Peryklaz

Peryklaz

Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	MgO
Twardość w skali Mohsa	5,5-6
Przełam	nierówny
Łupliwość	doskonała (kostkowa) w jednym kierunku
Pokrój kryształu	izomeryczny, zwykle w postaci sześcianów lub ośmiościanów
Układ krystalograficzny	regularny
Gęstość	3,56 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa	biała, szara, brunatna, również żółty, zielony i czarny
Rysa	biała
Połysk	szklisty

Peryklaz – minerał z gromady tlenków. Należy do grupy minerałów bardzo rzadkich.

Nazwa pochodzi z języka greckiego i znaczy „odłupywać”, „odłamywać”; stanowi aluzję do charakterystycznej łupliwości minerału.

Właściwości

• Wzór chemiczny – MgO – tlenek magnezu.
• Układ krystalograficzny – regularny
• Przełam – nierówny lub muszlowy
• Barwa – bezbarwny, szarawy, biały
• Twardość – 5,5-6
• Rysa – biała
• Połysk – diamentowy
• Łupliwość – doskonała, kostkowa

Zazwyczaj tworzy kryształy izometryczne o postaci ośmiościanów lub sześcianów – wrosłe lub narosłe, drobne i rzadkie. Tworzy zbliźniaczenia. Występuje w skupieniach ziarnistych, zbitych. W postaci kryształów - z trudem rozpuszcza się w kwasach; po sproszkowaniu – łatwo. Jest kruchy i nietopliwy. Czasami zawiera domieszki: żelaza, manganu, cynku. Ma właściwości luminescencyjne – słabe, żółtawe świecenie w bliskim UV.

Występowanie

Produkt wysokotemperaturowego metamorfizmu kontaktowego dolomitów, spotykany jest też w lawach bazaltowych. Występuje w marmurach wapiennych i dolomitowych, w bombach wulkanicznych. Najczęściej współwystępuje z takimi minerałami jak: brucyt, magnezyt, oliwin.

Miejsca występowania: Czechy – Morawy, Hiszpania, Szwecja - Nordmark (w złożach rud manganu), Langban, USA – Kalifornia (Crestmore), Nowy Meksyk, Włochy – Sardynia, Sycylia, okolice Etny i Wezuwiusza (najcenniejsze okazy gemmologiczne).

W Polsce znaleziony został w kopalni magnezytu w okolicach Sobótki na Dolnym Śląsku i w okolicach Zgorzelca.

Zastosowanie

• przezroczyste kryształy mają niekiedy zastosowanie w jubilerstwie (nadaje się im szlif fasetkowy lub kaboszonowy).

Syntetyczne okazy sprzedawane są pod nazwą lavernit.

• cenny i poszukiwany kamień kolekcjonerski.
• składnik magnezytowych materiałów ogniotrwałych, które uzyskuje się przez wypalenie i spieczenie magnezytu.

Zobacz też

• Ferroperyklaz

Bibliografia

• J. Parafiniuk: Minerały systematyczny katalog 2004, TG ”Spirifer” W-wa 2005 ISBN 83-923013-0-7
• R..Duda, L.Rejl – Wielka encyklopedia Minerałów – Elipsa 2, ISBN 83-86013-00-1
• W. Schumann – Minerały świata – O. Wyd. ”Alma - Press” 2003 r. ISBN 83-7020-313-2
• N.Sobczak, T.Sobczak – Wielka Encyklopedia Kamieni Szlachetnych i Ozdobnych – PWN W-wa 1998, ISBN 83-01-12493-8
• Bolewski A., Manecki A.: Mineralogia szczegółowa, Wydawnictwo PAE. Warszawa 1993, ISBN 83-85636-03-X

Linki zewnętrzne

• Galeria: – ,
• Artykuł o peryklazie