Tellurki

Tellurki – klasa związków chemicznych zawierających tellur. W chemii organicznej określenie to stosuje się dla związków telluroorganicznych(inne języki) o ogólnym wzorze R−Te−R′ (R, R′ ≠ H), a więc tellurowych analogów eterów. W chemii nieorganicznej natomiast tellurkami nazywa się sole kwasu tellurowodorowego (H2Teaq) i metali, choć nie wszystkie tellurki wykazują budowę jonową.

Tellurki metali alkalicznych można otrzymać poprzez bezpośrednią syntezę z pierwiastków w atmosferze beztlenowej bądź w roztworze amoniakalnym. Związki te cechują się często rozbudowaną strukturą anionów politellurkowych (np. Te22−, Te32−, Te82− itp.), które tworzą zarówno układy łańcuchowe, jak i cykliczne bądź bicykliczne. Wiele z nich jest nieodpornych na ogrzewanie i utleniają się na powietrzu. Podobnie otrzymuje się tellurki metali przejściowych – z pierwiastków poprzez ogrzewanie w temperaturze 400–1000 °C bez dostępu tlenu. Mają one postać niestechiometrycznych stopów lub związków międzymetalicznych. Wiele tellurków rozkłada się w różnym stopniu pod wpływem wody lub rozcieńczonych kwasów.

Niektóre tellurki mają pożądane właściwości, np. tellurek bizmutu(III) wykorzystywany jest jako półprzewodnik w termoparach. Tellurki występują naturalnie w postaci minerałów, m.in. hessytu (Ag2Te), sylwanitu (AgAuTe) czy altaitu (PbTe), z których można otrzymać czysty tellur, jednak z uwagi na niewielką częstość występowania tego rodzaju minerałów, nie jest to podstawowa metoda otrzymywania tego pierwiastka. Tellurki – zarówno nieorganiczne, jak i organiczne – wykorzystywane są również w syntezie chemicznej, m.in. jako reduktory.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ tellurides, [w:] Compendium of Chemical Terminology, International Union of Pure and Applied Chemistry, wer. 5.0.0, 2025, DOI: 10.1351/goldbook.T06257 (ang.).
  2. 1 2 Selenium, Tellurium and Polonium, [w:] Norman N. Greenwood, Alan Earnshaw, Chemistry of the Elements, wyd. 2, Oxford–Boston: Butterworth-Heinemann, 1997, s. 762–766, DOI: 10.1016/C2009-0-30414-6, ISBN 0-7506-3365-4 (ang.).
  3. ↑ Tlenowce, [w:] Adam Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, wyd. 6, t. 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. 627, ISBN 978-83-01-16282-5, OCLC 867940592.
  4. ↑ tellurki, [w:] Encyklopedia techniki. Chemia, Władysław Gajewski (red.), wyd. 2, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1966, s. 702, OCLC 864218327.
  5. ↑ Guy Knockaert, Tellurium and Tellurium Compounds, [w:] Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry, Weinheim: Wiley‐VCH, 2000, s. 2, 7, DOI: 10.1002/14356007.a26_177 (ang.).