Historia i rozwój
Pierwsze modele PLLuM zostały zaprezentowane przez Ministerstwo Cyfryzacji 24 lutego 2025 roku. Ich budowa została sfinansowana ze środków państwowych kwotą 14,5 mln zł. Modele z pierwszej generacji oparto na architekturach Llama i Mistral oraz wytrenowano na korpusie około 150 miliardów tokenów tekstowych. Następnie projekt przekształcono w konsorcjum HIVE, zwiększając docelowe finansowanie do 19 mln zł.
Pod koniec maja 2026 roku konsorcjum udostępniło 11 nowych wariantów modelu PLLuM. Podzielono je na cztery kategorie wagowe pod kątem liczby parametrów: 4B, 8B, 12B oraz 70B. Najmniejsze z nich przygotowano w wersjach bazowych, instrukcyjnych i dialogowych, z kolei największy wariant 70B opracowano tylko w odmianie instrukcyjnej i dialogowej. W procesie dostrajania nowych modeli wykorzystano łącznie 80 tysięcy ręcznie wyselekcjonowanych instrukcji w języku polskim. Architektura ta została zoptymalizowana do prac biurowych w administracji publicznej (m.in. do generowania pism w 20 gatunkach urzędowych i upraszczania tekstów sformalizowanych). Wszystkie opublikowano na otwartych licencjach z dokumentacją zgodną z przepisami AI Act.
W sierpniu 2026 kierujący projektem NASK podsumował dotychczasowe wdrożenia: PLLuM wspiera Ministerstwo Cyfryzacji i Ministerstwo Rozwoju i Technologii (testy asystentów wewnętrznych) oraz samorządy – Gdynię (przeszukiwanie Biuletynu Informacji Publicznej), Poznań (Biuro Poznań Kontakt) i Łódź (wyszukiwanie dokumentów wewnętrznych); planowano ponadto wdrożenia w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Kancelarii Senatu i Prokuratorii Generalnej. Równolegle rozpoczęto budowę modelu wizyjnego: powstał zbiór oceniający PoVisLE (1117 zdjęć, 2366 pytań) oraz zgromadzono ok. 30 mln zdjęć jako zbiór treningowy. Dyrektor NASK Radosław Nielek zapowiedział we wrześniu 2026 udostępnienie modelu rozumiejącego obrazy jeszcze w tym samym roku.
Zastosowanie
Początkowo w 2025 roku publicznie udostępniono czat oparty na modelu PLLuM 8x7b, który zintegrowano z systemem moderacyjnym ograniczającym możliwość generowania szkodliwych i toksycznych instrukcji.
Od 31 grudnia 2025 roku zaimplementowano wirtualnego asystenta opartego na architekturze PLLuM bezpośrednio w rządowej aplikacji mobilnej mObywatel. Jego celem jest bieżące udzielanie informacji i ułatwianie użytkownikom załatwiania spraw urzędowych. Asystent funkcjonuje w oparciu o ścisłe zasady bezpieczeństwa danych, w sposób zanonimizowany, nie gromadząc osobistej historii czatów ani danych wrażliwych. Do sierpnia 2026 użytkownicy aplikacji wysłali do asystenta ponad 1,17 mln wiadomości i przeprowadzili ponad 730 tys. konwersacji; najczęściej pytają o obsługę aplikacji i dodawanie dokumentów, dowody osobiste i paszporty oraz rejestrację pojazdów.
