Magurycz

Magurycz
Państwo

 Polska

Siedziba

Uście Gorlickie

Przewodniczący

Szymon Modrzejewski

Nr KRS

0000277681

brak współrzędnych
Strona internetowa

Nieformalna Grupa Kamieniarzy „Magurycz”, obecnie „Stowarzyszenie MAGURYCZ” – stowarzyszenie zajmujące się ratowaniem przed zniszczeniem zabytków sztuki sepulkralnej głównie na terenach Łemkowszczyzny i Bojkowszczyzny.

Historia

Historia Magurycza sięga roku 1986, kiedy to Szymon Modrzejewski zaczął zajmować się greckokatolickim cmentarzem w Berehach Górnych (Bieszczady). Rok później Stanisław Kryciński zorganizował pierwszy obóz remontowy na cmentarzach w Bystrem i Michniowcu. Źródłem tego pomysłu była Akcja Opis trwająca od końca lat siedemdziesiątych, której celem było uchwycenie przeszłości w każdej dostępnej jeszcze formie. W pierwszym obozie założyciel „Magurycza”, Szymon Modrzejewski, wziął udział jako uczestnik. Przedsięwzięcie to nosiło nazwę „Nadsanie” i było częścią działań Społecznej Komisji Opieki nad Zabytkami Sztuki Cerkiewnej przy Towarzystwie Opieki nad Zabytkami (rozwiązanej w 1999 roku), w której zarządzie obaj wymienieni zasiadali przez 10 lat. Od roku 1988 do 1996 Stanisław Kryciński i Szymon Modrzejewski organizowali obozy wspólnie. Od roku 1997 Szymon Modrzejewski prowadzi działalność samodzielnie (obozy „Nadsanie” odbywały się do 2000 r. włącznie). Cele przedsięwzięcia pozostały takie same i noszą nazwę obozów – warsztatów, do 2007 roku Nieformalnej Grupy Kamieniarzy „Magurycz”, działającej głównie pod auspicjami Towarzystwa Karpackiego, od 2007 roku Stowarzyszenia Magurycz.

Obozów „Nadsania” odbyło się 12, NGK Magurycz 24, a stowarzyszenia Magurycz 16.

Cele

Szymon Modrzejewski – przewodniczący stowarzyszenia

Celem obozów-warsztatów (odbyło się ich 51), organizowanych od 25 lat, jest ratowanie, inwentaryzacja i dokumentacja sztuki sepulkralnej, krzyży i kapliczek przydrożnych oraz wszelkich obiektów sztuki cerkiewnej pozostających bez opieki (chrzcielnic, krzyży ze zwieńczeń nieistniejących cerkwi, kostnic, kaplic, archiwaliów) na terenach zamieszkiwanych pierwotnie głównie przez Bojków i Łemków, ale także Polaków, Żydów, Cyganów i Niemców. Zachowanie tych elementów krajobrazu ma wpływ na współczesne postrzeganie regionu jako miejsca, w którym współistniały różne kultury i religie. Ich dzisiejszy stan zachowania pozostawia wiele do życzenia. Zdecydowana większość obiektów, która jest przedmiotem zainteresowania stowarzyszenia, została celowo zdewastowana. Zazwyczaj Magurycz zajmuje się opuszczonymi cmentarzami w nieistniejących już wsiach, wychodząc z założenia, że szanse na to, że ktokolwiek inny się nimi zajmie są znikome.

Idea pracy na cmentarzach jest apolityczna, nie służy żadnej instytucji, kultowi, nie propaguje żadnej wizji historii, nie wynika też z inspiracji religijnej, odwołuje się do wrażliwości i potrzeby służenia. Prace wykonywane podczas obozu mają charakter społeczny. Przyczyniają się one do rozwoju wrażliwości na sztukę mniejszości narodowych zarówno uczestników obozu, jak i społeczności obecnie zamieszkujących te tereny. Sprzyjają także szeroko pojętej tolerancji, bezinteresowności i zachowaniu cząstki ginącego krajobrazu kulturowego.

Fundusze

Fundusze (dotacje celowe) na niezbędne materiały, przejazdy, wyżywienie i dokumentację Stowarzyszenie zdobywa aplikując do różnych fundacji:

Sporadycznie „Magurycz” wspomagają finansowo osoby prywatne.

Kalendarium obozów Nadsania i Magurycza

Cmentarz w Wierzbicy podczas prac renowacyjnych prowadzonych przez Stowarzyszenie Magurycz (2014)

W latach 1987–2010 prace remontowe i porządkowe prowadzono w następujących – często dziś nieistniejących – miejscowościach Bieszczadów, Beskidu Niskiego, Pogórza Przemyskiego i Roztocza oraz na Ukrainie:

I – sierpień 1987

II – sierpień 1988

III– sierpień 1989

IV– sierpień 1990

V – sierpień 1991

VI– sierpień 1992

VII– sierpień 1993

VIII – sierpień 1994

IX – sierpień 1995

W latach 1996–1998 Stanisław Kryciński zorganizował jeszcze 3 obozy o charakterze konserwatorskim, po czym „Nadsanie” przerodziło się w przedsięwzięcie archeologiczne (latem 1999 i 2000 roku prowadził pionierskie wykopaliska w Berehach Górnych, gm. Lutowiska). Miejscowości, w których działał Stanisław Kryciński oznaczono literą N. Szymon Modrzejewski od roku 1996 prowadzi działalność samodzielnie. Na życzenie Stanisława Krycińskiego Szymon Modrzejewski zaprzestał używania nazwy „Nadsanie”, jednak cele obozów pozostały takie same. Z konieczności kolejne obozy noszą roboczą nazwę: obozów konserwatorskich Nieformalnej Grupy Kamieniarzy „Magurycz”.

X – sierpień 1996

sierpień 1996

XI – wrzesień 1997

lipiec 1997

XII – sierpień 1998

wrzesień 1998

lipiec 1998

XIII – sierpień 1999

lipiec, sierpień, październik 1999

XIV – sierpień/wrzesień 2000

XV – maj 2001

XVI – luty 2002

czerwiec 2002

sierpień 2002

wrzesień/październik 2002

XVII – kwiecień 2003

sierpień/wrzesień 2003

XVIII – lipiec 2004

sierpień 2004

XIX – maj 2005

lipiec 2005

sierpień 2005

wrzesień 2005

XX czerwiec/lipiec 2006

lipiec 2006

sierpień 2006

wrzesień 2006

XXI kwiecień/maj 2007

lipiec 2007

sierpień 2007

wrzesień 2007

XXII kwiecień/maj 2008

lipiec 2008

lipiec/sierpień 2008

sierpień 2008

XXIII maj 2009

lipiec 2009

lipiec/sierpień 2009

sierpień 2009

wrzesień 2009

XXIV kwiecień/maj/czerwiec 2010

czerwiec 2010

czerwiec/ lipiec 2010

lipiec 2010

lipiec/ sierpień 2010

sierpień 2010

wrzesień 2010

XXV – kwiecień/maj, czerwiec, sierpień 2011

maj 2011

maj, wrzesień 2011

czerwiec, wrzesień 2011

czerwiec/lipiec 2011

lipiec 2011

sierpień 2011

wrzesień 2011

kwiecień, październik 2011

Współpraca z innymi stowarzyszeniami

Od 2007 Magurycz współpracuje z Stowarzyszeniem Dziedzictwo Mniejszości Karpackich. Dzięki tej współpracy wyremontowano w gminie Tyrawa Wołoska kilka cmentarzy greckokatolickich (Tyrawa Wołoska, Hołuczków, Kreców, Rozpucie Siemuszowa) oraz rozpoczęto remont kirkutu w Tyrawie Wołoskiej. Również od 2007 roku Magurycz współpracuje z Caritasem Ukraińskiej Greckokatolickiej Cerkwi w Drohobyczu prowadząc tamże prace remontowane na cmentarzu wielowyznaniowym przy ulicy Truskaweckiej. Nadto Magurycz współpracuje z Towarzystwem dla Natury i Człowieka, które zabiega o ratowanie cmentarzy prawosławnych na Polesiu.

Nagrody i dyplomy

Wydawnictwa Stowarzyszenia Magurycz

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Piotr Szechyński, Ochrona zasobów kulturowych – działania praktyczne, [w:] Bojkowszczyzna Zachodnia – wczoraj, dziś i jutro, t. 2, s. 595-598, ISBN 978-83-61590-64-4.
  2. 1 2 Sprawozdanie za rok 2006 N.G.K. "Magurycz" [online].
  3. 1 2 Wielokulturowość to mit [online], tygodnik.tvp.pl [dostęp 2021-06-05] (pol.).
  4. ↑ O Maguryczu i kamieniarskim fachu [online], national-geographic.pl [dostęp 2021-06-05] (pol.).
  5. ↑ Galicja, Galizien, Hałyczyna. Zapomniane cmentarze w środku wieloetnicznej Europy – PDF Darmowe pobieranie [online], docplayer.pl [dostęp 2021-02-03].
  6. ↑ Stowarzyszenie Magurycz, DZIAŁANIA STOWARZYSZENIA MAGURYCZ NA RZECZ OCHRONY SZTUKI SEPULKRALNEJ I MAŁEJ SAKRALNEJ ARCHITEKTURY PRZYDROŻNEJ W ROKU 2008 [online], 2008.
  7. ↑ Paweł Nowakowski, Witryna Wiejska - Społeczne działania Stowarzyszenia Magurycz [online], witrynawiejska.org.pl [dostęp 2021-06-01] [zarchiwizowane z adresu 2021-06-02] (pol.).
  8. ↑ Komunikat z posiedzenia Kapituły Nagrody imienia Sergio Vieira de Mello Stowarzyszenie Willa Decjusza, Kraków, dn. 12.09.2007 [online].
  9. ↑ Redakcja, Zobacz wystawę cmentarzy w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Jaśle [online], Nowiny, 5 listopada 2010 [dostęp 2021-06-01] (pol.).
  10. ↑ Wiejskie Cmentarze Ewangelickie Województwa Łódzkiego - Ratując pamięć - Recenzja książki "Cmentarz - miejsce (nie)obecnych" [online], cmentarzeewangelickie-lodzkie.kylos.pl [dostęp 2021-06-01].
  11. ↑ „Brusno – (nie)istnienie w kamieniu” - książka którą trzeba mieć | Stowarzyszenie Folkowisko [online] [dostęp 2021-06-01] (pol.).
  12. ↑ Katarzyna Potocka, Promocja książki Stowarzyszenia Magurycz [online], Wrota Podkarpackie [dostęp 2021-02-03] [zarchiwizowane z adresu 2021-02-08] (pol.).
  13. ↑ Tbilisi – polskie groby na cmentarzu Kukijskim [online], dzieje.pl [dostęp 2021-06-01] (pol.).
  14. ↑ Polacy, którzy ratują ukraińskie cmentarze [online], Nasz Wybir - Informacyjny portal ukraińskich migrantów, 12 lutego 2017 [dostęp 2021-06-05] (pol.).
  15. ↑ Kamienne znaki Bojków : Kamіннi знaки Бойків 2018 [online], Archiwum Łemkowskie [dostęp 2021-06-01] (ang.).
  16. ↑ Kamienne znaki Łemków : Kamіннi знaки Лемків 2018 [online], Archiwum Łemkowskie [dostęp 2021-06-01] (ang.).

Linki zewnętrzne