Życiorys
Przyszła na świat w dworze we wsi Słup, w rodzinie Jana Kownackiego i Ludwiki z domu Lesznowskiej. W wieku ośmiu lat została osierocona przez matkę. Ojciec, nie radząc sobie z wychowaniem pięciorga dzieci, oddał Marię na wychowanie rodzinie w Krakowie. Następnie Maria zamieszkała u siostry Zofii na Suwalszczyźnie, a potem uczęszczała na pensję Pauliny Hewelke w Warszawie.
W 1912 roku, m.in. z powodów finansowych, rozpoczęła pracę jako nauczycielka, nauczając m.in. w Dębowej Górze k. Kutna. W latach I wojny światowej przebywała w dworku swojej siostry Janiny Holnickiej-Szulc w Krzywdzie, organizując tam tajne nauczanie dla dzieci i dorosłych. W 1915 r. dworek został spalony, a jego mieszkańcy przesiedleni do Mińska, gdzie spędzili 4 lata. Po powrocie do Krzywdy Maria kontynuowała działalność oświatową.
Przełomem w jej życiu okazał się rok 1919, kiedy nawiązała kontakt z Heleną Radwanową – redaktorką „Płomyka”, co sprawiło, że zaczęła pisać artykuły do czasopism dla dzieci wydawanych przez Naszą Księgarnię. W 1929 przeprowadziła się do Warszawy. Zamieszkała w budynku V kolonii Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej na Żoliborzu przy ulicy Słowackiego 5/13 m. 74. Współpracowała z Teatrem Baj. Przyjaźniła się z Marią Dąbrowską. W 1939 r. nabyła plac pod dom letniskowy w Łomiankach przy ulicy Szpitalnej. W czasie II wojny światowej ponownie przebywała w Krzywdzie, nauczając i pisząc (powstały tu m.in. Kajtkowe przygody).
W latach 1955–1958 spędzała lato w Rytrze w Beskidzie Sądeckim. Mieszkała w leśniczówce dawnego nadleśniczego Konstantego Kowalczyka. Od córki nadleśniczego, Anny Stawowczyk, usłyszała historię o młodym koziołku sarny, która stała się kanwą jej opowiadania Rogaś z Doliny Roztoki. W tym czasie w 1956 r. złożyła wizytę w szkole podstawowej, która funkcjonowała na Niemcowej w latach 1937 do 1961 w prywatnym domu Nosalów. Była to najwyżej położona w Polsce szkoła (1026 m n.p.m.). Codzienne życie oraz rozmaite przygody nauczycieli i uczniów tej szkoły zainspirowały ją do napisania książki pt. Szkoła nad obłokami. Obie książki zilustrował artysta malarz i grafik Witold Chomicz.
Dopiero w 1958 r., po niesprzyjających czasach wojny i powojnia, na parceli w Łomiankach powstał domek letniskowy Plastusiowo, gdzie pisarka oddawała się swoim hobby – tkaniu gobelinów, wytwarzaniu miedzianej biżuterii, wyrobowi domowych przetworów, a także obserwacji ptaków, o których posiadała dużą wiedzę. W tym domu powstały m.in. Na tropach węża Eskulapa i Za żywopłotem.
Zmarła bezpotomnie. Mieszkanie na Żoliborzu i prawa autorskie do swoich utworów zapisała Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej.
Zmarła w Warszawie, pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 6-1-22).
Upamiętnienie
Imię pisarki nosi ulica w krakowskiej Nowej Hucie oraz szkoły podstawowe w Trębkach, Krzywdzie (tu jest także rondo jej imienia), Warszawie (Szkoła Podstawowa nr 80 na Bielanach), Częstochowie w Dzielnicy Trzech Wieszczy, Wiskitkach, bełchatowskich Domiechowicach, łódzka Szkoła Podstawowa nr 11 przy ul. Hufcowej 20A, Szkoła Podstawowa Integracyjna nr 135 przy ulicy Grzegorza Przemyka 5 w Warszawie, Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi nr 112 przy ulicy Zaułek 34 w Warszawie, czy Szkoła Podstawowa nr 1 w Łomiankach.
W jej dawnym mieszkaniu na Żoliborzu mieści się Izba Pamięci Marii Kownackiej (oddział Muzeum Książki Dziecięcej).
_1.JPG)