
| Antik Yunanistan'da din |
|---|
| dizisinin bir parçası |
Ananke, Yunan mitolojisinde Adrasteia'nın annesidir; ihtiyaç, zorunluluk ve kader tanrıçası.
Orphik kültünün başlangıcına dek nadiren tapılan bir Tanrıçaydı. İnsan şeklinde olduğu düşünülmüştür. Romalılar ona Necessitas demişler.
Ananke'nin başlangıcı ve sonu yoktur. O Kaos'un içinde yaşar. Boynunda "ak çelik" denilen tanrı metalinden bir kolye vardır. Bu kolye gerekliliğin ve zorunluluğun anahtarıdır. Ananke'nin rengi erguvandır. Tüm tanrılar onun ismini duyunca titrer. Kader bile ondan korkar. Gözlerine bakınca evrendeki tüm gezegenler görünür. Toprak ana Gaia, onun kudretini taşıyamaz. Bu nedenle dünyaya gelmez.
"Ananke", "kuvvet, kısıtlama veya zorunluluk" anlamına gelen ortak Antik Yunanca isim ἀνάγκη (İyonik: ἀναγκαίη anankaiē) türetilmiştir. Ortak ismin kendisi belirsiz bir etimolojiye sahiptir. Homer onun varlığından bir zorunluluk olarak söz eder ve modern çeviride (ἀναγκαίη πολεμίζειν, "savaşmak gerekir") veya zorlamada (ἐξ ἀνάγκης, "zorla") soyutlanır. Antik Yunan edebiyatında bu kelime aynı zamanda "kader" veya "yazgı" (ἀνάγκη δαιμόνων, "şeytanlar veya tanrılar tarafından kader") ve uzantısı olarak "üstün tarafından zorlama veya işkence" anlamında da kullanılır. Simonides'in yaptığı gibi, o da şiirde sık sık görünür: "Tanrılar bile ananke'ye karşı savaşmaz".
Modern öncesi, daha modern bir felsefi anlama (indirgeme yoluyla) taşınıp "zorunluluk", "mantıksal zorunluluk" veya "doğa yasaları" olarak tercüme ediliyor.
Orfik mitolojide Ananke, yaratılışın şafağında bedensiz, yılan gibi bir formla ortaya çıkan, uzanmış kolları kozmosu saran kendi kendini şekillendirmiş bir varlıktır. Ananke ve Chronos eşlerdir, evrenin etrafında bir bağ olarak yılan formunda bir araya gelirler. Birlikte, düzenli evreni oluşturmak için bileşen parçalarının yeryüzü, cennet ve deniz olduğu yaratılışın ilkel yumurtasını ezmişlerdir. Ananke, ödüllerin ve cezaların dağıtıcısı olan Adrasteia'nın annesidir (veya başka bir kimliğidir).