Prozelityzm

Buddyjski prozelityzm podczas władania Aśoki (260–218 r. p.n.e.)

Prozelityzm (gr. προσήλυτος, prosēlytos „obcy, przybysz“ od προσ, pros „w stronę“ oraz ἐλεύσομαι, eleusomai czas przyszły od ἔρχομαι, érchomai „przybywać“) – nawracanie innych na swoją wiarę. Termin odnosi się głównie do religii uniwersalistycznych.

Geneza pojęcia

Pierwotnie, w Biblii, pojęcia tego używano w odniesieniu do poganina, który przyjął judaizm. Działalność misyjna i prozelityzm były jeszcze do niedawna pojęciami w zasadzie równoważnymi.

Chrześcijaństwo

Ujęcie pozytywne

W wydanej 14 grudnia 2007 przez Kongregację Nauki Wiary "Nocie doktrynalnej na temat niektórych aspektów ewangelizacji" mówi się, że prozelityzm rozumiany jako niezdrowy przymus do zmiany wyznania nie powinien mieć miejsca w chrześcijańskiej ewangelizacji. Jednak nie można mówić o prozelityzmie (w negatywnym tego słowa znaczeniu), gdy "chrześcijanin niekatolik, z przyczyn sumienia i przekonany o prawdzie katolickiej, prosi o wejście w pełną jedność z Kościołem katolickim". Pochwala się za to dążenie do jedności w wierze oparte na wzajemnym dialogu, który nie jest jedynie wymianą poglądów, ale także wymianą duchowych darów.

Ujęcie negatywne

We współczesnym dialogu ekumenicznym termin nabrał negatywnego, na poły politycznego znaczenia w odniesieniu do działalności chrześcijan, mającej na celu pozyskanie wyznawców z innych wspólnot chrześcijańskich poprzez przekupstwo, zastraszenie czy zewnętrzny przymus.

Problem prozelityzmu jest szczególnie często podnoszony przez Rosyjski Kościół Prawosławny w odniesieniu do Kościoła katolickiego. Problem ten pojawia się również we wzajemnych relacjach innych wyznań.

Papież Franciszek wypowiedział się w 2023 o prozelityzmie w następujących słowach:

Wiara jest inkulturowana i Ewangelia przyjmuje kulturę ludzi, którym jest głoszona. Następuje ewangelizacja kultury. Inkulturacja wiary i ewangelizacja kultury to są te dwa ruchy, a kiedy mówię o ewangelizacji kultury, to nie mówię o redukcjonizmie kultury czy o ideologizacji kultur czy o tym wszystkim, co jest dzisiaj poważną pokusą, ale mówię o ewangelizacji, o głoszeniu i o niczym innym, z wielkim szacunkiem. Dlatego najcięższym grzechem, jaki może popełniać misjonarz, jest prozelityzm. Katolicyzm nie jest prozelityzmem

Papież Franciszek, www.ekai.pl

Z kolei watykańska Kongregacja Nauki Wiary stwierdziła w 2007 roku, że katolicy powinni względem wyznawców innych wyznań prowadzić dialog, zamiast prozelityzmu.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Słownik Wyrazów Obcych. slownik-online.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-02)]., Strong's Concordance: προσήλυτος
  2. ↑ prozelityzm, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-06-24].
  3. 1 2 Prozelityzm, [w:] Zygmunt Poniatowski (red.), Mały słownik religioznawczy, Wiedza Powszechna, 1969, s. 362-363 (pol.).
  4. ↑ Prozelityzm – wypaczona metoda nawracania [online], Życie Duchowe [dostęp 2024-06-24].
  5. ↑ Nota doktrynalna na temat niektórych aspektów ewangelizacji
  6. ↑ Nota doktrynalna na temat niektórych aspektów ewangelizacji, pkt.13
  7. ↑ Nota doktrynalna na temat niektórych aspektów ewangelizacji, pkt.8
  8. ↑ Por. adhortacja Jana Pawła II: Ecclesia in Europa, pkt.32
  9. ↑ Papież: najcięższym grzechem misjonarza jest prozelityzm | eKAI [online], eKAI | Portal Katolickiej Agencji Informacyjnej, 15 stycznia 2023 [dostęp 2026-10-20] (pol.).
  10. ↑ Katolicy powinni prowadzić dialog, nie uprawiać prozelityzm [online], Rzeczpospolita [dostęp 2026-10-20].