Productida

	Productida
	Sarytcheva & Sokolskaya, 1959
	Okres istnienia: ordowik–perm PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N Q
	; Skorupka brzuszna nieoznaczonego produktida z permu (gwadalupu) Gór Szklanych w Teksasie; na powierzchni widoczne kolce
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	ramienionogi
Podtyp	Rhynchonelliformea
Gromada	Strophomenata
Rząd	Productida
	Multimedia w Wikimedia Commons

Productida – wymarły rząd ramienionogów, znany od ordowiku do permu.

Charakterystyka

Produktidy należą do gromady Strophomenata. W jej obrębie odznaczają się muszlą wklęsło-wypukłą lub płasko-wypukłą, o skorupce grzbietowej znacznie mniejszej od brzusznej. Często obecne są kolce (cecha rzadka u ramienionogów).

Do tego rzędu należą między innymi największe ramienionogi w dziejach całego typu, wizeńskie Gigantoproductus giganteus, przekraczające 30 cm szerokości. W permie produktidy były najliczniejszym rzędem ramienionogów (między 45% a 70% wszystkich gatunków z tego typu).

Zróżnicowanie i występowanie

Rząd Productida znany jest od górnego ordowiku do górnego permu (istnieją też niepotwierdzone dane o ich występowaniu w dolnym triasie). Dzieli się na cztery podrzędy:

Chonetidina o muszlach z kolcami jedynie na brzegu tylnym (od górnego ordowiku do górnego permu, być może także dolny trias?);
Productidina o muszlach z kolcami na całej powierzchni, bez interearei (od górnego dewonu do górnego permu, być może także dolny trias?); prawdopodobnie leżały swobodnie na dnie morskim;
Strophalosiidina o muszlach z kolcami na całej powierzchni, z interareą (od górnego dewonu do górnego permu); najczęściej przymocowywały się skorupką brzuszną do podłoża; grupa bardzo zróżnicowana, tu należy między innymi nadrodzina Richthofenioidea (pensylwan–perm), której przedstawiciele konwergentnie upodobnili się do korali;
Lyttoniidina o muszlach ze skorupką grzbietową zredukowaną do płytki (missisip?, pensylwan–perm).

Sylurskie chonetidy z rodzaju Protochonetes są nierzadkimi skamieniałościami w narzutniakach pochodzenia skandynawskiego. Przykładami przedstawicieli Productidina znanych z Polski są Poloniproductus varians, pospolity w środkowodewońskiej formacji skalskiej regionu łysogórskiego oraz permska Horridonia horrida, znana na przykład z okolic Gałęzic (Góry Świętokrzyskie).

Galeria

Spirytyzowana muszla Devonochonetes sp. (Chonetidina): widoczne podstawy kolców przy tylnym brzegu muszli
Dictyoclostus bassi, muszla widziana z boku
Dictyoclostus americanus (Productidina, pensylwan Kansas)
Gigantoproductus giganteus
Leptodus americanus (Lyttoniidina) z permu Teksasu: po lewej skorupka grzebietowa, po prawej brzuszna

Przypisy

1 2 C.H.C.C.H.C. Brunton C.H.C.C.H.C., S.S.S.S. Lazarev S.S.S.S., R.E.R.E. Grant R.E.R.E., Productida, [w:] Roger L.R.L. Kaesler (red.), Treatise on Invertebrate Paleontology, Part H (Brachiopoda, Revised), Volume 2, Lawrence, Kansas–Boulder, Colorado 2000, s. 350–362 .
↑ FranciszekF. Bieda FranciszekF., Paleozoologia. Tom I: Część ogólna, zwierzęta bezkręgowe, Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1966 .
↑ YangY. Zhang YangY., WeiHongW. He WeiHongW., Evolutionary patterns of Productida (Brachiopoda) morphology during the Permian in South China, „Science in China Series D: Earth Sciences”, 51 (11), 2008, s. 1589–1600, DOI: 10.1007/s11430-008-0131-3, ISSN 1006-9313 [dostęp 2026-09-29] (ang.).
↑ Patrick R.P.R. Racheboeuf Patrick R.P.R., Chonetidina, [w:] Roger L.R.L. Kaesler (red.), Treatise on Invertebrate Paleontology, Part H (Brachiopoda, Revised), Volume 2, Lawrence, Kansas–Boulder, Colorado 2000, s. 362–423 .
1 2 C. Howard C.C.H.C. Brunton C. Howard C.C.H.C., S.S.S.S. Lazarev S.S.S.S., R.E.R.E. Grant R.E.R.E., Yu-ganY. Jin Yu-ganY., Productidina, [w:] Roger L.R.L. Kaesler (red.), Treatise on Invertebrate Paleontology, Part H (Brachiopoda, Revised), Volume 3, Lawrence, Kansas–Boulder, Colorado 2000, s. 424–609 .
↑ BruceB. Wardlaw BruceB., R.E.R.E. Grant R.E.R.E., C.H.C.C.H.C. Brunton C.H.C.C.H.C., Richthofenioidea, [w:] Roger L.R.L. Kaesler (red.), Treatise on Invertebrate Paleontology, Part H (Brachiopoda, Revised), Volume 3, Lawrence, Kansas–Boulder, Colorado 2000, s. 610–619 .
↑ AlwynA. Williams AlwynA., David A.T.D.A.T. Harper David A.T.D.A.T., R.E.R.E. Grant R.E.R.E., Lyttoniidina, [w:] Roger L.R.L. Kaesler (red.), Treatise on Invertebrate Paleontology, Part H (Brachiopoda, Revised), Volume 3, Lawrence, Kansas–Boulder, Colorado 2000, s. 619–642 .
↑ F.F. Rudolph F.F., Geschiebefossilien. Teil 1: Paläozoikum, „Fossilien. Zeitschrift für Hobbypaläontologen”, Sonderheft 12, wrzesień 1997, s. 1–64, ISSN 0933-8632 (niem.).
↑ G.G. Biernat G.G., S.S.S.S. Lazarev S.S.S.S., Genus Poloniproductus nov. (Brachiopoda, Devonian), „Acta Palaeontologica Polonica”, 33 (1), 1988, s. 59–71 .
↑ StanisławS. Czarniecki StanisławS., AleksandraA. Kostecka AleksandraA., StanisławS. Kwiatkowski StanisławS., Horridonia horrida (Sowerby) ze zlepieńców cechsztyńskich rejonu Gałęzic (Góry Świętokrzyskie), „Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego”, 35 (4), 1965, s. 467–475 .

[:22-1] 1 2 C.H.C.C.H.C. Brunton C.H.C.C.H.C., S.S.S.S. Lazarev S.S.S.S., R.E.R.E. Grant R.E.R.E., Productida, [w:] Roger L.R.L. Kaesler (red.), Treatise on Invertebrate Paleontology, Part H (Brachiopoda, Revised), Volume 2, Lawrence, Kansas–Boulder, Colorado 2000, s. 350–362 .

[2] FranciszekF. Bieda FranciszekF., Paleozoologia. Tom I: Część ogólna, zwierzęta bezkręgowe, Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1966 .

[3] YangY. Zhang YangY., WeiHongW. He WeiHongW., Evolutionary patterns of Productida (Brachiopoda) morphology during the Permian in South China, „Science in China Series D: Earth Sciences”, 51 (11), 2008, s. 1589–1600, DOI: 10.1007/s11430-008-0131-3, ISSN 1006-9313 [dostęp 2026-09-29] (ang.).

[:23-4] Patrick R.P.R. Racheboeuf Patrick R.P.R., Chonetidina, [w:] Roger L.R.L. Kaesler (red.), Treatise on Invertebrate Paleontology, Part H (Brachiopoda, Revised), Volume 2, Lawrence, Kansas–Boulder, Colorado 2000, s. 362–423 .

[:2-5] 1 2 C. Howard C.C.H.C. Brunton C. Howard C.C.H.C., S.S.S.S. Lazarev S.S.S.S., R.E.R.E. Grant R.E.R.E., Yu-ganY. Jin Yu-ganY., Productidina, [w:] Roger L.R.L. Kaesler (red.), Treatise on Invertebrate Paleontology, Part H (Brachiopoda, Revised), Volume 3, Lawrence, Kansas–Boulder, Colorado 2000, s. 424–609 .

[:26-6] BruceB. Wardlaw BruceB., R.E.R.E. Grant R.E.R.E., C.H.C.C.H.C. Brunton C.H.C.C.H.C., Richthofenioidea, [w:] Roger L.R.L. Kaesler (red.), Treatise on Invertebrate Paleontology, Part H (Brachiopoda, Revised), Volume 3, Lawrence, Kansas–Boulder, Colorado 2000, s. 610–619 .

[:27-7] AlwynA. Williams AlwynA., David A.T.D.A.T. Harper David A.T.D.A.T., R.E.R.E. Grant R.E.R.E., Lyttoniidina, [w:] Roger L.R.L. Kaesler (red.), Treatise on Invertebrate Paleontology, Part H (Brachiopoda, Revised), Volume 3, Lawrence, Kansas–Boulder, Colorado 2000, s. 619–642 .

[8] F.F. Rudolph F.F., Geschiebefossilien. Teil 1: Paläozoikum, „Fossilien. Zeitschrift für Hobbypaläontologen”, Sonderheft 12, wrzesień 1997, s. 1–64, ISSN 0933-8632 (niem.).

[9] G.G. Biernat G.G., S.S.S.S. Lazarev S.S.S.S., Genus Poloniproductus nov. (Brachiopoda, Devonian), „Acta Palaeontologica Polonica”, 33 (1), 1988, s. 59–71 .

[10] StanisławS. Czarniecki StanisławS., AleksandraA. Kostecka AleksandraA., StanisławS. Kwiatkowski StanisławS., Horridonia horrida (Sowerby) ze zlepieńców cechsztyńskich rejonu Gałęzic (Góry Świętokrzyskie), „Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego”, 35 (4), 1965, s. 467–475 .