę z PiS.

W wyborach parlamentarnych w 2011 ponownie wystartował z listy Prawa i Sprawiedliwości. Utrzymał mandat poselski, uzyskując 18 683 głosy. W Sejmie VII kadencji początkowo również pozostawał posłem niezrzeszonym, a 15 grudnia 2011 przystąpił do klubu parlamentarnego Solidarna Polska. Był szefem powołanej w marcu 2012 rady konsultacyjno-programowej partii o tej nazwie, jednak nie został członkiem tego ugrupowania. 23 maja 2014 zrezygnował z funkcji szefa rady konsultacyjno-programowej Solidarnej Polski, a dzień później z członkostwa w klubie poselskim tej partii (który przestał istnieć). W odbywających się następnego dnia wyborach do Parlamentu Europejskiego otwierał listę tej formacji w okręgu mazowieckim, jednak Solidarna Polska nie osiągnęła progu wyborczego. W wyborach parlamentarnych w 2015 bez powodzenia ubiegał się o poselską reelekcję z listy Platformy Obywatelskiej.

Twórczość literacka

Zajmował się również tłumaczeniem wierszy (m.in. Johna Keatsa i Williama Butlera Yeatsa), a także pisał bajki oraz wiersze. Jedna z nich O śpiochu tłuściochu i o psie Sabie została wyróżniona na ogólnopolskim konkursie „Wielcy poeci piszcie dla dzieci”. W 2008 wydał tom powstałych w latach 2003–2005 wierszy pt. Zdruzgotki.

Życie prywatne

Grób Ludwika Dorna

Jako człowiek dorosły przyjął katolicki chrzest. Miał cztery córki. Trzecią jego żoną była Izabela Śmieszek-Dorn, warszawska wizażystka i charakteryzatorka, specjalistka od bodypaintingu.

Zmarł na skutek choroby nowotworowej. 13 kwietnia 2022 został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Odznaczenia

W 2022 prezydent RP Andrzej Duda odznaczył go pośmiertnie Orderem Orła Białego.

Wyniki w wyborach ogólnopolskich

Wybory Komitet wyborczy Organ Okręg Wynik
1991 Porozumienie Obywatelskie Centrum Sejm I kadencji nr 6 511 (0,23%)N
1993 Porozumienie Centrum Sejm II kadencji nr 27 5455 (1,19%)N
1997 Akcja Wyborcza Solidarność Sejm III kadencji nr 2 1012 (0,36%)T
2001 Prawo i Sprawiedliwość Sejm IV kadencji nr 20 17 482 (5,96%)T
2005 Sejm V kadencji 39 929 (12,58%)T
2007 Sejm VI kadencji 81 696 (17,74%)T
2011 Sejm VII kadencji 18 683 (4,15%)T
2014 Solidarna Polska Parlament Europejski VIII kadencji nr 5 5362 (1,37%)N
2015 Platforma Obywatelska Sejm VIII kadencji nr 17 4214 (1,53%)N

Publikacje

Uwagi

  1. ↑ Mandat uzyskany z listy ogólnopolskiej.

Przypisy

  1. 1 2 Ludwik Dorn: Msza święta jest największym cudem, fronda.pl, 1 października 2009 [zarchiwizowane 2009-10-05].
  2. ↑ Ludwik Dorn [online], rejestry-notarialne.pl [dostęp 2023-04-15].
  3. 1 2 3 4 5 Andrzej Stankiewicz, Twarze trzeciego bliźniaka [online], rp.pl, 13 grudnia 2005 [dostęp 2009-10-03].
  4. 1 2 Osobny świat Ludwika Dorna [online], rp.pl, 17 lutego 2007 [dostęp 2022-04-07].
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 Jacek Hugo-Bader, Ludwik Dorn. Sylwetka pochyła [online], wyborcza.pl, 30 października 2005 [dostęp 2022-07-06].
  6. ↑ Dane osoby z katalogu osób „rozpracowywanych” [online], katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2026-06-30].
  7. 1 2 3 4 5 6 7 Cezary Łazarewicz, Trzeci Kaczyński [online], wp.pl, 15 września 2005 [dostęp 2009-10-03].
  8. ↑ Wojciech Rylski, Absolwenci Reytana 1973, uw.edu.pl [zarchiwizowane 2013-02-01].
  9. ↑ Kryptonim „Gracze”. Służba Bezpieczeństwa wobec Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR” 1976–1981, Łukasz Kamiński, Grzegorz Waligóra (oprac.), Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2010, s. 57, ISBN 978-83-7629-095-9.
  10. ↑ Wybory do Sejmu w 1991 r. [online], kbw.gov.pl [dostęp 2025-11-04].
  11. ↑ Wybory do Sejmu w 1993 r. [online], kbw.gov.pl [dostęp 2025-11-02].
  12. ↑ Mikołaj Lizut, Dorn – jednak wykształciuch, wyborcza.pl, 8 lutego 2007 [zarchiwizowane 2018-02-14].
  13. ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 października 2005 r. o powołaniu w skład Rady Ministrów (M.P. z 2005 r. Nr 67, poz. 929 (ISAP)).
  14. ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 listopada 2005 r. o zmianie w składzie Rady Ministrów (M.P. z 2005 r. Nr 76, poz. 1064 (ISAP)).
  15. ↑ Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 kwietnia 2007 r. w sprawie wyboru Marszałka Sejmu (M.P. z 2007 r. Nr 29, poz. 319 (ISAP)).
  16. ↑ Głosowanie nr 23 – posiedzenie nr 40: Pkt 11. porz. dzien. Zmiana na stanowisku Marszałka Sejmu [online], Sejm RP, 27 kwietnia 2007 [dostęp 2009-10-03].
  17. ↑ Dorn wyrzucony z PiS, gazeta.pl, 21 października 2008 [zarchiwizowane 2008-12-11].
  18. ↑ Wybory 2010: Dorn zrezygnował ze startu w wyborach prezydenckich, gazeta.pl, 20 kwietnia 2010 [zarchiwizowane 2010-04-23].
  19. ↑ Decyzja, dorn.blog.onet.pl, 8 maja 2010 [zarchiwizowane 2012-04-19].
  20. ↑ Dorn rezygnuje z członkostwa w Polsce Plus, rp.pl, 15 maja 2010 [zarchiwizowane 2014-03-23].
  21. ↑ Ludwik Dorn, Dzielenie miliardów, międlenie słów [online], wpolityce.pl, 9 listopada 2010 [dostęp 2015-09-21].
  22. ↑ Ludwik Dorn nawiązuje współpracę z PiS, pis.org.pl, 7 grudnia 2010 [zarchiwizowane 2019-06-02].
  23. 1 2 Serwis PKW – Wybory 2011 [online], PKW [dostęp 2016-03-17].
  24. ↑ Koniec klubu parlamentarnego ziobrystów. Dorn i Górski odchodzą z Solidarnej Polski, gazeta.pl, 25 maja 2014 [zarchiwizowane 2014-05-27].
  25. ↑ Dorn: wolę formację, która jest przy ziemi, a nie w stratosferze, tvn24.pl, 2 września 2015 [zarchiwizowane 2016-03-04].
  26. ↑ Ludwik Dorn, „Ludzie Wprost” [zarchiwizowane 2009-12-04].
  27. ↑ Zdruzgotki: Ludwik Dorn [online], nakanapie.pl [dostęp 2022-04-09].
  28. ↑ Agnieszka Wirtwein, Wywiad z żoną wicepremiera Dorna. Iza Śmieszek-Dorn: Ludwik nie dał się pomalować [online], dziennik.pl, 19 grudnia 2006 [dostęp 2010-07-12].
  29. ↑ Lidia Lemaniak, Marcin Koziestański, Nie żyje Ludwik Dorn. Znamy przyczynę śmierci [online], i.pl, 7 kwietnia 2022 [dostęp 2026-06-30].
  30. 1 2 Daria Kania, Ludwik Dorn spoczął na warszawskich Powązkach Wojskowych. Prezydent odznaczył go pośmiertnie Orderem Orła Białego [online], PAP, 13 kwietnia 2022 [dostęp 2025-10-30].
  31. ↑ „Oddając cześć wybitnemu politykowi, zachowujemy też w pamięci dobrego człowieka” – ostatnie pożegnanie Ludwika Dorna [online], Sejm RP, 13 marca 2022 [dostęp 2025-10-30].
  32. ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 kwietnia 2022 r. nr rej. 137/2022 o nadaniu orderu (M.P. z 2022 r. poz. 654 (ISAP)).
  33. 1 2 Poland – candidate data, University of Essex [zarchiwizowane 2015-02-26] (ang.).
  34. ↑ Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 25 września 1997 r. o wynikach wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 21 września 1997 r. (M.P. z 1997 r. Nr 64, poz. 620 (ISAP)).
  35. ↑ Serwis PKW – Wybory 2001 [online], PKW [dostęp 2016-03-17].
  36. ↑ Serwis PKW – Wybory 2005 [online], PKW [dostęp 2016-03-17].
  37. ↑ Serwis PKW – Wybory 2007 [online], PKW [dostęp 2016-03-17].
  38. ↑ Serwis PKW – Wybory 2014 [online], PKW [dostęp 2016-03-17].
  39. ↑ Serwis PKW – Wybory 2015 [online], PKW [dostęp 2016-03-17].

Bibliografia