Czy wiesz…

Z nowych i ostatnio rozbudowanych artykułów w Wikipedii:

…w jakim stroju Tyler Joseph (na zdjęciu) i Josh Dun odebrali w 2017 roku Nagrodę Grammy?

…na czym polega komponowanie?

…kto jest głównym bohaterem gry Silent Hill: Townfall?

…kiedy kolarstwo ręczne pojawiło się na igrzyskach paraolimpijskich?

…że za pomocą odczynnika Ehrlicha można wykryć m.in. LSD i opium?

…w ramach której operacji rozpowszechniano fałszywą tezę, że wirus HIV został sztucznie wytworzony w ramach amerykańskiego programu broni biologicznej?

…dlaczego budowa Kładki Kazimierz–Ludwinów (na zdjęciu) mogła grozić wykreśleniem krakowskiego Starego Miasta z listy światowego dziedzictwa UNESCO?

Wydarzenia

Inwazja Rosji na Ukrainę • wojna Izraela z Hamasem • wojna Izraela i Stanów Zjednoczonych z Iranem

Sebastián Lelio

• W wyniku strzelaniny w Krakowie zginęło 6 osób, a kilkanaście zostało rannych (7 listopada)
• Odbyły się wybory połówkowe w Stanach Zjednoczonych, które wygrała Partia Demokratyczna (3 listopada)
• W wyniku katastrofy kolejowej w Los Yébenes zginęło co najmniej 69 osób, a kilkadziesiąt zostało rannych (28 października)
• W wyborach parlamentarnych w Izraelu najwięcej mandatów uzyskał Likud premiera Binjamina Netanjahu (27 października)
• W przedterminowych wyborach do serbskiego parlamentu większość mandatów uzyskała opozycyjna Lista Studencka, utworzona w wyniku fali protestów antyrządowych (25 października)

Zmarli: Oldřich Svojanovský • Željko Matuš • Stacy Keach • Lidija Fiedosiejewa-Szukszyna • Sebastián Lelio (na zdjęciu) • Alan Jones • Tinto Brass • Janosch • William Nordhaus • Patrick Stewart • Dolores Huerta • Elke Sommer • Susan Saint James

Rocznice

13 listopada: imieniny obchodzą m.in. Augustyna, Liwia i Mateusz
Okrągłe, dziesięcioletnie rocznice:

Emilia Plater

Jarosław Dąbrowski

• 1806 – urodziła się Emilia Plater (na ilustracji), kapitan Wojska Polskiego, uczestniczka powstania listopadowego
• 1836 – urodził się generał Jarosław Dąbrowski (na ilustracji), polski działacz niepodległościowy, którego wizerunek był umieszczony na banknocie 200‑złotowym w latach 1976– 1995
• 1846 – urodził się polski podróżnik i etnograf Jan Kubary, badacz Oceanii
• 1886 – urodził się prawnik i profesor Jerzy Lande, pasjonat fotografii i taternik
• 1946 – urodził się pisarz i poeta Stanisław Barańczak, jeden z najważniejszych twórców Nowej Fali; tegoż dnia dokonano oblotu prototypu radzieckiego odrzutowego samolotu myśliwskiego Su‑9, nie wszedł on jednak do produkcji, natomiast jego oznaczenie przejął pod koniec lat 50. inny myśliwiec
  
  12 listopada • Kalendarium dzień po dniu • 14 listopada

Artykuł na Medal

SMS Nymphe – niemiecki krążownik lekki z przełomu XIX i XX wieku, jedna z 10 zbudowanych jednostek typu Gazelle. Okręt miał wyporność pełną 3017 ton i osiągał prędkość 21,5 węzła, a jego główne uzbrojenie stanowiło 10 dział o kalibrze 10,5 cm i dwie wyrzutnie torped kalibru 45 cm. Krążownik został zwodowany w listopadzie 1899 roku w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii, a we wrześniu 1900 roku wcielono go do służby w Kaiserliche Marine. Nazwa jednostki pochodziła od jednej z mitologicznych bogiń nimf; był drugim okrętem w niemieckiej flocie o tej nazwie. SMS „Nymphe” służył na Morzu Północnym oraz Bałtyckim, biorąc ograniczony udział w I wojnie światowej. Wycofany ze służby w 1916 roku krążownik został po wojnie przebudowany na okręt szkolny i służył w Reichsmarine w latach 1924–1929, po czym został skreślony z listy floty w 1931 roku i następnie złomowany. Czytaj więcej…

Dobry Artykuł

Upadek późnej epoki brązu – okres około 1200 roku p.n.e., w którym osłabła lub rozpadła się większość wielkich państw i ośrodków pałacowych późnej epoki brązu we wschodnim basenie Morza Śródziemnego i na starożytnym Bliskim Wschodzie. Objął przede wszystkim świat egejski, Anatolię, Cypr, Syrię, Lewant oraz Egipt. Wiele miast zniszczono lub opuszczono, a oparte na pałacach systemy administracji w części regionów zanikły. Przemiany te zamykają późną epokę brązu i otwierają epokę żelaza, choć ich najczęstsze datowanie na lata 1200–1150 p.n.e. jest raczej wygodnym przybliżeniem niż ścisłą, wspólną dla wszystkich regionów cezurą. W czasie kryzysu ucierpiały m.in. państwo hetyckie w Anatolii oraz mykeński system pałacowy w Grecji – główne organizmy polityczne późnej epoki brązu – a niektóre miasta i ośrodki administracyjne zostały opuszczone, przekształcone albo zniszczone. Czytaj więcej…