Subhi Aslan

Ali Subhi Bey
Ali Subhi Bey
Kudüs mutasarrıfı
Görev süresi
10 Eylül 1908 - 1909
Yerine geldiği Ali Ekrem Bolayır
Yerine gelen Nazım Bey
İstanbul şehremini
Görev süresi
25 Mayıs 1910 - 26 Temmuz 1911
Yerine geldiği Mehmet Tevfik Biren
Yerine gelen Hüseyin Kâzım Kadri
Cezayir-i Bahr-i Sefid Vilayeti valisi
Görev süresi
Ekim 1911 - Mayıs 1912
Yerine geldiği Ali Ekrem Bey
Yerine gelen Yok
Konya valisi
Görev süresi
19 Ekim 1919 - 24 Mayıs 1920
Yerine geldiği Cemal Bey
Yerine gelen Haydar Hilmi Vaner
Kişisel bilgiler
Doğum 1860
Yanya
Ölüm 24 Mart 1943 (83 yaşında)
İstanbul
Defin yeri Sahrayıcedid Mezarlığı
Milliyeti Arnavut
Partisi İttihat ve Terakki
Akraba(lar) Avlonyalı Ferid Paşa (dayısı)
Bitirdiği okul Mekteb-i Mülkiye
Mesleği Yönetici, bürokrat
Askerî hizmeti
Bağlılığı Osmanlı İmparatorluğu
Hizmet yılları 1882-1920

Ali Subhi Bey Soyadı Kanunu'ndan sonra Subhi Aslan (d. 1860, Yanya - 24 Mart 1943, İstanbul), Mayıs 1910 ila Temmuz 1911 arasında İstanbul şehremini olarak görev yapan Arnavut asıllı Türk yöneticidir.

Kökeni

Babası Yanya eşrafından mutassarrıf Hayreddin Paşa'dır. Tepedelenli Ali Paşa'nın torununun torunu ve Avlonyalı Ferid Paşa'nın yeğenidir. Çocukluğunda Cağaloğlu'nda tulumbacılık icra etmiştir.

Eğitim ve ilk yılları

Sıbyan ve Şehzâdebaşı Rüşdiye'lerinde eğitim gördü. 1882 yılında Mekteb-i Mülkiye'yi pekiyi derece ile bitirdi. 2 Eylül 1882 tarihinde Şûra-yı Devlet’te ikinci sınıf mülazım olarak göreve başladı. 30 Nisan 1883’te kendisine 500 kuruş maaş bağlandı. 7 Haziran 1886’da aynı maaşla birinci sınıf mülazımlığa yükseltildi. 2 Ocak 1888’de 1200 kuruş maaşla Meclis-i Nafia’da başkâtip yardımcılığına getirildi. 15 Eylül 1892’de maaşı 1500 kuruşa çıkarılarak Ticaret Kalemi başkâtipliğine nakledildi. 27 Mayıs 1894’te buna ek olarak 550 kuruş maaşla Emniyet Sandığı kâtipliğine de görevlendirildi; bu görev için aldığı maaş 13 Mart 1895’te 800 kuruşa yükseltildi. Son olarak, Ticaret Kalemi başkâtipliğinden aldığı maaş 30 Eylül 1896’da 1750 kuruşa çıkarıldı.

İdareciliği

10 Eylül 1908'de Kudüs Mutasarrıfı olarak Ali Ekrem Bolayır'ın yerine göreve geldi. Bu süreçte Filistin Ticaret Odası'nı kurdu. Mutasarrıf iken Filistin'de ikamet etseler dahi yabancı Yahudilere toprak satışını yasaklayan 1904 tarihli karara uyması talimatı verildi. Buna karşın Yahudilerin bölgedeki tarımsal altyapıyı geliştirme başarısından etkilenen Subhi Bey, kendi yetkilerini kullanarak Osmanlı Yahudilerine toprak satışının devam etmesine izin verdi. Ayrıca toprak satın alan yabancı Yahudilerin bu arazilere Yahudi göçmen yerleştirmeyeceklerine dair taahhüt verme zorunluluğunu kaldırdı. Rum Ortodoks Patrikhanesi'nde patlak veren patrik krizini çözemeyeceğini düşündüğü için Kudüs Mutasarrıflığından istifa etti. 20 Haziran 1909'da İstanbul vali vekili olarak atandı.

25 Mayıs 1910'dan 26 Temmuz 1911'e kadar İstanbul Şehremini olarak görev yaptı. Görevde bulunduğu dönemde Hayırsızada Sürgünü'nün yapılmasını talimat verdi. Şehremini olduğu dönemde kapsamlı bir proje hazırladı. Bu çalışma daha sonra Cemil Paşa tarafından incelenip uygulanarak dönemin belediye teşkilatının temelini oluşturdu. 1911 yılında yeniden kurulan Hilal-ı Ahmer Cemiyeti'nin 100 kurucu üyesi arasında yer aldı.

Ekim 1911'den, İtalyanlar tarafından Lindoz'ta 2 yardımcıyla beraber esir alınarak Maddaloni kentine götürüldüğü Mayıs 1912'e kadar Cezayir-i Bahr-i Sefid Vilayeti valisi olarak görev yaptı. Cezayir-i Bahr-i Sefid valisi olduğu dönemde eyalet merkezi Rodos'un uzak konumu ve yetersiz iletişim koşulları nedeniyle gelişmelerin zamanında takip edilemediğini belirterek vilayet merkezinin Midilli’ye taşınmasını talep etti. Talebi üzerine eyalet merkezi Midilli'ye taşındı. Valilik döneminde genelde Sakız Adası'nda kalıyordu.

11 Ekim 1919'da önceki Konya valisinin şehirden kaçması üzerine Konya valisi olarak atandı. Konya valisi olarak atanması, Kuvâ-yi Milliye grupları tarafından iyi karşılanmadı. Dönemin Ankara vali vekili Yahya Galip Kargı, Mustafa Kemal Paşa'ya gönderdiği telgrafta Subhi Bey'i "Yaptığı bütün görevlerde hiçbir varlık gösterememiş kişi" olarak niteledi. Mustafa Kemal Paşa, İngiliz Muhipleri Cemiyeti'nin İstanbul yönetim kurulu üyelerinden olan Subhi Bey'in atanmasına karşı çıksa da, Subhi Bey Konya valisi olarak atandı. Valilik döneminde Teâli İslam'ın destekçilerinden biriydi. Birinci Bozkır İsyanı sırasında kendisine verilen görevleri yerine getirmediği ve devletin itibarını zedelediği gerekçesiyle 24 Mayıs 1920’de TBMM Hükûmeti tarafından görevinden alındı.

Ölümü

24 Mart 1943'te ölen Ali Subhi Bey, 26 Mart 1943 günü Sahrayıcedid Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Sahrayıcedid Mezarlığı'na defnedildi.

Arnavutça, Fransızca ve Yunanca bilmekteydi. Tarihçi Mehmet Azmi (Veziri) Bey'in kardeşiydi. Kız kardeşi İffet Hanım, Ebüzziya Tevfik Bey ile evliydi.

Notlar

Kaynaklarda adı Suphi Arslan olarak da geçer.

Kaynakça

  1. ↑ Ziyaoğlu, Rakım (1971). İstanbul kadilari - ṣehreminleri - belediye reisleri ve partiler tarihi, 1453-1971. İsmail Akgün Matbaasi. s. 180.
  2. ↑ Ergin, Osman Nuri; Galitekin, Ahmed Nezih (2007). İstanbul şehreminleri (İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanları) 1855-1928. İşaret Yayınları. s. 367. ISBN 9789753501941.
  3. ↑ Whitaker, Joseph (1910). An Almanack... Whitaker's Almanack. s. 633. Turkish Governor , Subhi Bey , appointed Sept. , 1908 .
  4. ↑ "Jön Türklerin Filistin'i". dokumen.pub. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2026.
  5. ↑ Sicker, Martin (1999). Reshaping Palestine From Muhammad Ali to the British Mandate, 1831-1922. Bloomsbury Academic. s. 107. ISBN 9780275966393. Subhi Bey , was apparently very positively impressed by the Jewish achievements in de- veloping the country's agricultural base and decided , notwithstanding the policy orientation of the CUP
  6. ↑ Mandel, Neville J. (1976). The Arabs and Zionism Before World War I. University of California Press. s. 62. ISBN 9780520024663.
  7. ↑ Ortaylı, İlber (1994). Studies on Ottoman Transformation (İngilizce). Isis Press. s. 82. ISBN 9789754280616.
  8. ↑ Oktay, Tarkan. "The Administration Of Istanbul From The Tanzimat To The Present". istanbultarihi.ist. 11 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2026.
  9. ↑ Özdemir, Ömür Yazıcı (2023). "Osmanlı Kudüs'ünde Yerel Siyaset Ve Toplumsal Katılım (1840-1914)" (PDF). İlem Yayınları. s. 15. ISBN 978-625-7800-88-4. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2026.
  10. 1 2 "Suphi Arslanlı bugün defnediliyor". Tasvîr-i Efkâr gazetesi. 26 Mart 1943. s. 3. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2026.
  11. ↑ Bardakçı, Murat (26 Nisan 1998). "Tarihimizin iki büyük köpek soykırımı". hurriyet.com.tr. 30 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2026.
  12. ↑ İzgöer, Ahmet Zeki; Tuğ, Ramazan (2013). "Osmanlı Kızılay Cemiyeti 1911-1913 Yıllığı" (PDF). genckizilay.org.tr. s. 180. ISBN 978-605-5599-14-0. 17 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 5 Mayıs 2026.
  13. ↑ Örenç, Ali Fuat (2006). Yakındönem tarihimizde Rodos ve Oniki Ada. Doğu Kütüphanesi. s. 163.
  14. ↑ Bilgi, Nejdet (Ocak 2016). "İstanköy Kazası Hakkında 1909-1910 Yıllarına Ait 12 Belge". researchgate.net. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2026.
  15. ↑ Shachar, Nathan (2013). The Lost Worlds of Rhodes (İngilizce). s. 54. 17 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2026.
  16. ↑ Erdeha, Kâmil (1975). Milli Mücadelede vilâyetler ve valiler. Remzi Kitabevi. s. 280.
  17. ↑ Siyasal Bilgiler Fakultesi Dergisi. 26. Ankara Üniversitesi. Siyasal Bilgiler Fakültesi. 1971. s. 73.
  18. ↑ Yıldırım, Mustafa (2006). Meczup Yaratmak Yüzyıllık Yanıltma Ustalığı.
  19. ↑ "Ali Suphi Bey". Türk İdare Dergisi. 1983. 13 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2026.
  20. ↑ "Suphi Bey". konyapedia.com. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2026.
  21. ↑ "Subhi Aslan öldü". Vakit Gazetesi. 26 Mart 1943. s. 4. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2026.
  22. ↑ Özdalga, Elisabeth (2013). Late Ottoman Society The Intellectual Legacy (İngilizce). Taylor & Francis. s. 307. ISBN 9781134294749.
  23. ↑ Kılıç, Neslihan (2022). "Basın Tarihimizde Ebüzziya AIlesi Ve Ebüzziya Matbaası". dergipark.org.tr. 10 Eylül 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2026.
Siyasi görevi
Önce gelen:
Mehmet Tevfik Biren		 İstanbul Şehremini
25 Mayıs 1910 - 26 Temmuz 1911		 Sonra gelen:
Hüseyin Kâzım Kadri
Önce gelen:
Cemal Bey		 Konya Valisi
19 Ekim 1919 - 24 Mayıs 1920		 Sonra gelen:
Haydar Hilmi Vaner