| wieś | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności |
514 |
| Strefa numeracyjna |
61 |
| Kod pocztowy |
64-500 |
| Tablice rejestracyjne |
PSZ |
| SIMC |
0595890 |
Położenie na mapie gminy Szamotuły | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego | |
Położenie na mapie powiatu szamotulskiego | |
Mutowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Szamotuły. Wieś sołecka, leży 3 km na północny wschód od Szamotuł, na Wysoczyźnie Poznańskiej.
Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XV wieku. Dawniej w miejscu obecnej wsi istniała miejscowość zwana „Szamotuły Stare” i związana była z pierwszą lokacją obecnego miasta Szamotuły. Obecna wieś Mutowo powstała później. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1231 gdzie odnotowano ją pod staropolską nazwą „Antiqua Schamotuli” czyli „Stare Szamotuły”, 1438 „Antiqua Schamothuli”, 1445 „Stare Myasto”, 1508 „Schamothuli Antiquum”, 1571 „Stare Miasto”, 1575 „Antiqua Szchamothuly”.
W zapisach historycznych pojawia się także nazwa Mątowo.
Okolice miejscowości były zasiedlone jednak już wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. W miejscu, w którym leżały Szamotuły Stare odkryto ślady osadnictwa od neolitu po wczesne czasy nowożytne.
Teren na którym leży obecna wieś Mutowo związana jest z pierwszą lokacją Starych Szamotuł jaka miała miejsce w XIII wieku. Historycy uważają, że położenie najdawniejszej wsi i kościoła św. Marcina wyznacza odkryte w początku XXI wieku cmentarzysko nowożytne, które leży nieco na południe od miejsca, w którym w 2006 odkryto ślady pierwszej lokacji miasta Szamotuły z XIII wieku. Na mapie XVIII wiecznego Karol de Perthéesa miejscowość pod nazwą „Staremiasto” zaznaczono na północ od Szamotuł, nad Samą, na południowy wschód od Szczuczyna. Lokalizację taką potwierdza wzmianka z 1510 o młynie zbożowym zwanym „Grabowiec” położonym koło Starych Szamotuł. Wiadomo zaś, że młyn ten leżał tuż na północ od Szczuczyna.
Archeolodzy odsłonili m. in. pozostałości dużego budynku mieszkalnego o wymiarach ok. 5 x 4,5-5 m, użytkowanego między połową XIV a połową XV wieku, a w pobliżu odkryto cmentarzysko szkieletowe, na którym znaleziono monetę króla polskiego Zygmunta I Starego z lat 1528-1531 oraz nowożytny medalion z fragmentami drewna z drzew bliskowschodnich, przywieziony na pewno z Ziemi Świętej. Cmentarz ten związany był z kościołem parafialnym św. Marcina. Na południe od wsi w jej pobliżu wsi odkryto także ślady osady oraz fragmenty naczyń z X-XIII wieku.
Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością rycerską w dobrach szamotulskich należącą do polskiej szlachty z rodu Świdwów herbu Nałęcz, którzy od nazwy miejscowości przyjęli odmiejscowe nazwisko Szamotulskich. Od 1320 tereny, na których powstała miejscowość leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1445 miejscowość leżała w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego.
Pierwsze zachowane zapisy o miejscowości pochodzą ze źródeł kościelnych. Od 1298 była ona siedzibą własnej parafii, kiedy biskup poznański Andrzej Zaremba podzielił swoją diecezję na archidiakonaty i do archidiakonatu większego zaliczył m.in. kościół w parafii Szamotuły Stare. W latach 1300-1306 odnotowani zostali Wojsław i Herman plebani szamotulscy. W 1412 Wawrzyniec kapłan u św. Marcina w Szamotułach, a w 1421 Adam pleban w Szamotułach Starych.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego. Do roku 2006 wieś nosiła nazwę Mątowo. W tradycji lokalnej i niektórych zapisach występuje jako Mątowo lub Muntowo. W skład sołectwa Mutowo wchodzi położona 1 km na południowy wschód, przy drodze Szamotuły – Oborniki, osada Ludwikowo zwana także Łowizą lub Ławizą.
W centrum wsi od 1952 r. do połowy lat 90. XX wieku istniała Stacja Hodowli Roślin Ogrodniczych. Produkowano przede wszystkim nasiona, cebulki i kłącza kwiatów, a także nasiona warzyw. Stacja zajmowała się też hodowlą bydła oraz uprawą zbóż i roślin pastewnych.
We wsi rosną stare dęby i akacje. Około 5 km na północny wschód od Mutowa, nad Wartą, w pobliżu wsi Dołęga (gm. Oborniki), znajduje się rezerwat florystyczny, chroniący m.in. stanowisko skrzypu olbrzymiego.