Rozwadza

Rozwadza
wieś
Ilustracja
Kościół ewangelicki w Rozwadzy
Państwo

 Polska

Województwo

 opolskie

Powiat

krapkowicki

Gmina

Zdzieszowice

Liczba ludności (2006)

1100

Strefa numeracyjna

77

Kod pocztowy

47-330

Tablice rejestracyjne

OKR

SIMC

0505622

Położenie na mapie gminy Zdzieszowice
Mapa konturowa gminy Zdzieszowice, w centrum znajduje się punkt z opisem „Rozwadza”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Rozwadza”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Rozwadza”
Położenie na mapie powiatu krapkowickiego
Mapa konturowa powiatu krapkowickiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Rozwadza”
Ziemia50°26′08″N 18°06′01″E/50,435556 18,100278
Multimedia w Wikimedia Commons

Rozwadza (niem. Roswadze) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Zdzieszowice.

Od 1950 r. miejscowość administracyjnie należy do województwa opolskiego.

Nazwa

Po raz pierwszy nazwę zanotowano w 1302 roku w bulli papieża Bonifacego VIII jako Rosvatzha lub Rozwadze. Papież nałożył na wieś Rosvatzha dziesięcinę na rzecz klasztoru Cystersów w Gemelnitz (dawna nazwa dzisiejszej Jemielnicy). Nazwa pojawia się także w kronice cystersów z Jemielnicy z 1282 roku. Nazwa miejscowości pochodzi najprawdopodobniej od staropolskiego imienia Rozwad.

W alfabetycznym spisie miejscowości z terenu Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod obecnie używaną polską nazwą Rozwadza oraz niemiecką Roswadze. W okresie narodowego socjalizmu w latach 1936-1945 w ramach akcji germanizacji nazw zmieniono nazwę miejscowości na nową, niemiecką Annengrund.

Historia

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1302. W pierwszej połowie XVI wieku była własnością Mikołaja Strzeli z Leśnicy. W pierwzsej połowie XVII wieku właścicielem Rozwadzy oraz Rozkochowa koło Prudnika był Wacław von Kaltenbrunn. Następnie Rozwadza należała do rodziny von Pückler.

Do 1742 wieś była eksklawą powiatu sądowego głogóweckiego w Monarchii Habsburgów. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk. W związku z reformą administracyjną, w 1816 Rozwadza została odłączona od powiatu prudnickiego i przyłączona do strzeleckiego.

W 1854 we wsi powstała cukrownia Rozwadzer Zuckerfabrik am Sanct Annaberge, zatrudniająca 150 pracowników. Funkcjonowała do 1929. Pałac w Rozwadzy został zbudowany w 1861.

W 1910 roku 1241 mieszkańców mówiło w języku polskim, 8 w językach polskim i niemieckim, natomiast 46 osób posługiwało się jedynie językiem niemieckim. W wyborach komunalnych w listopadzie 1919 roku 198 głosów oddano na kandydatów z list polskich, którzy zdobyli łącznie 6 z 9 mandatów. Podczas plebiscytu w 1921 roku we wsi uprawnionych do głosowania było 899 mieszkańców (w tym 160 emigrantów). Za Polską głosowało 340 osób, za Niemcami 542 osób. W 1920 r. mieszkańcy założyli tu oddział Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.

W czasie trwania III powstania śląskiego, 9 maja 1921 roku wieś została zdobyta przez baon strzelecki Pawła Dziewiora, przy współdziałaniu baonu kozielskiego Leonarda Krukowskiego. Po zaciętych walkach, kiedy miejscowość przechodziła z rąk do rąk, ostatecznie 21 maja została opanowana przez siły niemieckie. Próba polskiego kontrataku została 23 maja rozbita w Zdzieszowicach.

W latach 1969–1971 wybudowano w Rozwadzy kościół; parafię utworzono w 1983 roku. 6 sierpnia 2020 roku przez Rozwadzę przebiegała trasa drugiego etapu Tour de Pologne 2020. Niemal dokładnie sześć lat później 7 sierpnia 2026 roku przez miejscowość ponownie wyznaczono trasę wyścigu, tym razem był to piąty etap Tour de Pologne 2026.

Zabytki

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest:

inne zabytki:

Przypisy

  1. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1101 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  2. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 117173.
  3. ↑ Program Opieki nad Zabytkami Gminy Zdzieszowice na lata 2014-2017 (załącznik do Uchwały). [w:] Uchwała NR XLV/353/2014 Rady Miejskiej w Zdzieszowicach [on-line]. Dziennik Urzędowy Województwa Opolskiego, 20 lutego 2014 r.. [dostęp 2019-03-10]. (pol.).
  4. ↑ Knie 1830 ↓, s. 646.
  5. ↑ M. Choroś, Ł. Jarczak, S. Sochacka, Słownik nazw miejscowych Górnego Śląska, Opole-Kluczbork 1997, s. 84.
  6. ↑ Kasza 2018 ↓, s. 375.
  7. ↑ Johann Wolfgang Wieland, Principatus Silesiae Oppoliensis exactissima Tabula geographica, sistens Circulus Oppoliensem Ober-Glogau Gros Strehliz, Cosel, Tost, Rosenberg, Falckenberg & Lubleniz, Norimbergae: ab Homannianis Heredibus. Cum Spec. S. Caes. Rque Mtis Privilegio, 1736.
  8. ↑ Andrzej Dereń, XVIII-wieczna rewolucja, „Tygodnik Prudnicki”, Antoni Weigt – redaktor naczelny, 18 (441), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 6 kwietnia 1999, s. 17, ISSN 1231-904X.
  9. ↑ Andrzej Dereń, Historia Powiatu Prudnickiego [online], powiatprudnicki.pl [dostęp 2022-04-16] (pol.).
  10. ↑ Kasza 2018 ↓, s. 378.
  11. ↑ Kasza 2018 ↓, s. 376.
  12. 1 2 Encyklopedia Powstań Śląskich, Instytut Śląski w Opolu, Opole 1982, s. 484-495.
  13. ↑ Kościół w Jasionej liczy już 100 lat (1911–2011), Parafia rzymskokatolicka pw. św. Marii Magdaleny w Jasionej (pol.).
  14. ↑ Tour de Pologne Opole - Zdzieszowice - Zabrze [online], zdzieszowice.pl, 14 czerwca 2025 [dostęp 2025-06-14] (pol.).
  15. ↑ Tour de Pologne w Gminie Zdzieszowice – utrudnienia w ruchu [online], zdzieszowice.pl, 7 sierpnia 2026 [dostęp 2026-08-07] (pol.).
  16. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo opolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 czerwca 2026, s. 53.

Bibliografia

Linki zewnętrzne