Meyhane

Bulgaristan'daki bir meyhane

Meyhane ya da taverna, yemekli ve müzikli içkili eğlence mekânıdır. Meyhanelerde genellikle meze türü yemekler yenir.

Tarihi

Osmanlı'ya meyhane kültürü Bizans'tan geçmiştir. İstanbul'un fethinden sonra Galata'da çok büyük ve ünlü meyhaneler olduğu bilinmektedir.

Etimolojisi

Kelimenin aslı Farsçadır. Meyhane, "şarap evi " anlamına gelir ve iki Farsça kelimeden oluşmaktadır. : mey (şarap) ve Khaneh (ev)

Türkiye'deki tarihi meyhaneler

Türkiye'de meyhane geleneği Bizans döneminin şarap evlerinden (kapeleia) köken almakta olup Osmanlı İmparatorluğu döneminde gedikli (devlet lisanslı) meyhaneler sistemiyle kurumsallaşmıştır. İstanbul'un en eski meyhanelerinin büyük çoğunluğu Rum, Ermeni ve Levanten topluluklar tarafından kurulmuştur.

Erdir Zat'ın 2014 yılında yayımlanan Türkiye Meyhaneler Rehberi adlı eserinde, 27 muhabirlik bir ekiple yerinde ziyaret edilerek belgelenen 1.230 meyhane yer almaktadır.

Aşağıda Türkiye'de yarım yüzyılı aşkın süredir faaliyet gösteren veya meyhane kültürü tarihinde önemli yere sahip olan bazı mekânlar listelenmiştir:

İstanbul

MekânKuruluşSemtKurucuDurum
Agora Meyhanesi1890BalatAsteri Dulidis (Rum)Faal
Safa Meyhanesi~1895YedikuleArnavut aileFaal
Pandeli1901Eminönü (Mısır Çarşısı)Pandeli Çobanoğlu (Rum)Faal
Cumhuriyet Meyhanesi~1923BeyoğluRum işletmecilerFaal
Koço Restaurant1928Moda, KadıköyKonstantinos Koço Korontos (Rum)Faal
Kör Agop1938KumkapıAgop İnciyan (Ermeni)Faal
Karışma Sen1938AhırkapıNacar ailesiFaal
Krepen'deki İmroz1941NevizadeTanaş & İspiro Usta (Rum)Kapalı (2015)
Madam Despina~1946KurtuluşDespina (Gökçeadalı Rum)Faal
İsmet Baba1951Kuzguncuk, ÜsküdarMehmet İsmet DökmecierFaal
Refik1954Asmalımescit, BeyoğluRefik Arslan (Hemşinli)Faal
Yakup 21977Asmalımescit, BeyoğluYakup Arslan (Hemşinli)Faal

İstanbul dışı

MekânKuruluşŞehirKurucu / NotDurum
Gazi Baba Meyhanesi1867 (tartışmalı)EdirneTarihi ahşap binaFaal
Yalova Restaurant1940ÇanakkaleZiya BeyFaal
Asmalı Meyhane1960Bozcaadaİstirati Daly (Rum)Faal (2011'de yeniden açıldı)
Özen Lokantası1971AnkaraSadık ÖzenFaal

Tarihî öneme sahip kapanmış meyhaneler

  • Lambo'nun Meyhanesi (1940'lar–1950'ler, Nevizade, İstanbul) — Orhan Veli, Sait Faik, Sadri Alışık gibi isimlerin uğrak yeri olan küçük bir bohem meyhaneydi.
  • Degüstasyon (1940'lar, Çiçek Pasajı, İstanbul) — Orhan Veli'nin "Canan ki Degüstasyon'a gelmez" dizesiyle ölümsüzleştirdiği İtalyan lokanta-meyhane.
  • Bulgar'ın Yeri (1930'lar öncesi, Yeşilköy, İstanbul) — Makedon göçmeni Yorgi tarafından kurulmuş; Atatürk, Florya Köşkü'nden sefer tasıyla yemek sipariş ederdi.
  • Rejans (1932–2011, İstiklal Caddesi, İstanbul) — Beyaz Rus göçmenler tarafından kurulan efsanevi lokanta; sarı votka ve Boeuf Stroganoff ile ünlüydü.
  • Aslan Yasef'in Yeri (1940'lar sonuna kadar, İkiçeşmelik, İzmir) — Musevi meyhaneci Yasef tarafından işletilen; İzmir'in çok kültürlü meyhane geleneğinin simgelerindendi.

Meyhane kültürü üzerine başlıca eserler

Kaynakça

Özel
  1. ↑ Çalışkan, Kerem. Herkes için Osmanlı. İstanbul: Caretta Yayınları, 2017.
  2. ↑ "meyhane (Nisanyan Sözlüğü)". 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2014.
  3. ↑ "meyhane". Nişanyan Sözlük. 5 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2024.
  4. 1 2 3 4 "Tarihten Meyhaneler". IWSA. 17 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2026.
  5. 1 2 "Meyhanelerin yok edilmesine direnen kitap: Türkiye Meyhaneler Rehberi". Cumhuriyet. 19 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2026.
Genel

Dış bağlantılar