Melaniny

Fragment struktury eumelaniny (opis w rysunku poniżej)
Fragment struktury feomelaniny. (COOH) oznacza grupę karboksylową lub brak podstawnika (tj. atom wodoru), rzadziej inny podstawnik. Strzałki wskazują pozycje kontynuacji łańcucha polimeru.

Melaniny – grupa organicznych związków chemicznych odpowiadających za pigmentację organizmów (promieniowców, niektórych grzybów, roślin wyższych, pijawek, stawonogów, mięczaków, osłonic oraz kręgowców). U zwierząt powstają one w melanocytach (komórkach barwnikowych) i są gromadzone w melanosomach.

Powstają z tyrozyny pod wpływem tyrozynazy w procesie melanogenezy, do której silnie pobudza promieniowanie UV. Melaniny w skórze chronią jej głębsze warstwy przed szkodliwym działaniem promieni ultrafioletowych, które wchodzą w skład promieniowania słonecznego. Pod wpływem tych promieni ilość melanin się zwiększa, powodując przejściową zmianę zabarwienia skóry (opaleniznę).

Od liczby i rodzaju cząsteczek melanin w cebulce włosa zależy jego kolor. U blondynów zawartość tych składników jest niska, a cząsteczki mają spiralną strukturę. Noworodki rasy białej nie mają w tęczówce melanin, dlatego ich oczy są niebieskie. Melaniny w tęczówce są wytwarzane później. U innych ras człowieka melaniny pojawiają się w tęczówce jeszcze przed narodzeniem. Bardzo duże ilości melanin zawierają piegi oraz brodawki.

Wśród melanin wyróżnia się m.in. eumelaninę, feomelaninę i neuromelaninę(inne języki)[niewiarygodne źródło?]. Eumelanina jest barwnikiem o kolorze brązowym lub czarnym, feomelanina jest pigmentem o zabarwieniu żółto-czerwonym. Neuromelanina jest melaniną powstałą z dopaminy.

Zaburzenia w biosyntezie melanin powodują występowanie albinizmu, natomiast ich podwyższony poziom wywołuje melanizm.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Encyklopedia Audiowizualna Britannica: Biologia. Poznań: Wydawnictwo Kurpisz S.A., 2006, s. 84. ISBN 978-83-60563-11-3.
  2. ↑ Adam Cichewicz, Zaburzenia barwnikowe [online], mp.pl, 7 czerwca 2017 [dostęp 2020-08-19] (pol.).
  3. 1 2 3 4 Melanina – rodzaje, rola [online], medonet.pl, 24 sierpnia 2018 [dostęp 2020-08-19] (pol.).
  4. ↑ Ochrona przeciwsłoneczna [online], nazdrowie.pl, 24 kwietnia 2016 [dostęp 2020-08-19] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-19] (pol.).
  5. ↑ Oksana Zarewycz-Skórka, Promieniowanie UV a kosmetologia [online], zdrowie.wprost.pl, 6 grudnia 2019 [dostęp 2020-08-19] (pol.).
  6. 1 2 Melanina: rodzaje, rola w organizmie, skutki zaburzenia [online], kobieta.onet.pl, 13 grudnia 2018 [dostęp 2020-08-19] (pol.).
  7. ↑ Sylwia Ścibak, Blond włosy – odcienie, pielęgnacja, ciekawostki [online], kobieta.wp.pl, 1 maja 2017 [dostęp 2020-08-19] (pol.).
  8. ↑ Anna Bartoś, Kolor oczu dziecka. Czy wszystkie niemowlaki mają niebieskie oczy? [online], party.pl, 28 grudnia 2015 [dostęp 2020-08-19] (pol.).
  9. ↑ Malwina Wasilewska, Kosmetyki z melaniną – naturalne rozjaśnienie niedoskonałości [online], chillizet.pl, 25 lutego 2020 [dostęp 2020-08-19] (pol.).
  10. ↑ Anthony L. Mescher, Histologia Junqueira. Podręcznik i atlas, wyd. XV, Wrocław: Edra Urban & Partner, 2020, s. 402, ISBN 978-83-66548-20-6.
  11. ↑ Naturalny blond – występowanie, poziom melaniny, opalanie [online], medonet.pl, 7 listopada 2018 [dostęp 2020-08-19] (pol.).
  12. ↑ WSM 1996 ↓, s. 26.
  13. ↑ WSM 1996 ↓, s. 713.

Bibliografia