Salinomycyna

Salinomycyna

Nazewnictwo Nomenklatura systematyczna (IUPAC) kwas (2R)-2-[(2R,5S,6R)-6-[(2S,3S,4S,6R)-6-[(3S,5S,7R,9S,10S,12R,15R)-3-[(2R,5R,6S)-5-etylo-5-hydroksy-6-metylooksan-2-ylo]-15-hydroksy-3,10,12-trimetylo-4,6,8-trioksadispiro[4.1.57.35]pentadek-13-en-9-ylo]-3-hydroksy-4-metylo-5-oksooktan-2-ylo]-5-metylooksan-2-ylo]butanowy
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
ciało stałe, krystaliczne
Wzór Hilla	C42H70O11
Masa molowa	751,00 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS	53003-10-4
PubChem	3085092
DrugBank	DB11544
SMILES CC[C@H]([C@H]1CC[C@@H]([C@@H](O1)[C@@H](C)[C@@H]([C@H](C)C(=O)[C@H](CC)[C@@H]2[C@H](C[C@H]([C@]3(O2)C=C[C@H]([C@@]4(O3)CC[C@@](O4)(C)[C@H]5CC[C@@]([C@@H](O5)C)(CC)O)O)C)C)O)C)C(=O)O
InChI InChI=1S/C42H70O11/c1-11-29(38(46)47)31-15-14-23(4)36(50-31)27(8)34(44)26(7)35(45)30(12-2)37-24(5)22-25(6)41(51-37)19-16-32(43)42(53-41)21-20-39(10,52-42)33-17-18-40(48,13-3)28(9)49-33/h16,19,23-34,36-37,43-44,48H,11-15,17-18,20-22H2,1-10H3,(H,46,47)/t23-,24-,25+,26-,27-,28-,29+,30-,31?,32+,33+,34+,36+,37-,39-,40+,41+,42+/m0/s1 InChIKey KQXDHUJYNAXLNZ-XQSDOZFQSA-N
Właściwości Temperatura topnienia 113 °C
Niebezpieczeństwa Globalnie zharmonizowany system klasyfikacji i oznakowania chemikaliów Zwroty H H300 Zwroty P P264, P270, P301+P310, P405, P501 Numer RTECS VO8620000
Podobne związki
Podobne związki	monenzyna; kwas lasalowy; nigerycyna
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Farmakokinetyka Działanie antybiotyczne antybakteryjne kokcydiostatyczne – stosowany w weterynarii
Więcej identyfikatorów i właściwości może znajdować się w Wikidanych

Salinomycyna – organiczny związek chemiczny pochodzenia naturalnego wyizolowany w 1974 roku ze szczepu Streptomyces albus. Wykazuje silne działanie antybakteryjne, kokcydiostatyczne oraz przeciwnowotworowe.

Salinomycyna jest jonoforem monowalentym należącym do grupy kokcydiostatyków. Aktywność biologiczna tego kokcydiostatyku związana jest z jego naturalną zdolnością do kompleksowania kationów metali jednowartościowych, w szczególności do kationu potasu. Kation metalu koordynowany przez salinomycynę jest następnie transportowany przez błonę biologiczną komórki bakterii (bakterie Gram-dodatnie), co prowadzi do zaburzenia naturalnego gradientu stężenia Na⁺/K⁺ i ostatecznie powoduje śmierć bakterii.

Związek ten wykazuje ponadto szerokie spektrum właściwości biologicznych i farmakologicznych, takich jak aktywność przeciwbakteryjna (zwłaszcza na bakterie Gram-dodatnie). Ponadto salinomycyna wspomaga apoptozę niektórych komórek nowotworowych oraz niezwykle silnie powstrzymuje rozwój pasożytniczych pierwotniaków z rodzaju Coccidia wywołujących kokcydiozę. Sól sodowa salinomycyny znajduje zastosowanie jako antybiotykowy stymulator wzrostu i kokcydiostatyk w przemysłowej hodowli bydła i drobiu (np. preparaty SACOX-60 i Bio-Cox-60).

Działanie cytostatyczne

Salinomycyna jest potencjalnym lekiem przeciwnowotworowym. Niektóre prace sugerują preferencyjne działanie salinomycyny w stosunku do nowotworowych komórek macierzystych, które w koncepcji patogenezy nowotworu związanej z istnieniem macierzystych pełnią kluczową rolę w powstawaniu choroby nowotworowej. Przypuszczalnym mechanizmem działania przeciwnowotworowego jest aktywność jako jonofor potasu, ale prawdopodobnie również aktywacja alternatywnej drogi apoptozy, zwiększenie podatności DNA na uszkodzenia i hamowanie szlaku Wnt.

Przeprowadzenie salinomycyny w niektóre pochodne (amidy i estry z hydroksybenzotriazolem) prowadzi do podwyższenia aktywności antynowotworowej.

Zgodnie ze stanem wiedzy z roku 2013, konieczna była dalsza ocena farmakokinetyki i farmakodynamiki leku, a także ocena toksyczności, szczególnie neurotoksyczności i toksyczności długoterminowej.

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Salinomycin from Streptomyces albus. Product information, Sigma-Aldrich, 2012 [zarchiwizowane 2011-10-27]  (ang.).
• Salinomycyna, salinomycyna.pl [zarchiwizowane 2016-11-06] .