Szczur

Szczur
	Rattus
	G. Fischer, 1803
	; Szczur wędrowny (R. norvegicus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	Supramyomorpha
Infrarząd	myszokształtne
Nadrodzina	myszowe
Rodzina	myszowate
Podrodzina	myszy
Plemię	Rattini
Rodzaj	szczur
	Typ nomenklatoryczny
	Mus decumanus Pallas, 1779 (= Mus norvegicus Berkenhout, 1769)
Synonimy
	Rattus Frisch, 1775; Ruttus G. Fischer, 1803; Rattus S.D.W., 1836; Acanthomys J.E. Gray, 1867; Epimys Trouessart, 1881; Stenomys O. Thomas, 1910; Epinomys D.G. Elliot, 1917; Christomys Sody, 1941; Cironomys Sody, 1941; Geromys Sody, 1941; Mollicomys Sody, 1941; Octomys Sody, 1941; Pullomys Sody, 1941; Togomys Dieterlen, 1989;
Gatunki
	84 gatunki (w tym 8 wymarłych) – zobacz opis w tekście
	84 gatunki (w tym 8 wymarłych) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Szczur, seramoszczur (Rattus) – rodzaj ssaków z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae), obejmujący kilkadziesiąt gatunków. Do najbardziej rozpowszechnionych należą, występujące również w Polsce, szczur śniady i szczur wędrowny, a także występujący w południowo-wschodniej Azji i na wyspach Pacyfiku szczur polinezyjski.

Rozmieszczenie geograficzne

Szczury występują na wszystkich kontynentach oprócz Antarktydy. Z ludźmi dotarły także na wiele wysp i archipelagów położonych na oceanach.

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 65–300 mm, długość ogona 77–330 mm, długość ucha 14,6–27 mm, długość tylnej stopy 17–50 mm; masa ciała 22–540 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1803 roku niemiecki przyrodnik i anatom Johann Fischer von Waldheim w książce swojego autorstwa zatytułowanej Narodowe Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu: od początków do obecnej świetności. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) szczur wędrowny (R. norvegicus).

Etymologia

Rattus (Ruttus): łac. rattus ‘szczur’.
Acanthomys: gr. ακανθα akantha ‘kolec, cierń’, od ακη akē ‘punkt’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Acanthomys leucopus J.E. Gray, 1867.
Epimys (Epinomys): gr. επι epi ‘w pobliżu, blisko’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy: Mus rattus Linnaeus, 1758.
Stenomys: gr. στηνος stēnos ‘wąski, cienki’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Mus verecundus O. Thomas, 1904.
Christomys: Wyspa Bożego Narodzenia (ang. Christmas Island); gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Mus macleari O. Thomas, 1887.
Cironomys: gr. κειρω keirō ‘obciąć, ostrzyc’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Rattus hoogerwerfi Chasen, 1939.
Geromys: gr. γηρας gēras ‘starość’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Mus gestri O. Thomas, 1897 (= Mus sordidus J. Gould, 1858).
Mollicomys: łac. mollis ‘miękki, delikatny’; gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Mus hoffmanni Matschie, 1901.
Octomys: gr. οκτω oktō ‘osiem’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Mus concolor E. Blyth, 1859 (= Mus exulans T.R. Peale, 1848).
Pullomys: łac. pullus ‘ciemnego koloru’; gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Mus pulliventer G.S. Miller, 1902 (= Mus rattus Linnaeus, 1758).
Togomys: Togo, Afryka Zachodnia; gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Togomys melanoderma Dieterlen, 1986 (= Mus exulans T.R. Peale, 1848).

Podział systematyczny

Szeroki zakres zmienności morfologicznej uniemożliwia obecnie obiektywną ogólną diagnozę i najprawdopodobniej takson ten składa się z kilku monofiletycznych klastrów. Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie i wymarłe po 1500 roku gatunki:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki	Rozmieszczenie geograficzne	Podstawowe wymiary	Status IUCN
Rattus timorensis	D.J. Kitchener, K.P. Aplin & Boeadi, 1991	szczur timorski	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: zachodni Timor (góra Mutis); zakres wysokości: około 1900 m n.p.m.	DC: około 15,7 cm DO: około 7,7 cm MC: około 112 g	DD
Rattus hainaldi	D.J. Kitchener, How & Maharadatunkamsi, 1991	szczur floreski	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: Flores; zakres wysokości: 1000–2000 m n.p.m.	DC: około 13,3 cm DO: około 16,1 cm MC: około 8,1 g	EN
Rattus nativitatis	(O. Thomas, 1889)	szczur ospały	gatunek monotypowy	endemit Australii: Wyspa Bożego Narodzenia	DC: 25–27 cm DO: około 17,5 cm MC: 250–300 g	EX
Rattus macleari	(O. Thomas, 1887)	szczur płaczliwy	gatunek monotypowy	endemit Australii: Wyspa Bożego Narodzenia	DC: brak danych DO: brak danych MC: brak danych	EX
Rattus everetti	(A. Günther, 1879)	szczur dżunglowy	gatunek monotypowy	endemit Filipin: szeroko rozpowszechniony z wyjątkiem Palawanu, Batanes i Babuyan; zakres wysokości: do 2400 m n.p.m.	DC: 21–24 cm DO: 18,1–24 cm MC: 320–390 g	LC
Rattus xanthurus	(J.E. Gray, 1867)	szczur żółtoogonowy	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: północny Celebes (północno-wschodni półwysep Minahasa); zakres wysokości: poniżej 1000 m n.p.m.	DC: 23–26 cm DO: 29–33 cm MC: brak danych	LC
Rattus pelurus	Sody, 1941	szczur wyspowy	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: Peleng i Wyspy Banggai, na wschód od Celebes	DC: 24–27 cm DO: 24–28 cm MC: brak danych	DD
Rattus facetus	G.S. Miller & Hollister, 1921		gatunek monotypowy	endemit Indonezji: południowa część półwyspu Minahasa i środkowy Celebes	DC: 13,5–23 cm DO: 17,5–26 cm MC: brak danych	NE
Rattus marmosurus	O. Thomas, 1921	szczur oposowaty	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: północny Celebes (półwysep Minahasa)	DC: 13,5–23 cm DO: 17,5–26 cm MC: brak danych	LC
Rattus bontanus	O. Thomas, 1921	szczur stokowy	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: południowo-zachodnia, półwyspowa cześć Celebesu (góra Lompobatang i przyległe niziny); zakres wysokości: 0–2500 m n.p.m.	DC: 18,7–24 cm DO: 23–30 cm MC: brak danych	LC
Rattus salocco	Tate & Archbold, 1935	szczur salokański	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: południowo-wschodnia półwyspowa część Celebesu (niziny Tanke Salokko i Mowewe); zakres wysokości: 300–1500 m n.p.m.	DC: około 21 cm DO: około 26 cm MC: brak danych	VU
Rattus elaphinus	Sody, 1941	szczur archipelagowy	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: Wyspy Sula (Taliabu i Mangole)	DC: 12,8–21 cm DO: 15,4–20 cm MC: 123–197 g	NT
Rattus feileri	P.-H. Fabre, Portela Miguez, Holden, Y.S. Fitriana, Semiadi, Musser & K.M. Helgen, 2023		gatunek monotypowy	endemit Indonezji: znany tylko z miejsca typowego na wyspie Taliabu, Moluki	DC: około 17,6 cm DO: około 23,7 cm MC: brak danych	NE
Rattus taliabuensis	P.-H. Fabre, Miguez Miguez, Holden, Y.S. Fitriana, Semiadi, Musser & K.M. Helgen, 2023		gatunek monotypowy	endemit Indonezji: znany tylko z miejsca typowego na wyspie Taliabu, Moluki	DC: około 23,4 cm DO: około 16,5 cm MC: brak danych	NE
Rattus feliceus	O. Thomas, 1920	szczur szczęśliwy	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: Seram (Moluki); zakres wysokości: 0–2000 m n.p.m.	DC: 16,7–28 cm DO: 16,5–18,5 cm MC: 120–345 g	NT
Rattus ceramicus	(O. Thomas, 1920)	seramoszczur górski	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: Seram (góra Manusela, być może inne tereny wyżynne) oraz Moluki; zakres wysokości: 1500–2000 m n.p.m.	DC: 11,8–13,5 cm DO: 12,6–14 cm MC: około 66,5 g	EN
Rattus morotaiensis	R. Kellogg, 1945	szczur molucki	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: Morotai, Halmahera i Bacan (Moluki); być może inne wyspy (np. Ternate; zakres wysokości: 0–1000 m n.p.m.	DC: 12–21 cm DO: 16,5–22 cm MC: 86–159 g	LC
Rattus halmaheraensis	P.-H. Fabre, Portela Miguez, Holden, Y.S. Fitriana, Semiadi, Musser & K.M. Helgen, 2023		gatunek monotypowy	endemit Indonezji: Halmahera; zakres wysokości: 0–1000 m n.p.m.	DC: 16,1–21,5 cm DO: 15,4–22,1 cm MC: 49–159 g	NE
Rattus ombirah	P.-H. Fabre, Miguez Miguez, Holden, Y.S. Fitriana, Semiadi, Musser & K.M. Helgen, 2024		gatunek monotypowy	endemit Indonezji: Obi	DC: 11,6–12,2 cm DO: 15,7 cm MC: 132 g	NE
Rattus lutreola	(J.E. Gray, 1841)	szczur błotny	3 podgatunki	endemit Australii: północno-wschodni Queensland na wschód do południowo-wschodniej Australii Południowej (wraz z wyspami Wielka Wyspa Piaszczysta, North Stradbroke i Wyspa Kangura); zakres wysokości: 0–1600 m n.p.m.	DC: 12–20 cm DO: 8–14,5 cm MC: 55–160 g	LC
Rattus sordidus	(J. Gould, 1858)	szczur ciemny	gatunek monotypowy	Nowa Gwinea (Indonezja i Papua-Nowa Gwinea) i Australia (północny i wschodni Queensland, także South West Island, u wybrzeży Terytorium Północnego, gdzie prawdopodobnie wymarł)	DC: 11–21 cm DO: 10–16 cm MC: 50–260 g	LC
Rattus tunneyi	(O. Thomas, 1904)	szczur blady	2 podgatunki	endemit Australii: północna i wschodnia część oraz kilka wysp (Bathurst, Groote Eylandt i Sir Edward Pellew Group)	DC: 11,8–19,8 cm DO: 7,8–19 cm MC: 50–210 g	LC
Rattus fuscipes	(G.R. Waterhouse, 1839)	szczur zaroślowy	4 podgatunki	endemit Australii: południowo-zachodnia Australia Zachodnia, południowo-wschidni Queensland do południowo-wschodniej Australii Południowej i rózne przybrzeżne wyspy (w tym Wyspa Kangura); zakres wysokości: 0–2210 m n.p.m.	DC: 10–20 cm DO: 10–19,5 cm MC: 50–225 g	LC
Rattus villosissimus	(Waite, 1898)	szczur długowłosy	gatunek monotypowy	endemit Australii: główne obszary: obszary płaskowyżu Barkly (Terytorium Północne), Channel Country (południowo-zachodni Queensland oraz północno-wschodnia Australia Zachodnia) i South West Island	DC: 13–22 cm DO: 12–18 cm MC: 60–280 g	LC
Rattus colletti	(O. Thomas, 1904)	szczur aluwialny	gatunek monotypowy	endemit Australii: północne Terytorium Północne i Wyspa Melville’a	DC: 6,5–21 cm DO: 7,8–15 cm MC: 22–213 g	LC
Rattus leucopus	(J.E. Gray, 1867)	szczur koralowy	gatunek monotypowy	południowa Nowa Gwinea (Indonezja i Papua-Nowa Gwinea) oraz Australia (północny i południowo-wschodni przylądek Jork, Queensland); prawdopodobnie Wyspy Aru); zakres wysokości: 0–1200 m n.p.m.	DC: 13,5–21 cm DO: 14–21 cm MC: 90–205 g	LC
Rattus jobiensis	Rümmler, 1935	szczur zatokowy	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: Supioro, Biak, Owi i Yapen (zatoka Cenderawasih, u wybrzeży północno-zachodniej Nowej Gwinei; zakres wysokości: do 600 m n.p.m.	DC: 21–25 cm DO: 18,6–23 cm MC: 260–500 g	LC
Rattus verecundus	(O. Thomas, 1904)	szczur skromny	3 podgatunki	Indonezja i Papua-Nowa Gwinea: południowo-wschodnia, środkowa i wschodnia Nowa Gwinea; zakres wysokości: 150–2700 m n.p.m.	DC: 12,3–16,8 cm DO: 14,3–17,1 cm MC: 88–133 g	LC
Rattus novaeguineae	J.M. Taylor & Calaby, 1982	szczur nowogwinejski	gatunek monotypowy	endemit Papui-Nowej Gwinei: środkowa-wschodnia część; zakres wysokości: 740–1520 m n.p.m.	DC: 15,5–23 cm DO: 13,5–18 cm MC: 103–180 g	LC
Rattus praetor	(O. Thomas, 1888)	szczur kłujący	2 podgatunki	zachodnia i północna Nowa Gwinea (być może wyspy Gebe i Salawati), Archipelag Bismarcka i Wyspy Salomona; zakres wysokości: 0–2000 m n.p.m.	DC: 15,7–24 cm DO: 14,4–18,1 cm MC: 164–228 g	LC
Rattus nikenii	Maryanto, M.H. Sinaga, A.S. Achmadi & Maharadatunkmsi, 2010	szczur gruby	gatunek monotypowy	endemit Indonezji (Gag Wyspy Raja Ampat); być może inne wyspy w regionie)	DC: 13,5–30 cm DO: 13,8–16,5 cm MC: 113–175 g	CR
Rattus steini	Rümmler, 1935	szczur papuaski	4 podgatunki	Indonezja i Papua-Nowa Gwinea (Nowa Gwinea (od gór Weyland na wschód do gór Bowutu)); zakres wysokości: 450–2800 m n.p.m.	DC: 14–19,3 cm DO: 14–19,3 cm MC: 110–220 g	LC
Rattus giluwensis	J. Edwards Hill, 1960	szczur giluweński	gatunek monotypowy	wschodnio-środkowa Nowa Gwinea (góra Giluwe i pobliskie szczyty, góry Kaijende); zakres wysokości: 2195–3660 m n.p.m.	DC: 13,6–18,7 cm DO: 8,4–10,8 cm MC: 50–60 g	LC
Rattus pococki	(Ellerman, 1941)	szczur wyżynny	gatunek monotypowy	Indonezja i Papua Nowa Gwinea (Góry Centralne w zachodniej i środkowej części Nowej Gwinei); zakres wysokości: 1500–2500 m n.p.m.	DC: około 12,7 cm DO: około 12,6 cm MC: brak danych	LC
Rattus richardsoni	(Tate, 1949)	szczur lodowcowy	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: góry zachodniej Nowej Gwinei (włącznie z górą Jaya, wokół jeziora Habbema i góry Trikora; zakres wysokości: 3225–4500 m n.p.m.	DC: 12,2–13,3 cm DO: 12,8–14,2 cm MC: 59–74 g	VU
Rattus omichlodes	(Misonne, 1979)	szczur młakowy	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: zachodnia Nowa Gwinea (Góry Śnieżne); zakres wysokości: około 2950 m n.p.m.	DC: 12,8–13,9 cm DO: 9,6–10,1 cm MC: 69–78 g	DD
Rattus vandeuseni	(J.M. Taylor & Calaby, 1982)	szczur pustelniczy	gatunek monotypowy	endemit Papui-Nowej Gwinei: skrajnie południowo-wschodni półwysep Papuan; zakres wysokości: powyżej 1300 m n.p.m.	DC: 12–16 cm DO: 12,5–15,2 cm MC: 50–88 g	NT
Rattus arfakiensis	Rümmler, 1935	szczur iriański	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: północno-zachodnia Nowa Gwinea (góry Pegunungan Arfak na półwyspie Ptasia Głowa); zakres wysokości: około 2000 m n.p.m.	DC: około 13,3 cm DO: około 13,5 cm MC: brak danych	DD
Rattus niobe	(O. Thomas, 1906)	szczur mszysty	gatunek monotypowy	endemit Papui-Nowej Gwinei: Nowa Gwinea (wschodnie wyżyny i półwysep Huon); zakres wysokości: 760–4050 m n.p.m.	DC: 10–13,5 cm DO: 11,5–14 cm MC: 36–55 g	LC
Rattus arrogans	(O. Thomas, 1922)	szczur zuchwały	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: zachodnia Nowa Gwinea; zakres wysokości: 2200–4100 m n.p.m.	DC: około 13 cm DO: około 11,4 cm MC: brak danych	LC
Rattus mordax	(O. Thomas, 1904)	szczur kąsający	2 podgatunki	endemit Papui-Nowej Gwinei: wschodnia Nowa Gwinea (półwyspy Huon i Papuan, Wyspy d’Entrecasteaux, wyspa Woodlark oraz Luizjady); zakres wysokości: do 2800 m n.p.m.	DC: 14,2–25 cm DO: 11,5–20 cm MC: 190–255 g	LC
Rattus detentus	Timm, Weijola, K.P. Aplin, Flannery & Pine, 2016		gatunek monotypowy	endemit Papui-Nowej Gwinei: wyspa Manus (Wyspy Admiralicji); zakres wysokości: 0–200 m n.p.m.	DC: około 26 cm DO: około 15 cm MC: brak danych	CR
Rattus sanila	Flannery & J.P. White, 1991	szczur nowoirlandzki	gatunek monotypowy	endemit Papui-Nowej Gwinei: Nowa Irlandia (Archipelag Bismarcka))	DC: brak danych DO: brak danych MC: brak danych	NE
Rattus satarae	Hinton, 1918	szczur dekański	gatunek monotypowy	endemit Indii: Ghaty Zachodnie (Maharasztra, Karnataka i Tamilnadu); zakres wysokości: 700–2150 m n.p.m.	DC: 15,7–19 cm DO: 15,3–23 cm MC: brak danych	VU
Rattus ranjiniae	Agrawal & Ghosal, 1969	szczur królowej	gatunek monotypowy	endemit Indii: rozproszone populacje w południowej Kerali; zakres wysokości: do 1000 m n.p.m.	DC: 16,2–26 cm DO: 18,7–23 cm MC: brak danych	EN
Rattus montanus	W.W.A. Phillips, 1932	szczur górski	gatunek monotypowy	endemit Sri Lanki: rozdrobnione miejsca w Masywie Centralnym	DC: 16–17 cm DO: 21–23 cm MC: brak danych	EN
Rattus norvegicus	(Berkenhout, 1769)	szczur wędrowny	gatunek monotypowy	pochodzi z północnej Chińskiej Republiki Ludowej (prawdopodobnie Mongolii), południowo-zachodniej Syberii i Japonii; introdukowany na całym świecie	DC: 16–29 cm DO: 12,2–25 cm MC: 195–540 g	LC
Rattus nitidus	(B.H. Hodgson, 1845)	szczur białostopy	gatunek monotypowy	Himalaje na wschód do północnej i wschodniej CHińskiej Republiki Ludowej, na południe do Mjanmy, północnej Tajlandii i Wietnamu; introsukowany w Filipinach, Indonezji i Palau; zakres wysokości: 685–2740 m n.p.m.	DC: 14,8–18 cm DO: 13,5–21 cm MC: 110–140 g	LC
Rattus stoicus	(G.S. Miller, 1902)	szczur andamański	gatunek monotypowy	endemit Indii: Andamany (Andaman Środkowy i Południowy oraz wyspa Henry Lawrence); zakres wysokości: 0–200 m n.p.m.	DC: 22–26 cm DO: 19,2–21 cm MC: brak danych	VU
Rattus burrus	(G.S. Miller, 1902)	szczur nikobarski	gatunek monotypowy	endemit Indii: Nikobary (Trinkat, Mały i Wielki Nikobar); zakres wysokości: do 100 m n.p.m.	DC: 17,4–21 cm DO: 18,3–21 cm MC: brak danych	EN
Rattus palmarum	(Zelebor, 1869)	szczur palmowy	gatunek monotypowy	endemit Indii: Nikabary (Kar i Wielki Nikobar); zakres wysokości: 50–150 m n.p.m.	DC: 22–24 cm DO: 22–23 cm MC: brak danych	VU
Rattus sakeratensis	Gyldenstolpe, 1917		gatunek monotypowy	północna i środkowa Tajlandia oraz północny Laos (równina Wientianu); granice zasięgu nieznane	DC: około 15,4 cm DO: około 13,3 cm MC: około 84 g	NE
Rattus rattus	(Linnaeus, 1758)	szczur śniady	gatunek monotypowy	pochodzi z subkontynetu indyjskiego; introdukowany na całym świecie	DC: 11,6–26 cm DO: 12–26 cm MC: 85–300 g	LC
Rattus tanezumi	(Temminck, 1845)	szczur orientalny	gatunek monotypowy	pochodzi od wschodniego Afganistanu i północnych Indii na wschód przez kontynentalną Azję Południowo-Wschodnią, być może Tajwan i Japonia; szeroko introdukowany; zakres wysokości: 0–2000 m n.p.m.	DC: 10,5–21 cm DO: 12–23 cm MC: 100–200 g	LC
Rattus losea	(Swinhoe, 1871)	szczur tajwański	gatunek monotypowy	południowo-środkowa i południowo-wschodnia Chińska Republika Ludowa (wraz wyspami Hajnan i Peskadory), Tajwan, Tajlandia, północny Laos, Wietnam, Kambodża oraz okazjonalnie w środkowej części Półwyspu Malajskiego; zakres wysokości: 0–1000 m n.p.m.	DC: 12–18,5 cm DO: 11–17,5 cm MC: 22–92 g	LC
Rattus osgoodi	Musser & Newcomb, 1985	szczur wietnamski	gatunek monotypowy	endemit Wietnamu: płaskowyż Đà Lạt; zakres wysokości: 900–2000 m n.p.m.	DC: 12,4–17,1 cm DO: 14,7–16,1 cm MC: brak danych	LC
Rattus tiomanicus	(G.S. Miller, 1900)	szczur malajski	gatunek monotypowy	Półwysep Malajski, Wielkie Wyspy Sundajskie (Maleja i Indonezja), Palawan (Filipiny) i wiele przybrzeżnych wysp	DC: 14–19 cm DO: 15–20 cm MC: 55–150 g	LC
Rattus radityaniae	Dwijayanti, Maryanto, A.S. Achmadi, Wiantoro, Dharmayanthi, Kurnianingsih & Maharadatunkamsi, 2025		gatunek monotypowy	endemit Indonezji: wschodnie Borneo	DC: 10,8–13,2 cm DO: 13,3–14,9 cm MC: 48–78 g	NE
Rattus tawitawiensis	Musser & Heaney, 1985	szczur skryty	gatunek monotypowy	endemit Filipin: Archipelag Sulu (wyspa Tawi-Tawi)	DC: 16–21 cm DO: 14,6–18 cm MC: brak danych	DD
Rattus baluensis	(O. Thomas, 1894)	szczur wierchowy	gatunek monotypowy	endemit Malezji: północne Borneo (góra Kinabalu); zakres wysokości: 1525–3810 m n.p.m.	DC: 15,8–18,8 cm DO: 17,5–20 cm MC: około 108 g	LC
Rattus korinchi	(H.C. Robinson & Kloss, 1916)	szczur samotny	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: zachodnia Sumatra (góry Talakmau i Kerinci)	DC: 16,6–16,9 cm DO: 21–22 cm MC: brak danych	DD
Rattus blangorum	G.S. Miller, 1942	szczur indonezyjski	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: północna Sumatra (pogórze góry Leuser); zakres wysokości: około 1100 m n.p.m.	DC: 13,9–14,9 cm DO: 16,1–17,5 cm MC: 74–91 g	DD
Rattus simalurensis	(G.S. Miller, 1903)	szczur simalurski	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: wyspy Simeulue, Siumat, Lasia i Babi u wybrzeży północno-zachodniej Sumatry	DC: 20–21 cm DO: 17,6–19,8 cm MC: brak danych	EN
Rattus lugens	(G.S. Miller, 1903)	szczur żałobny	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: Wyspy Mentawai (Siberut, Sipura, Północna i Południowa Pagai) u wybrzeżu zachodniej Sumatry	DC: około 23 cm DO: około 21 cm MC: brak danych	VU
Rattus adustus	Sody, 1940	szczur ogorzały	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: wyspa Enggano u wybrzeży południowo-zachodniej Sumatry	DC: około 18 cm DO: około 14,8 cm MC: brak danych	DD
Rattus enganus	(G.S. Miller, 1906)	szczur engański	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: wyspa Enggano u wybrzeży południowo-zachodniej Sumatry	DC: około 23 cm DO: około 26 cm MC: brak danych	DD
Rattus mindorensis	(O. Thomas, 1898)	szczur mindorski	gatunek monotypowy	endemit Filipin: Mindoro; zakres wysokości: 1000–1500 m n.p.m.	DC: około 19 cm DO: około 16,3 cm MC: brak danych	LC
Rattus hoogerwerfi	Chasen, 1939	szczur wysokogórski	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: północna Sumatra (wyżyny u stóp góry Leuser); zakres wysokości: 2500–3000 m n.p.m.	DC: 16,5–19,6 cm DO: 21–26 cm MC: 113–153 g	VU
Rattus argentiventer	(H.C. Robinson & Kloss, 1916)	szczur ryżowiskowy	gatunek monotypowy	środkowy Laos, Wietnam, Kambodża, Tajlandia, Półwysep Malajski, Wielkie Wyspy Sundajskie i wiele przybrzeżnych wysp; introdukowany w Filipinach i wschodniej Indonezji	DC: 13,6–23 cm DO: 14,9–21 cm MC: 52–239 g	LC
Rattus hoffmanni	(Matschie, 1901)	szczur sulaweski	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: Celebes (za wyjątkiem góry Lompobatang na południowo-zachodnim półwyspie) i Wyspy Togian (Malenge)	DC: 14,2–21 cm DO: 14,5–21 cm MC: 90–250 g	LC
Rattus koopmani	Musser & Holden, 1991	szczur eremicki	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: Wyspy Banggai (Peleng)	DC: około 23 cm DO: około 21 cm MC: brak danych	DD
Rattus mollicomulus	Tate & Archbold, 1935	szczur miękkowłosy	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: południowo-zachodni Calebes (góra Lompobatang); zakres wysokości: 1100–2000 m n.p.m.	DC: 15,3–15,7 cm DO: 14,1–15,4 cm MC: brak danych	EN
Rattus andamanensis	(E. Blyth, 1860)	szczur indochiński	gatunek monotypowy	wschodni Nepal na wschód do środkowej Chińskiej Republiki Ludowej (wraz z Hongkongiem i wyspą Hajnan), na południe do Andamanów i Nikobarów, wyspy na wschód od półwyspowej Tajlandii, Kambodży i południowego Wietnamu	DC: 15,5–20 cm DO: 18,5–24 cm MC: 100–150 g	LC
Rattus pyctoris	(B.H. Hodgson, 1845)	szczur himalajski	gatunek monotypowy	środkowo-wschodni Iran, Afganistan, północny Pakistan, północne Indie, Nepal, Bhutan, północny Bangladesz, południowa Chińska Republika Ludowa (Tybet, Junnan, Syczuan i Kuejczou) i północna Mjanma; zakres wysokości: 1200–4250 m n.p.m.	DC: 14–21 cm DO: 13,5–21 cm MC: 100–200 g	LC
Rattus turkestanicus	(Satunin, 1903)		gatunek monotypowy	wschodni Uzbekistan, południowo-wschodni Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan i Afganistan	DC: około 12,5 cm DO: około 16,8 cm MC: brak danych	NE
Rattus exulans	(T.R. Peale, 1848)	szczur polinezyjski	gatunek monotypowy	pochodzi z kontynentalnej Azji Południowo-Wschodniej, Tajwanu i Wielkich Wysp Sundajskich (włącznie z przybrzeżnymi wyspami); introdukowany w Filipinach, wschodniej Indonezji i na wyspach Oceanu Spokojnego	DC: 7,5–16,5 cm DO: 10,2–19,7 cm MC: 23–60 g	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia, VU – gatunek narażony, EN – gatunek zagrożony, CR – gatunek krytycznie zagrożony, EX – gatunek wymarły, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunki wymarłe w czasach prehistorycznych:

Rattus casimcensis Rădulescu & Samson, 1973 (Rumunia; plejstocen)
Rattus haasi Tchernov, 1968 (Izrael; plejstocen)
Rattus jaegeri Chaimanee, 1998 (Tajlandia; pliocen–plejstocen)
Rattus miyakoensis Kawaguchi, Kaneko & Hasegawa, 2009 (Japonia; plejstocen)
Rattus trinilensis Musser, 1982 (Indonezja; plejstocen)

Zobacz też

Uwagi

↑ Nazwa odrzucona ze względów nomenklatorycznych decyzją ICZN.
↑ Oryginalna, błędna pisownia.
↑ Uzasadniona poprawka Ruttus G. Fischer, 1803.
↑ Młodszy homonim Acanthomys Lesson, 1842 (Muridae).
↑ Wariant pisowni Epimys Trouessart, 1881.
↑ Młodszy homonim Octomys O. Thomas, 1920 (Octodontidae).
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała.
↑ Wymiary i masa ciała tylko dla dwóch młodocianych samic.
↑ Znany z późnoplejstoceńskich skamieniałości i późnoholoceńskich szczątków sybfosylnych (nawet sprzed 3000 lat). Chociaż nie zebrano żadnych najnowszych okazów, istnieją pewne spekulacje, że mógł przetrwać w niezakłóconych i niedostatecznie zbadanych obszarach pierwotnego lasu w Nowej Irlandii.

Przypisy

1 2 3 G. Fisher: Das Nationalmuseum der Naturgeschichte zu Paris: von seinem ersten Ursprunge bis zu seinem jetzigen Glanze. Cz. 2. Frankfurt am Main: Verlegt bei Fridrich Esslinger, 1803, s. 128. (niem.).
↑ F. Hemming. Opinion 258. Rejection for nomenclatorial Purposes of the work by Frisch (J. L.) published in 1775 under the title Das Natur-system der Vierfüssigen Thiere. „Opinions and declarations rendered by the International Commission on Zoological Nomenclature”. 5, s. 55–72, 1954. (ang.).
↑ J.L. Frisch: Das Natur-System der vierfüssigen Thiere, in Tabellen. Glogau: Christian Friedrich Günther, 1775, s. 7. (niem.).
↑ S.D.W. The mammals of Britain systematically arranged. „The Analyst”. 4, s. 72, 1836. (ang.).
↑ J.E. Gray. Notes on the Variegated or Yellow-tailed Rats of Australasia. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 35, s. 598, 1867. (ang.).
↑ É.L. Trouessart. Synopsis systematicus et geographicus Mammalium tam viventium quam fossilium. „Bulletin de la Société d’Études scientifiques d’Angers”. 10, s. 117, 1881. (fr.).
↑ O. Thomas. New Genera of Australasian Muridæ. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eighth Series. 6, s. 507, 1910. (ang.).
↑ D.G. Elliot. A check list of mammals of the North American continent, the West Indies and the neighboring seas: supplement. „Publication. Field Columbian Museum. Zoological series”. 105, s. 41, 1917. (ang.).
1 2 3 4 5 Sody 1941 ↓, s. 260.
↑ Sody 1941 ↓, s. 261.
1 2 F. Dieterlen: Revocation of name. W: African mammals 1938–1988. W.F.H. Ansell (red.). St Ives: The Tendrine Press, 1989, s. 65. ISBN 0-9512562-1-1. (ang.).
1 2 3 4 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 275, 279–280. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 475, 476–484. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 829–851, 878. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
1 2 D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Rattus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-05].
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 305, 306–311. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ Palmer 1904 ↓, s. 601.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 73.
↑ Palmer 1904 ↓, s. 267.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 247.
1 2 3 4 5 6 7 Jaeger 1959 ↓, s. 160.
↑ Brown 1954 ↓, s. 206.
↑ Brown 1954 ↓, s. 366.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 157.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 171.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 213.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-09-16]. (ang.).
1 2 3 P. Fabre, R. Portela Miguez, M.E. Holden, Y.S. Fitriana, G. Semiadi, G.G. Musser & K.M. Helgen. Review of Moluccan Rattus (Rodentia: Muridae) with description of four new species. „Records of the Australian Museum”. 75 (5), s. 673–718, 2023. DOI: 10.3853/j.2201-4349.75.2023.1783. (ang.).
1 2 3 E. Dwijayanti, I. Maryanto, A.S. Achmadi, S. Wiantoro, A.B. Dharmayanthi, Kurnianingsih & Maharadatunkamsi. Description of a New Species of Rattus (Rodentia: Muridae) from East Borneo, Indonesia. „Ecologica Montenegrina”. 88, s. 49–62, 2025. DOI: 10.37828/em.2025.88.5. (ang.).
1 2 Appendix 1: Extinct species. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 702–703. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ Rattus nativitatis – Bulldog Rat, Christmas Island Burrowing Rat. Australian Goverment. Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water. [dostęp 2025-01-29]. (ang.).
↑ Rattus macleari – Maclear’s Rat, Christmas Island Rat. Australian Goverment. Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water. [dostęp 2025-01-29]. (ang.).
↑ Taxonomy: Rattus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-10-26]. (ang.).
↑ Taxonomy: Nesoromys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-01-28]. (ang.).
↑ J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Rattus Fischer, 1803, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-09-16] (ang.).
↑ C. Rădulescu & P.-M. Samson. On the discovery of a new species of Muridae Rodentia Mammalia in the mid pleistocene of Romania. „Revue roumaine de biologie”. Serie de Zoologie. 18 (3), s. 185–187, 1973. (ang.).
↑ E. Tchernov. A pleistocene faunule from a karst fissure filling near Jerusalem, Israel. „Verhandlungen der Naturforschenden Gesellschaft in Basel”. 79, s. 161–185, 1968. (ang.).
↑ Y. Chaimanee. Plio-Pleistocene rodents of Thailand. „Thai Studies in Biodiversity”. 3, s. 116, 1998. (ang.).
↑ S. Kawaguchi, Y. Kaneko & Y. Hasegawa. A new species of the fossil murine rodent from the Pinza-Abu Cave, the Miyako Island of the Ryukyu Archipelago, Japan. „Bulletin of the Gunma Museum of Natural History”. 13, s. 18, 2009. (ang.).
↑ G.G. Musser. The Trinil rats. „Modern Quaternary Research in South-East Asia”. 7, s. 65–85, 1982. (ang.).

Bibliografia

T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).
H.J.V. Sody. On a collection of rats from the Indo-Malayan and Indo-Australian regions. „Treubia”. 18 (2), s. 255–325, 1941. (ang.).
R.W. Brown: Composition of scientific words; a manual of methods and a lexicon of materials for the practice of logotechnics. Washington: Published by the author, 1954, s. 1–882. (ang.).
Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).

[3] Nazwa odrzucona ze względów nomenklatorycznych decyzją ICZN.

[5] Oryginalna, błędna pisownia.

[6] Uzasadniona poprawka Ruttus G. Fischer, 1803.

[8] Młodszy homonim Acanthomys Lesson, 1842 (Muridae).

[12] Wariant pisowni Epimys Trouessart, 1881.

[15] Młodszy homonim Octomys O. Thomas, 1920 (Octodontidae).

[37] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała.

[42] Wymiary i masa ciała tylko dla dwóch młodocianych samic.

[43] Znany z późnoplejstoceńskich skamieniałości i późnoholoceńskich szczątków sybfosylnych (nawet sprzed 3000 lat). Chociaż nie zebrano żadnych najnowszych okazów, istnieją pewne spekulacje, że mógł przetrwać w niezakłóconych i niedostatecznie zbadanych obszarach pierwotnego lasu w Nowej Irlandii.

[Fischer-1] 1 2 3 G. Fisher: Das Nationalmuseum der Naturgeschichte zu Paris: von seinem ersten Ursprunge bis zu seinem jetzigen Glanze. Cz. 2. Frankfurt am Main: Verlegt bei Fridrich Esslinger, 1803, s. 128. (niem.).

[ICZN-2] F. Hemming. Opinion 258. Rejection for nomenclatorial Purposes of the work by Frisch (J. L.) published in 1775 under the title Das Natur-system der Vierfüssigen Thiere. „Opinions and declarations rendered by the International Commission on Zoological Nomenclature”. 5, s. 55–72, 1954. (ang.).

[Frisch-4] J.L. Frisch: Das Natur-System der vierfüssigen Thiere, in Tabellen. Glogau: Christian Friedrich Günther, 1775, s. 7. (niem.).

[sdw-7] S.D.W. The mammals of Britain systematically arranged. „The Analyst”. 4, s. 72, 1836. (ang.).

[Gray-9] J.E. Gray. Notes on the Variegated or Yellow-tailed Rats of Australasia. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 35, s. 598, 1867. (ang.).

[Trouessart-10] É.L. Trouessart. Synopsis systematicus et geographicus Mammalium tam viventium quam fossilium. „Bulletin de la Société d’Études scientifiques d’Angers”. 10, s. 117, 1881. (fr.).

[Thomas-11] O. Thomas. New Genera of Australasian Muridæ. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eighth Series. 6, s. 507, 1910. (ang.).

[ell-13] D.G. Elliot. A check list of mammals of the North American continent, the West Indies and the neighboring seas: supplement. „Publication. Field Columbian Museum. Zoological series”. 105, s. 41, 1917. (ang.).

[CITEREFSody1941260-14] 1 2 3 4 5 Sody 1941 ↓, s. 260.

[CITEREFSody1941261-16] Sody 1941 ↓, s. 261.

[Dieterlen-17] 1 2 F. Dieterlen: Revocation of name. W: African mammals 1938–1988. W.F.H. Ansell (red.). St Ives: The Tendrine Press, 1989, s. 65. ISBN 0-9512562-1-1. (ang.).

[Cichocki&inni-18] 1 2 3 4 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 275, 279–280. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-19] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 475, 476–484. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Denys&inni-20] 1 2 3 4 5 Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 829–851, 878. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).

[Wilson&Reeder-21] 1 2 D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Rattus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-05].

[amw-22] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 305, 306–311. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[CITEREFPalmer1904[https://biodiversitylibrary.org/item/88553#page/609/mode/1up_601]-23] Palmer 1904 ↓, s. 601.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/item/88553#page/81/mode/1up_73]-24] Palmer 1904 ↓, s. 73.

[CITEREFPalmer1904[https://www.biodiversitylibrary.org/item/88553#page/275/mode/1up_267]-25] Palmer 1904 ↓, s. 267.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=287_247]-26] Jaeger 1959 ↓, s. 247.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=200_160]-27] 1 2 3 4 5 6 7 Jaeger 1959 ↓, s. 160.

[CITEREFBrown1954[https://archive.org/details/compositionofsci00brow/page/206/mode/1up?q=Mus_206]-28] Brown 1954 ↓, s. 206.

[CITEREFBrown1954[https://archive.org/details/compositionofsci00brow/page/366/mode/1up?q=Mus_366]-29] Brown 1954 ↓, s. 366.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=197_157]-30] Jaeger 1959 ↓, s. 157.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=211_171]-31] Jaeger 1959 ↓, s. 171.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=253_213]-32] Jaeger 1959 ↓, s. 213.

[mdd-33] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-09-16]. (ang.).

[fab&inni-34] 1 2 3 P. Fabre, R. Portela Miguez, M.E. Holden, Y.S. Fitriana, G. Semiadi, G.G. Musser & K.M. Helgen. Review of Moluccan Rattus (Rodentia: Muridae) with description of four new species. „Records of the Australian Museum”. 75 (5), s. 673–718, 2023. DOI: 10.3853/j.2201-4349.75.2023.1783. (ang.).

[dwi&inni-35] 1 2 3 E. Dwijayanti, I. Maryanto, A.S. Achmadi, S. Wiantoro, A.B. Dharmayanthi, Kurnianingsih & Maharadatunkamsi. Description of a New Species of Rattus (Rodentia: Muridae) from East Borneo, Indonesia. „Ecologica Montenegrina”. 88, s. 49–62, 2025. DOI: 10.37828/em.2025.88.5. (ang.).

[amw2-36] 1 2 Appendix 1: Extinct species. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 702–703. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[ag1-38] Rattus nativitatis – Bulldog Rat, Christmas Island Burrowing Rat. Australian Goverment. Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water. [dostęp 2025-01-29]. (ang.).

[ag2-39] Rattus macleari – Maclear’s Rat, Christmas Island Rat. Australian Goverment. Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water. [dostęp 2025-01-29]. (ang.).

[40] Taxonomy: Rattus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-10-26]. (ang.).

[41] Taxonomy: Nesoromys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-01-28]. (ang.).

[zij-44] J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Rattus Fischer, 1803, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-09-16] (ang.).

[rad&sim-45] C. Rădulescu & P.-M. Samson. On the discovery of a new species of Muridae Rodentia Mammalia in the mid pleistocene of Romania. „Revue roumaine de biologie”. Serie de Zoologie. 18 (3), s. 185–187, 1973. (ang.).

[tch-46] E. Tchernov. A pleistocene faunule from a karst fissure filling near Jerusalem, Israel. „Verhandlungen der Naturforschenden Gesellschaft in Basel”. 79, s. 161–185, 1968. (ang.).

[cha-47] Y. Chaimanee. Plio-Pleistocene rodents of Thailand. „Thai Studies in Biodiversity”. 3, s. 116, 1998. (ang.).

[kaw&inni-48] S. Kawaguchi, Y. Kaneko & Y. Hasegawa. A new species of the fossil murine rodent from the Pinza-Abu Cave, the Miyako Island of the Ryukyu Archipelago, Japan. „Bulletin of the Gunma Museum of Natural History”. 13, s. 18, 2009. (ang.).

[mus-49] G.G. Musser. The Trinil rats. „Modern Quaternary Research in South-East Asia”. 7, s. 65–85, 1982. (ang.).