SM UC-57

SM UC-57
Ilustracja
SM UC-56, okręt bliźniaczy UC-57
Klasa

okręt podwodny

Typ

UC II

Projekt

41

Historia
Stocznia

Kaiserliche Werft, Gdańsk

Położenie stępki

14 marca 1916

Wodowanie

7 września 1916

 Kaiserliche Marine
Wejście do służby

22 stycznia 1917

Zatonął

po 17 listopada 1917

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu


415 ton
498 ton

Długość

50,5 m

Szerokość

5,22 m

Zanurzenie

3,61 m

Zanurzenie testowe

50 m

Rodzaj kadłuba

dwukadłubowy

Materiał kadłuba

stal

Napęd
2 silniki Diesla o łącznej mocy 600 KM
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 620 KM
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu


11,6 węzła
7,3 w.

Zasięg

powierzchnia: 9450 Mm przy 7 w.
zanurzenie: 52 Mm przy 4 w.

Uzbrojenie
18 min UC/200, 1 działo kal. 88 mm, 7 torped
Wyrzutnie torpedowe

3 × 500 mm

Załoga

26

SM UC-57 – niemiecki okręt podwodny (podwodny stawiacz min) z okresu I wojny światowej, jedna z 64 zbudowanych jednostek typu UC II. Zwodowany 7 września 1916 roku w stoczni Kaiserliche Werft w Gdańsku, został przyjęty do służby w Kaiserliche Marine 22 stycznia 1917 roku. W trakcie służby operacyjnej w składzie Flotylli Bałtyckiej okręt odbył siedem misji bojowych, podczas których zatopił pięć jednostek o łącznej pojemności 271 BRT i zdobył dwa statki o łącznej pojemności 3863 BRT. SM UC-57 został utracony po 17 listopada 1917 roku w Zatoce Fińskiej, prawdopodobnie po wejściu na minę.

Projekt i budowa

Sukcesy pierwszych niemieckich podwodnych stawiaczy min typu UC I, a także niedostatki tej konstrukcji, skłoniły dowództwo Cesarskiej Marynarki Wojennej z admirałem von Tirpitzem na czele do działań mających na celu budowę nowego, znacznie większego i doskonalszego typu okrętów podwodnych. Opracowany latem 1915 roku projekt okrętu, oznaczonego później jako typ UC II, tworzony był równolegle z projektem przybrzeżnego torpedowego okrętu podwodnego typu UB II. Głównymi zmianami w stosunku do poprzedniej serii były: instalacja wyrzutni torpedowych i działa pokładowego, zwiększenie mocy i niezawodności siłowni, oraz wzrost prędkości i zasięgu jednostki, kosztem rezygnacji z możliwości łatwego transportu kolejowego (ze względu na powiększone rozmiary).

Przyszły UC-57 zamówiony został 12 stycznia 1916 roku jako jednostka z III serii okrętów typu UC II (numer projektu 41, nadany przez Inspektorat U-Bootów), w ramach wojennego programu rozbudowy floty. Został zbudowany w stoczni Kaiserliche Werft w Gdańsku jako jeden z sześciu okrętów typu UC II zamówionych w tej wytwórni. UC-57 otrzymał numer stoczniowy 39 (Werk 39). Stępkę okrętu położono 14 marca 1916 roku, a zwodowany został 7 września 1916 roku. Koszt budowy okrętu wyniósł 1 mln 935 tys. marek.

Dane taktyczno-techniczne

SM UC-57 był średniej wielkości przybrzeżnym okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 50,5 metra, szerokość 5,22 metra i zanurzenie 3,61 metra. Wykonany ze stali kadłub sztywny miał 39,3 metra długości i 3,61 metra szerokości, a wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 7,46 metra. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 415 ton, a w zanurzeniu 498 ton. Jednostka miała wysoki, ostry dziób przystosowany do przecinania sieci przeciwpodwodnych; do jej wnętrza prowadziły trzy luki: pierwszy przed kioskiem, drugi w kiosku, a ostatni w części rufowej, prowadzący do maszynowni. Cylindryczny kiosk miał średnicę 1,4 metra i wysokość 1,8 metra, obudowany był opływową osłoną. Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne Körting(inne języki) o łącznej mocy 600 KM, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym BBC o łącznej mocy 620 KM. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby wykonane z brązu manganowego (o średnicy 1,9 metra i skoku 0,9 metra). Okręt osiągał prędkość 11,6 węzła na powierzchni i 7,3 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 9450 Mm przy prędkości 7 węzłów w położeniu nawodnym oraz 52 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą. Zbiorniki mieściły 63 tony paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów 26 MAS po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi. Okręt miał siedem zewnętrznych zbiorników balastowych. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów, a czas wykonania manewru zanurzenia 40 sekund.

Głównym uzbrojeniem okrętu było 18 min kotwicznych typu UC/200 w sześciu skośnych szybach minowych o średnicy 100 cm, usytuowanych w podwyższonej części dziobowej jeden za drugim w osi symetrii okrętu, pod kątem do tyłu (sposób stawiania – „pod siebie”). Układ ten powodował, że miny trzeba było stawiać na zaplanowanej przed rejsem głębokości, gdyż na morzu nie było do nich dostępu (co znacznie zmniejszało skuteczność okrętów). Wyposażenie uzupełniały dwie zewnętrzne wyrzutnie torped kalibru 500 mm (umiejscowione powyżej linii wodnej na dziobie, po obu stronach szybów minowych), jedna wewnętrzna wyrzutnia torped kal. 500 mm na rufie (z łącznym zapasem 7 torped) oraz umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kal. 88 mm L/30, z zapasem amunicji wynoszącym 130 naboi. Okręt wyposażony był w dwa peryskopy Zeissa: wachtowy i bojowy oraz radiostację z podnoszonym masztem o wysokości 10 metrów. Wyposażenie uzupełniała kotwica grzybkowa o masie 272 kg.

Załoga okrętu składała się z 3 oficerów oraz 23 podoficerów i marynarzy.

Służba

Pomnik upamiętniający załogę UC-57 na wyspie Hamnskär(inne języki)

22 stycznia 1917 roku SM UC-57 został przyjęty do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej, a jego dowództwo objął kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) Friedrich Wißmann. Po okresie szkolenia okręt został 6 maja 1917 roku przydzielony do Flotylli Bałtyckiej. W czerwcu okręt postawił w Zatoce Botnickiej i w rejonie Zatoki Ryskiej dwie zagrody liczące łącznie 36 min. 9 czerwca U-Boot zatopił 25 Mm na północ od Oerker zbudowany w 1879 roku szwedzki żaglowiec „Ludwig” (78 BRT), przewożący ładunek żelazokrzemu i maszyny rolnicze z Gävle do Mäntyluoto(inne języki) (obyło się bez strat ludzkich). 20 czerwca załoga okrętu podwodnego zanotowała duży sukces, zdobywając nieopodal Raumy pochodzący z 1891 roku brytyjski parowiec „Penpol” o pojemności 2061 BRT, płynący z Piotrogrodu (na pokładzie pryzu nikt nie zginął). Cztery dni później UC-57 powtórzył osiągnięcie, zdobywając w tym samym rejonie drugi brytyjski parowiec, którym był zbudowany w 1889 roku „Meggie” (1802 BRT). Pryz, opanowany bez strat w ludziach, doprowadzony został do portu w Lipawie.

26 czerwca ofiarami działalności UC-57 zostały cztery rosyjskie jednostki: żaglowiec „Georg” o pojemności 18 BRT oraz holownik „Martiniemi” (30 BRT), holujący barki „Marie” (87 BRT) i „Tervo” (58 BRT). Wszystkie jednostki zostały zatopione przez U-Boota w rejonie Raumy.

2 i 4 września 1917 roku okręt wraz z bliźniaczym UC-78 uczestniczył w zdobyciu Rygi przez Niemców, ostrzeliwując wycofujące się wybrzeżem wojska rosyjskie. 4 września trzy samoloty oraz obydwa U-Booty próbowały zaatakować zespół rosyjskich okrętów uchodzących z Rygi do Parnawy (niszczyciele „Pogranicznik”(inne języki) i „Gienierał Kondratienko” oraz kanonierki „Groziaszczij(inne języki)”, „Chrabrij” i „Chiwiniec”(inne języki)), jednak bez powodzenia. W październiku 1917 roku SM UC-57 (wraz z siostrzanymi jednostkami UC-56, UC-58, UC-59, UC-60 i UC-78) w składzie flotylli „Kurlandia” wziął udział w operacji Albion, mającej na celu opanowanie Wysp Moonsundzkich. W pierwszej dekadzie października okręt wyszedł z Lipawy z zadaniem obserwacji południowego wejścia do cieśniny Moonsund oraz postawienia zagród minowych na rosyjskich szlakach wodnych; po pomyślnym przedarciu się na wody Zatoki Ryskiej U-Boot powrócił do bazy między 20 a 25 października.

12 listopada 1917 roku UC-57 wyruszył z Gdańska na swą siódmą misję bojową, mając na pokładzie ośmiu fińskich żołnierzy i cztery tony amunicji. 17 listopada, po udanym wysadzeniu żołnierzy i ładunku na wyspie Hamnskär(inne języki) w Zatoce Fińskiej okręt podwodny miał przeczekać noc leżąc na dnie, a następnie udać się w drogę powrotną do Gdańska. U-Boot nigdy nie dotarł do portu, tonąc z całą załogą prawdopodobnie po wejściu na minę. Na wyspie Hamnskär postawiono pomnik upamiętniający załogę niemieckiego okrętu.

Podsumowanie działalności bojowej

SM UC-57 odbył siedem misji bojowych, w wyniku których zatonęło pięć statków o łącznej pojemności 271 BRT, a dwa statki o łącznej pojemności 3863 BRT zostały zdobyte. Pełne zestawienie zadanych przez niego strat przedstawia poniższa tabela:

Data Nazwa Państwo Tonaż Los jednostki
9 czerwca 1917 „Ludvig”  Szwecja 78 zatopiony
20 czerwca 1917 „Penpol”  Wielka Brytania 2061 zdobyty
24 czerwca 1917 „Meggie”  Wielka Brytania 1802 zdobyty
26 czerwca 1917 „Marie”  Imperium Rosyjskie 87 zatopiony
26 czerwca 1917 „Tervo”  Imperium Rosyjskie 58 zatopiony
26 czerwca 1917 „Georg”  Imperium Rosyjskie 18 zatopiony
26 czerwca 1917 „Martiniemi”  Imperium Rosyjskie 30 zatopiony
RAZEM zatopione: 5
zdobyte: 2

Uwagi

  1. ↑ Od 1917 roku: 52,67 metra lub 51,7 metra.
  2. ↑ Opracowania znacznie różnią się wartościami zasięgu na powierzchni: Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 313 podają, że wynosił on 6910 mil morskich przy prędkości 7 węzłów, zaś Hutchinson 2001 ↓, s. 52 – 6430 Mm przy prędkości 7 węzłów.
  3. ↑ Knott 2015 ↓ podaje, że okręt wyposażony był w trzy peryskopy.
  4. ↑ SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.
  5. ↑ Tonaż statków handlowych i innych cywilnych jednostek podany jest w tonach rejestrowych brutto.

Przypisy

  1. 1 2 3 Fontenoy 2007 ↓, s. 106.
  2. 1 2 3 4 Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 182.
  3. ↑ Rössler 1989 ↓, s. 50.
  4. 1 2 3 Rössler 1989 ↓, s. 53.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 UC 57 ↓.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 Möller i Brack 2004 ↓, s. 60.
  7. ↑ Williamson 2016 ↓, s. 14.
  8. 1 2 3 Gogin 2014 ↓.
  9. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 105.
  10. 1 2 Hutchinson 2001 ↓, s. 54.
  11. ↑ Gröner 1985 ↓, s. 58.
  12. 1 2 Gozdawa-Gołębiowski 1994 ↓, s. 564.
  13. 1 2 3 UC II ↓.
  14. ↑ Hutchinson 2001 ↓, s. 52.
  15. 1 2 3 4 5 Knott 2015 ↓.
  16. ↑ Perepeczko 2000 ↓, s. 247.
  17. ↑ Showell 2006 ↓, s. 56.
  18. 1 2 Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 313.
  19. 1 2 Holicki 2020 ↓, s. 92, 95.
  20. ↑ Showell 2006 ↓, s. 57.
  21. ↑ Moore 1990 ↓, s. 127.
  22. ↑ Holicki 2020 ↓, s. 96.
  23. ↑ Perepeczko 2000 ↓, s. 246.
  24. ↑ Friedrich Wissmann ↓.
  25. ↑ Perepeczko 2000 ↓, s. 366.
  26. ↑ Ludwig ↓.
  27. ↑ Penpol ↓.
  28. ↑ Meggie ↓.
  29. ↑ Georg ↓.
  30. ↑ Martiniemi ↓.
  31. ↑ Marie ↓.
  32. ↑ Tervo ↓.
  33. 1 2 3 uboatsucc ↓.
  34. 1 2 Gozdawa-Gołębiowski 1994 ↓, s. 402.
  35. ↑ Gozdawa-Gołębiowski 1994 ↓, s. 514.
  36. ↑ Kosiarz 1979 ↓, s. 307.
  37. ↑ Kosiarz 1979 ↓, s. 316, 322.

Bibliografia