Narodowy Bank Polski

Departamenty

• Departament Generalny
• Departament Administracji
• Departament Analiz i Badań Ekonomicznych
• Departament Audytu Wewnętrznego
• Departament Bezpieczeństwa
• Departament Edukacji i Wydawnictw
• Departament Emisyjno-Skarbcowy
• Departament Finansów
• Departament Informatyki i Cyberbezpieczeństwa
• Departament Kadr
• Departament Komunikacji
• Departament Koordynacji i Realizacji Zakupów
• Departament Operacji Krajowych
• Departament Operacji Zagranicznych
• Departament Prawny
• Departament Promocji
• Departament Rozliczeń Gospodarki Własnej
• Departament Rozliczeń Transakcji Finansowych
• Departament Stabilności Finansowej
• Departament Statystyki
• Departament Systemu Płatniczego
• Departament Zagraniczny.

Prezes NBP

Prezes NBP jest powoływany na 6-letnią kadencję przez Sejm na wniosek Prezydenta RP.

Prezes NBP przewodniczy Radzie Polityki Pieniężnej oraz Zarządowi NBP. Prezes NBP może uczestniczyć w posiedzeniach Sejmu. Jest on obowiązany do przedstawienia informacji i udzielenia wyjaśnień dotyczących polityki pieniężnej i działalności NBP przed Sejmem i Senatem oraz ich komisjami. Prezes NBP w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego przedstawia Sejmowi roczne sprawozdanie z działalności NBP. W imieniu Rady Polityki Pieniężnej przedstawia tym organom kwartalne informacje o bilansie płatniczym oraz roczne zestawienie międzynarodowej pozycji inwestycyjnej. Prezes NBP przy wydawaniu zarządzeń podlegających ogłoszeniu oraz decyzji administracyjnych ma prawo używania pieczęci z godłem państwowym. Ponosi odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu.

Ta sama osoba nie może być prezesem NBP dłużej niż przez dwie kolejne kadencje. Prezes NBP w swej działalności jest apolityczny, czyli nie może należeć do żadnej partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić działalności publicznej niedającej się pogodzić z godnością jego urzędu.

Lista Prezesów NBP

Lp.	Zdjęcie	Imię i nazwisko	Okres
PRL (1945-89)
1.		Edward Drożniak (1. kadencja)	1 lutego 1945 – 17 marca 1949
–	wakat		18 marca 1949 – 26 września 1950
2.		Witold Trąmpczyński	27 września 1950 – 18 grudnia 1956
–	wakat		18 grudnia 1956 – 28 grudnia 1956
(1.)		Edward Drożniak (2. kadencja)	28 grudnia 1956 – 3 czerwca 1961
3.		Adam Żebrowski	3 czerwca 1961 – 20 stycznia 1965
4.		Stanisław Majewski (1. kadencja)	20 stycznia 1965 – 17 września 1968
5.		Leonard Siemiątkowski	17 września 1968 – 29 grudnia 1972
–	wakat		29 grudnia 1972 – 2 kwietnia 1973
6.		Witold Bień	2 kwietnia 1973 – 31 grudnia 1980
(4.)		Stanisław Majewski (2. kadencja)	1 stycznia 1981 – †29 lipca 1985
7.		Zdzisław Pakuła (1. kadencja)	kierujący NBP: 12 kwietnia 1985 – 12 listopada 1985
8.		Władysław Baka (1. kadencja)	13 listopada 1985 – 13 lipca 1988
(7.)		Zdzisław Pakuła (2. kadencja)	13 lipca 1988 – 4 czerwca 1989
III RP (od 1989)
(7.)		Zdzisław Pakuła (2. kadencja)	4 czerwca 1989 – 11 września 1989
(8.)		Władysław Baka (2. kadencja)	12 września 1989 – 24 stycznia 1991
9.		Grzegorz Wójtowicz (pierwszy prezes niezwiązany z PZPR)	25 stycznia 1991 – 31 sierpnia 1991 (odwołany przez Sejm)
p.o.		Andrzej Topiński	p.o. prezesa: 10 sierpnia 1991 – 4 marca 1992
10.		Hanna Gronkiewicz-Waltz	I kadencja: 5 marca 1992 – 19 lutego 1998; II kadencja: 19 lutego 1998 – 31 grudnia 2000 (rezygnacja)
–	wakat		31 grudnia 2000 – 10 stycznia 2001
11.		Leszek Balcerowicz	10 stycznia 2001 – 10 stycznia 2007
12.		Sławomir Skrzypek	10 stycznia 2007 – †10 kwietnia 2010
p.o.		Piotr Wiesiołek	p.o. prezesa: 10 kwietnia 2010 – 11 czerwca 2010
13.		Marek Belka	I kadencja: 11 czerwca 2010 – 11 czerwca 2016; p.o. prezesa: 12 czerwca – 20 czerwca 2016
14.		Adam Glapiński	I kadencja: 21 czerwca 2016 – 21 czerwca 2022; II kadencja: od 22 czerwca 2022

Rada Polityki Pieniężnej

 Osobny artykuł: Rada Polityki Pieniężnej.

Zadaniem Rady Polityki Pieniężnej (RPP) jest coroczne ustalanie założeń i realizacja polityki pieniężnej państwa. Rada ustala wysokość podstawowych stóp procentowych, określa zasady operacji otwartego rynku oraz ustala zasady i tryb naliczania i utrzymywania rezerwy obowiązkowej. Zatwierdza plan finansowy banku centralnego oraz sprawozdanie z działalności NBP.

Zarząd NBP

Zarząd kieruje działalnością NBP. W jego skład wchodzi prezes oraz 6–8 członków, w tym 2 wiceprezesów. Członków powołuje i odwołuje prezydent na wniosek prezesa NBP. Do kompetencji zarządu należą:

• okresowa ocena obiegu pieniężnego i rozliczeń pieniężnych oraz obrotu dewizowego
• nadzorowanie operacji otwartego rynku
• ocena funkcjonowania systemu bankowego
• przygotowanie i rozpatrywanie projektów uchwał i innych materiałów kierowanych do Rady.

Obecny skład Zarządu NBP

 Z tym tematem związane są kategorie: Prezesi Narodowego Banku Polskiego, Członkowie organów Narodowego Banku Polskiego, Ludzie związani z Narodowym Bankiem Polskim.

• Adam Glapiński – prezes NBP od 21 czerwca 2016, przewodniczący Zarządu NBP od 21 czerwca 2016
• vacat – wiceprezes NBP, pierwszy zastępca prezesa NBP
• Adam Lipiński – wiceprezes NBP od 4 listopada 2020
• Marta Gajęcka
• Paweł Mucha
• Artur Soboń
• Rafał Sura
• Paweł Szałamacha

Nadzór bankowy

 Osobny artykuł: Nadzór nad rynkiem finansowym w Polsce.

Od 1 stycznia 2008 funkcje nadzorcze nad polskim sektorem bankowym sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego, w której skład wchodzi przedstawiciel NBP.

Komitet Inwestycyjny Rezerw Dewizowych

Szczególną rolę przypisano wewnętrznemu organowi banku – Komitetowi Inwestycyjnemu Rezerw Dewizowych.

Funkcje podstawowe

Narodowy Bank Polski, jak większość banków centralnych w gospodarkach rynkowych, pełni trzy podstawowe funkcje:

Bank emisyjny – NBP ma wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych będących prawnym środkiem płatniczym w Polsce. Narodowy Bank Polski określa wielkość ich emisji oraz moment wprowadzenia do obiegu, za którego płynność odpowiada. Ponadto organizuje obieg pieniężny i reguluje ilość pieniądza w obiegu.

Bank banków – NBP pełni w stosunku do banków funkcje regulacyjne, które mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa depozytów zgromadzonych w bankach oraz stabilności sektora bankowego.

NBP działa na rzecz stabilności krajowego systemu finansowego oraz kształtowania warunków niezbędnych dla rozwoju systemu bankowego. W ramach tych działań NBP analizuje i ocenia zagrożenia dla stabilności systemu finansowego, monitoruje jego rozwój oraz współpracuje z innymi instytucjami państwowymi tworzącymi wspólnie tzw. sieć bezpieczeństwa finansowego. Prezes NBP jest jednym z czterech (obok Ministra Finansów, Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego i Prezesa Zarządu Bankowego Funduszu Gwarancyjnego) członków Komitetu Stabilności Finansowej.

Centralny bank państwa – NBP prowadzi obsługę bankową budżetu państwa, prowadzi rachunki bankowe rządu i centralnych instytucji państwowych, państwowych funduszy celowych i państwowych jednostek budżetowych oraz realizuje ich zlecenia płatnicze.

NBP zarządza także polskimi rezerwami złota. W 2019 r. Zarząd NBP podjął decyzję o zwiększeniu zasobu złota o 100 ton (do 228,6 ton) i przeniesieniu 100 ton tego kruszcu z Banku Anglii do skarbców NBP na terytorium Polski.

Pozostała działalność

• Działalność statystyczna – w ramach działalności statystycznej zbierane, przetwarzane i publikowane są m.in. dane dotyczące: bilansu płatniczego i międzynarodowej pozycji inwestycyjnej, statystyka pieniężna i bankowa, oczekiwania inflacyjne osób prywatnych, inflacja bazowa.

• Analizy i badania ekonomiczne – NBP prowadzi i wspiera działalność analityczną i badawczą w zakresie szeroko rozumianej ekonomii i finansów. Wyniki tej działalności publikowane są m.in. w następujących opracowaniach:
  • Raport o inflacji – kwartalna ocena sytuacji gospodarczej przez Radę Polityki Pieniężnej,
  • Informacja o kondycji sektora przedsiębiorstw ze szczególnym uwzględnieniem stanu koniunktury – raport kwartalny opracowywany na podstawie wyników badań ankietowych przedsiębiorstw,
  • Sytuacja na rynku kredytowym – wyniki kwartalnej ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych,
  • Raport o stabilności systemu finansowego – publikacja roczna,
  • Bank i Kredyt – recenzowane pismo naukowe o ekonomii i finansach, ukazujące się w cyklu dwumiesięcznym,
  • Materiały i Studia – nieperiodyczne zeszyty prezentujące badania i opracowania naukowe (tzw. working papers)

• Edukacja ekonomiczna – w ramach Programu Edukacji Ekonomicznej podejmowane są działania służące upowszechnieniu tematyki ekonomicznej, zrozumieniu zasad funkcjonowania gospodarki rynkowej, promocji przedsiębiorczości. Celem działań jest przybliżenie społeczeństwu nie tylko zasad funkcjonowania i roli NBP, ale także popularyzacja wiedzy o szeroko rozumianej ekonomii i finansach. Dotarcie do powszechnego odbiorcy następuje poprzez media, szkolenia, publikacje, konkursy (Konkurs NBP im. Władysława Grabskiego), stypendia, Portal Edukacji Ekonomicznej NBPortal oraz serwisy ObserwatorFinansowy.pl i FinancialObserver.eu. W siedzibie NBP mieści się placówka ekspozycyjno-edukacyjna Centrum Pieniądza NBP im. Sławomira S. Skrzypka.
• Dofinansowania – jednym z wielu zadań NBP jest kreowanie i realizacja inicjatyw edukacyjnych z zakresu ekonomii i historii pieniądza. W tym celu bank centralny podejmuje działania własne oraz wspiera użyteczne społecznie przedsięwzięcia z zakresu edukacji ekonomicznej.
• Podpis elektroniczny – bank prowadzi Narodowe Centrum Certyfikacji, pełniące funkcję głównego urzędu certyfikacji w ramach infrastruktury bezpiecznego podpisu elektronicznego w Polsce.

Zgodnie z art. 70 ustawy o Narodowym Banku Polskim, Prezes NBP w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego przedstawia Sejmowi roczne sprawozdanie z działalności Banku. Sprawozdanie jest publikowane w postaci druku sejmowego.