Nõukogude Liidu Kommunistliku Partei Keskkomitee (lühend: NLKP KK; vene keelesЦентральный комитет Коммунистической партии Советского Союза, lühend: ЦК КПСС) valiti NLKP kongressil ning oli kongressidevahelisel ajal NLKP kõrgeim organ, mis juhtis nii kogu partei, ühiskondlike organisatsioonide, majanduse kui ka kohalike parteiorganite tegevust.
Nimed läbi ajaloo
kuni 1917. aasta kevadeni Venemaa Sotsiaaldemokraatliku Töölispartei Keskkomitee (VSDTP KK);
1917–1918, Venemaa Sotsiaaldemokraatliku (bolševike) Töölispartei Keskkomitee (VSDT(b)P KK);
1918–1925, Venemaa Kommunistliku (bolševike) Partei Keskkomitee (VK(b)P KK);
1925–1952, Üleliidulise Kommunistliku (bolševike) Partei Keskkomitee (ÜK(b)P KK);
1952–1991, Nõukogude Liidu Kommunistliku Partei Keskkomitee (NLKP KK).
Partei poliitika põhiküsimusi arutati ja otsustati NLKP KK pleenumeil (KK liikmete ja liikmekandidaatide istung), mis toimus vastavalt põhikirjale üle kuue kuu.
NLKP Keskkomitee valis Keskkomitee liikmete seast auväärsemad isikudNLKP KK Poliitbüroosse, kes juhtis parteitööd pleenumitevahelisel ajal, ja NLKP KK Sekretariaadi, mille tööd juhtis peasekretär ja kelle juhtimisel sekretariaat tegeles igapäevase töö juhtimisega (põhiliselt kaadrivaliku ja otsuste täitmise kontrolliga).
VSDTP II kongressil1903. aastal said radikaalsed sotsiaaldemokraadid, keda juhtis Vladimir Lenin, partei keskorgani VSDTP Keskkomitee valimisel häälteenamuse. Sellest osaluse jaotusest tekkiski VSDTP-siseste fraktsioonide jaotuses nimetused "vähemlased" ja "enamlased".
Sosnovski (parteiline varjunimi Desnitski); Leonid Krassin; Aleksei Rõkov (bolševikud); Boriss Bahmetjev; L. Goldman; P. Kolokolnikov; P. Krohmal; L.Radtšenko; V. Rozanov; L.Hintšuk (menševikud). Hiljem koopteeriti KK koosseisu ka Venemaa SDTP liitunud rahvuslike parteide esindajad – Poola ja Leedu sotsialdemokraadid: A. Varski ja Feliks Dzeržinski; Läti sotsiaaldemokraatia: Karlis Daniševskis (parteiline varjunimi German) ja juudi sotsiaaldemokraatlik selts Bund: R. Rein (parteiline varjunimi Abramovitš), Arkadi Kremer.
Keskkomitee liikmekandidaadid: Prokopi Džaparidze (Джапаридзе Прокопий Апрасионович); Adolf Abramovitš Joffe; Aleksei Kiseljov (Киселёв Алексей Семёнович); Georgi Lomov (Ломов (Оппоков) Георгий Ипполитович); N. Osinski (Осинский Н. (Оболенский Валериан Валерианович)); Jevgeni Preobraženski (Преображенский Евгений Алексеевич); Nikolai Skrõpnik (Скрыпник Николай Алексеевич); Jelena Stassova; Ivan Teodorovitš (Теодорович Иван Адольфович); Varvara Jakovleva (Яковлева Варвара Николаевна).
Keskkomitee liikmekandidaadid: Fjodor Sergejev (Сергеев Фёдор Андреевич); Andrei Bubnov; Mihhail Vladimirski; Kārlis Jūlijs Daiševskis (Данишевский Карл-Юлий Христианович); Vincas Mickevičius-Kapsukas (Мицкявичус-Капсукас Винцас Симанович); Ivan Smirnov (Смирнов Иван Никитич); Vassili Schmidt (Шмидт Василий Владимирович); Jemeljan Jaroslavski (Ярославский Емельян Михайлович (Губельман Миней Израилевич)).
Keskkomitee liikmekandidaadid: Sergei Gussev; Pjotr Zalutski; Isaak Zelenski (Зеленский Исаак Абрамович); Sergei Kirov; Aleksei Kiseljov (Киселёв Алексей Семёнович); Valerian Kuibõšev; Vladimir Miljutin; Valerian Obolenski (parteiline varjunimi N. Ossinski (Н. Осинский)); Georgi Pjatakov; Georgi Safarov (õieti Safarjan, Сафаров (Сафарян) Георгий Иванович); Ivan Smirnov; Daniil Sulimov (Сулимов Даниил Егорович); Nikolai Uglanov (Угланов Николай Александрович); Vlas Tšubar (Чубарь Влас Яковлевич); Vassili Shmidt.
Keskkomitee liikmekandidaadid: Aleksei Badajev (Бадаев Алексей Егорович); Andrei Bubnov; Sergei Gussev; (Гусев Сергей Иванович (Драбкин Яков Давидович); Sergei Kirov; Aleksei Kiseljov; Nikolai Komarov (Комаров Николай Павлович (Собинов Фёдор Евгеньевич)); Timofei Krivov (Кривов Тимофей Степанович); Dmitri Lebed (Лебедь Дмитрий Захарович); Janis Lepse (Лепсе Иван Иванович); Semjon Lobov (Лобов Семён Семёнович); Dmitri Manuilski (Мануильский Дмитрий Захарович); Anastass Mikojan; Vassili Mihhailov (Михайлов Василий Михайлович); Georgi Pjatakov; Abdullo Raximboyev (ru); Georgi Safarov (Сафаров (Вольдин) Георгий Иванович); Ivars Smilga; Daniil Sulimov (Сулимов Даниил Егорович); Vassili Shmidt.
Keskkomitee liikmekandidaadid: Aleksandra Artjuhhina (Aртюхина Александра Васильевна); Aleksei Badajev; Juozaz Vareikis (Варейкис Иосиф Михайлович); Miron Scheinfenkel (Владимиров (Шейнфинкель) Мирон Константинович); Konstantin Gei (Гей Константин Вениаминович); Nikolai Glebov-Avilov (Глебов-Авилов (Авилов) Николай Павлович); Filipp Gološtšjokin (Голощёкин Филипп (Шая) Исаевич); Sergei Zorin (Зорин (Гомбарг) Сергей Семёнович); Andrei Ivanov (Иванов Андрей Васильевич); V.I. Ivanov; Ivan Kabakov (Кабаков Иван Дмитриевич); Kuprijan Kirkiž (Киркиж Куприян Осипович); Georgi Korosteljov (Коростелёв Георгий Алексеевич); Aleksandr Krinitski (Криницкий Александр Иванович); A.T.Markov; Ivan Morozov (Морозов Иван Титович); Ivan Moskvin (Москвин Иван Михайлович); Aleksandr Mjasnikov (Мясников (Мясникян) Александр Фёдорович); Nariman Narimanov (Нариманов Нариман Кербалай Наджаф оглы); Mamija Orahelašvili (Орахелашвили Мамия (Иван) Дмитриевич); Abdullo Raximboyev; Konstantin Rumjantsev (Румянцев Константин Андреевич); Kuzma Rõndin (Рындин Кузьма Васильевич); Georgi Safarov; Nikolai Skripnik; Ivars Smilga; Konstantin Strievski (Cтриевский Константин Константинович); Sergei Sõrtsov; (Сырцов Сергей Иванович); Aleksandr Tolokontsev (Толоконцев Александр Фёдорович; Mihhail Urõvajev (Урываев Михаил Егорович (Георгиевич)); V.N. Tseitlin; Nikolai Tšaplin (Чаплин Николай Павлович); Mihhail Tšudov (Чудов Михаил Семёнович); Vassili Shmidt.
Keskkomitee liikmekandidaadid: Ivan Andrejev (Авдеев Иван Ананьевич); Juozaz Vareikis; Jan Gamarnik; Konstantin Gei; Filipp Gološtšjokin; Andrei Ždanov; Vladimir Ivanov (Иванов Владимир Иванович); Akmal Ikramov (Икрамов Акмаль Икрамович); Anna Kalõgina (Калыгина Анна Степановна); Grigori Kaminski (Каминский Григорий Наумович); Aleksei Kiseljov ( Киселёв Алексей Семёнович); Ivan Klimenko (Клименко Иван Евдокимович); Ivan Kodantski (Кодацкий Иван Фёдорович); Tarass Kondratjev (Кондратьев Тарас Кондратьевич); Jossif Kossior; Aleksandr Krinitski; Mihhail Laševitš; Vissarion Lominadze (Ломинадзе Виссарион Виссарионович); Georgi Lomov (Ломов (Оппоков) Георгий Ипполитович); Sergei Lukašin (Лукашин Сергей Лукьянович (Срапионян Саркис)); Isidor Ljubimov (Любимов Исидор Евстигнеевич); A.T. Markov; Dmitri Matvejev (Матвеев Дмитрий Игнатьевич); Grigori Melnitšanski (Мельничанский Григорий Натанович); Ivan Moskvin; Qəzənfər Mahmud oğlu Musabəyov (Мусабеков Газанфар Махмуд оглы); Klavdia Nikolajeva; Ivan Nossov (Носов Иван Петрович); Mamija Orahelašvili; N. Osinski (Осинский Н. (Оболенский Валериан Валерианович)); Pavel Postõšev (Постышев Павел Петрович); Konstantin Rumjantsev (Румянцев Константин Андреевич); Kuzma Rõndin; Boriss Semjonov (Семёнов Борис Александрович); Aleksandr Serebrovski (Серебровский Александр Павлович); Nikolai Skripnik; Konstantin Strievski; Sergei Sõrtsov; Fjodor Ugarov (Угаров Фёдор Яковлевич); Józef Unszlicht; Mihhail Urõvajev (Урываев Михаил Егорович (Георгиевич)); Nikolai Tšaplin; Roberts Eihe (Эйхе Роберт Индрикович).
Keskkomitee liikmekandidaadid: Pjotr Aleksejev (Алексеев Пётр Алексеевич); Naum Antselovitš (Анцелович Наум Маркович);Pjotr Baranov (Баранов Пётр Ионович); Nikolai Brjuhhanov (Брюханов Николай Павлович); Juozaz Vareikis; Konstantin Gei; Fjodor Grjadinski (Грядинский Фёдор Павлович); Andrei Ždanov; Vladimir Ivanov; Akmal Ikramov; Anna Kalõgina; Grigori Kaminski; Aleskei Kiseljov; Ivan Klimenko (Клименко Иван Евдокимович); Ivan Kodatski; Filimon Kolgušin (Колгушкин Филимон Тимофеевич); Tarasss Kondratjev (Кондратьев Тарас Кондратьевич); Aleksandr Krinitski; Fjodor Leonov (Леонов Фёдор Григорьевич); A. Lozovski (Лозовский А. (Дридзо Соломон Абрамович)); Filipp Lokatskov (Локацков Филипп Иванович); Vissarion Lominadze; A. Markov; Valeri Mežlauk (Межлаук Валерий Иванович); Grigori Melnitšanski (Мельничанский Григорий Натанович); Levon Mirzojan (Мирзоян Левон Исаевич); Mihhail Mihhailov-Ivanov (Михайлов-Иванов Михаил Сильверстович); Qəzənfər Mahmud oğlu Musabəyov; Klavdija Nikolajeva; Ivan Nossov; Valerian Obolenski (parteiline varjunimi N. Ossinski (Н. Осинский)); Mihhail Ošvintsev (Ошвинцев Михаил Константинович); Vladimir Polonski (Полонский Владимир Иванович); Konstantin Rumjantsev (Румянцев Константин Андреевич); Kuzma Rõndin; Martemjan Tjutin (Рютин Мартемьян Никитич); Boriss Semjonov (Семёнов Борис Александрович); Aleksandr Serebrovski; Sergei Sobolev (Соболев Сергей Михайлович); Vassili Stroganov (Строганов Василий Андреевич); Kirill Suhomlin (Сухомлин Кирилл Васильевич); Józef Unszlicht; Mihhail Urõvajaev; Mendel Hatajevitš (Хатаевич Мендель Маркович); Anton Tsihon (Цихон Антон Михайлович); Nikolai Tšaplin; Mihhail Tšuvõrin (Чувырин Михаил Евдокимович); Sergei Tšutskajev (Чуцкаев Сергей Егорович); Roberts Eihe; Šalva Eliava (Элиава Шалва Зурабович).
Keskkomitee liikmekandidaadid: Aleksei Amossov (Амосов Алексей Мефодьевич); Naum Antselovitš; Stepan Afanasjev (Афанасьев Степан Иванович); Pjotr Baranov; Sergei Bergavinov (Бергавинов Сергей Адамович); Nikolai Brjuhhanov; Ivan Bulat (Булат Иван Лазаревич); Dmitri Bulatov (Булатов Дмитрий Александрович); Anton Bulin (Булин Антон Степанович); Gavriil Weinberg (Bейнберг Гавриил Давыдович); Pjotr Volkov (Волков Пётр Яковлевич); Pelageja Voronova (Воронова Пелагея Яковлевна); Konstantin Gei; Nikolai Goloded; (Голодед Николай Матвеевич); Fjodor Grjadinski (Грядинский Фёдор Павлович); Aleksandr Dogadov; Vladimir Ivanov; Akmal Ikramov; Uraz Issajev (Исаев Ураз Джайзакович); Moissei Kalmanovitš (Калманович Моисей Иосифович); Anna Kalõgina; Grigori Kaminski; Lavrenti Kartelišvili (Картвелишвили Лаврентий Иосифович); Mihhail Kahiani (Кахиани Михаил Иванович); Aleksei Kiseljov; Ivan Klimenko; Ivan Kozlov (Козлов Иван Иванович); Aleksandr Kossarjov (Косарёв Александр Васильевич); Aleksandr Krinitski; Vassili Kuritsõn (Курицын Василий Иванович; A. Lozovski; Valeri Mežlauk; Levon Mirzojan; Vassili Mihhailov; Mihhail Mihhailov-Ivanov; Qəzənfər Mahmud oğlu Musabəyov; Klavdija Nikolajeva; N. Ossinski; Mihhail Ošvitsev; Nikolai Pahhomov (Пахомов Николай Иванович); Ivan Perepetško (Перепечко Иван Николаевич); Boriss Pozern (Позерн Борис Павлович); Vladimir Polonski; Nikolai Popov (Попов Николай Николаевич); Vladimir Ptuhha (Птуха Владимир Васильевич); Konstantin Rumjantsev; Maximillian Saveljev (Савельев Максимилиан Александрович); Aleksei Sedelnikov (Cедельников Алексей Иванович); Boriss Semjonov; Aleksandr Serebrjakovski; Pjotr Smorodin (Смородин Пётр Иванович); Grigori Sokolnikov; Vassili Stroganov (Строганов Василий Андреевич); Kirill Suhomlin; Roman Terehhov (Терехов Роман Яковлевич); Jeronimas Uborevičius (Уборевич Иероним Петрович); Józef Unszlicht; Mihhail Urõvajev; Mihhail Hlopljankin (Хлоплянкин Михаил Иванович); Fjodor Tsarkov; Nikolai Tšaplin; Sergei Tšutskajev (Чуцкаев Сергей Егорович); Vassili Shmidt; Šalva Eliava; Tihhon Jurkin (Юркин Тихон Александрович); Genrih Jagoda; Jona Jakir (Якир Иона Эммануилович).
NLKP Keskkomitee büroo: Lavrenti Beria, Nikolai Bulganin, Kliment Vorošilov, Lazar Kaganovitš, Georgi Malenkov, Mihhail Pervuhhin, Maksim Saburov, Jossif Stalin, Nikita Hruštšov.