Pieniaki

Pieniaki
Пеняки
	; Kościół w Pieniakach
Państwo	Ukraina
Obwód	lwowski
Rejon	złoczowski
Hromada	Podkamień
Powierzchnia	1 642 km²
Populacja (2001)
• liczba ludności	622
• gęstość	378,81 os./km²
Nr kierunkowy	+380 3266
Kod pocztowy	80664
	Położenie na mapie hromady Podkamień Pieniaki
	Położenie na mapie Ukrainy Pieniaki
	Położenie na mapie obwodu lwowskiego Pieniaki
	Położenie na mapie rejonu złoczowskiego Pieniaki
	49°53′42″N 25°11′13″E/49,895000 25,186944
	Multimedia w Wikimedia Commons

Pieniaki (ukr. Пеняки) – wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie złoczowskim; w hromadzie Podkamień, do 1945 w Polsce, w województwie tarnopolskim, w powiecie brodzkim, siedziba gminy Pieniaki.

Pieniaki leżą nad Seretem, 22 km na południe od Brodów

Historia

W 1866 w Pieniakach przebywał polski malarz Artur Grottger, 24 lipca wykonał rysunek przedstawiający trzech Sybiraków pracujących nad wyciosaniem krzyża.

We wsi swoją siedzibę miały parafie greckokatolicka i rzymskokatolicka. Kościół pw. Alfonsa Rodrigueza, ufundowany w XIX w. przez Anielę z Bielskich Miączyńską, został całkowicie zniszczony w czasie I wojny światowej. Od tej pory nabożeństwa odbywały się w kaplicy dworskiej.

W skład sołectwa Pieniaki wchodziły kolonia Hucisko Pieniackie, zamieszkałe wyłącznie przez Polaków, oraz leśniczówka Rąbana. W latach 1943–1944 nacjonaliści ukraińscy z OUN – UPA oraz dywizji SS Galizien zamordowali na terenie sołectwa 159 Polaków, w tym ks. Józefa Pikotę i leśniczego Grzegorza Jerzego Żelaznego.

Do 2020 w rejonie brodzkim.

Zabytki

zamek w Pieniakach, wybudowany w XVII w.,
pałac przebudowany z zamku – własność Miączyńskich, m.in. Ignacego, i Cieńskich (1776), a pod koniec XIX w. Włodzimierza hr. Dzieduszyckiego. Przebudowany według projektu m.in. Merliniego i Fontany. W pałacu znajdowały się ścienne malowidła al fresco, urozmaicone sztukateriami i mozaiką, galeria obrazów zebrana przez Ignacego Miączyńskiego, ryciny i litografie, mapy geograficzne. W cieplarni znajdowały się rzadkie okazy storczyków i palm. Ostatnim właścicielem był Stanisław Cieński, syn polityka Tadeusza Cieńskiego. Obecnie ruiny.

Urodzeni

Jan Cieński (1905–1992) – polski ksiądz rzymskokatolicki, biskup.
Adam Lewak (1891–1962) – polski historyk, bibliotekarz.
Alfonsyna Miączyńska (1836–1919) – żona Wł. Dzieduszyckiego, założyciela Muzeum im. Dzieduszyckich we Lwowie

Zmarli

Antoni Bielski (zm. 28 lutego 1789) – polski szlachcic, łowczy nadworny koronny, starosta czerwonogródzki, starosta rabsztyński, 19 listopada 1778 otrzymał tytuł hrabiowski austriacki od cesarzowej Marii Teresy.
ks. Józef Wieczorek – proboszcz rzymskokatolickiej parafii w Pieniakach, zastrzelony 26 czerwca 1941 r. przez żołnierzy sowieckich.

Przypisy

↑ Про визначення адміністративних центрів та затвердження територій територіальних громад Львівської області [online], Офіційний вебпортал парламенту України [dostęp 2026-02-18] (ukr.).
↑ Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5 (ISAP)).
↑ „Grottger. Wystawa w 150. rocznicę urodzin i 120. rocznicę śmierci artysty”, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 1988, s. 16.
1 2 BeataB. Szykulska BeataB., Pieniaki [online], Bondi – wycena mienia zabużańskiego, wycena nieruchomości [dostęp 2023-03-26] (pol.).
↑ HenrykH. Komański HenrykH., SzczepanS. Siekierka SzczepanS., Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie tarnopolskim 1939–1946, wyd. 2, Wrocław: Nortom, 2006, s. 84–86, ISBN 83-89684-61-6, ISBN 978-83-89684-61-5, OCLC 156875487 .
↑ Про утворення та ліквідацію районів [online], Офіційний вебпортал парламенту України [dostęp 2025-04-01] (ukr.).
↑ Przeszłość i zabytki województwa tarnopolskiego, 1926.
↑ Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. VIII. Warszawa: 1880-1902, s. 88–89.
↑ Jerzy hr. Dunin-Borkowski: Almanach błękitny: genealogia żyjących rodów polskich. Lwów, Warszawa, 1908, s. 613.
↑ Alfonsyna Alfonzyna hr. Miączyńska z Miączyna h. Suchekomnaty (ID: 5.396.313).
↑ Jerzy Hr. Dunin-Borkowski: Almanach błękitny: genealogia żyjących rodów polskich. Lwów, Warszawa, 1908, s. 208–209.
↑ HenrykH. Komański HenrykH., Tamże.

Bibliografia

Wioletta Brzezińska-Marjanowska. Klasycystyczna architektura pałacowa na Wołyniu ok. 1780-1831 r.
Pieniaki na str. Bondi. Beata Szykulska.

Linki zewnętrzne

Pieniaki, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII: Perepiatycha – Pożajście, Warszawa 1887, s. 88 .
Pieniaki, wieś na Podolu. kdajczak.republika.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-11-29)].
Archiwalne widoki miejscowości w bibliotece Polona

[1] Про визначення адміністративних центрів та затвердження територій територіальних громад Львівської області [online], Офіційний вебпортал парламенту України [dostęp 2026-02-18] (ukr.).

[2] Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5 (ISAP)).

[3] „Grottger. Wystawa w 150. rocznicę urodzin i 120. rocznicę śmierci artysty”, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 1988, s. 16.

[Szykulska-4] 1 2 BeataB. Szykulska BeataB., Pieniaki [online], Bondi – wycena mienia zabużańskiego, wycena nieruchomości [dostęp 2023-03-26] (pol.).

[5] HenrykH. Komański HenrykH., SzczepanS. Siekierka SzczepanS., Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie tarnopolskim 1939–1946, wyd. 2, Wrocław: Nortom, 2006, s. 84–86, ISBN 83-89684-61-6, ISBN 978-83-89684-61-5, OCLC 156875487 .

[6] Про утворення та ліквідацію районів [online], Офіційний вебпортал парламенту України [dostęp 2025-04-01] (ukr.).

[7] Przeszłość i zabytki województwa tarnopolskiego, 1926.

[Geo-8] Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. VIII. Warszawa: 1880-1902, s. 88–89.

[9] Jerzy hr. Dunin-Borkowski: Almanach błękitny: genealogia żyjących rodów polskich. Lwów, Warszawa, 1908, s. 613.

[10] Alfonsyna Alfonzyna hr. Miączyńska z Miączyna h. Suchekomnaty (ID: 5.396.313).

[11] Jerzy Hr. Dunin-Borkowski: Almanach błękitny: genealogia żyjących rodów polskich. Lwów, Warszawa, 1908, s. 208–209.

[12] HenrykH. Komański HenrykH., Tamże.