1795

1795
Eeuwen:	17e eeuw · 18e eeuw · 19e eeuw
Decennia:	1780-1789 · 1790-1799 · 1800-1809
Jaren:	<< · < · 1794 · 1795 · 1796 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2548 MMDXLVIII
Armeense jaartelling:		1244 – 1245 ԹՎ ՌՄԽԴ – ՌՄԽԵ
Chinese jaartelling:		4491 – 4492 辛寅 – 壬卯
Christelijke jaartelling:		1795 MDCCXCV
Ethiopische jaartelling:		1787 – 1788
Hebreeuwse jaartelling:		5555 – 5556
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1850 – 1851
- Shaka Samvat		1717 – 1718
- Kali yuga		4896 – 4897
Iraanse jaartelling:		1173 – 1174 ۱۱۷۳ – ۱۱۷۴
Islamitische jaartelling:		1209 – 1210 ١٢١٠ – ١٢٠٩
Maçonnieke jaartelling:		5794 – 5795
1795 naar onderwerp
Lijst van landen
Juliaanse kalender van 1795
Gregoriaanse kalender van 1795

Het jaar 1795 is het 95e jaar in de 18e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

• 3 - De Franse schilder Nicolas-Jacques Conté krijgt octrooi op het grafietpotlood.
• 10 - De Franse troepen trekken de Waal over bij Zaltbommel.
• 14 - De Fransen doen een aanval op het hele gebied tussen Arnhem en Amerongen
• 16 - De Fransen bezetten Utrecht, nadat het eerder die dag capituleerde.
• 18 - Vanuit Scheveningen verlaat stadhouder Willem V van Oranje-Nassau met zijn zoons het land, en zoekt asiel in Engeland.
• 19 - De Patriotten roepen de Bataafse Republiek uit. De Britten verklaren de Bataafse Republiek onmiddellijk de oorlog en leggen vanaf dat moment Nederlandse marine- en koopvaardijschepen in Engelse havens (met name te Plymouth) aan de ketting; later worden deze formeel in beslag genomen en de bemanningen krijgsgevangen gemaakt.
• 24 - Overgave van de Nederlandse vloot aan de Franse cavalerie in Den Helder.
• 30 tot 8 februari - De stadhouder in ballingschap schrijft de Brieven van Kew aan de legerleiding in de nog niet bezette provincies Friesland en Zeeland, en in de koloniën. Hij roept hen op verzet te (blijven) bieden tegen de Fransen en zo nodig hun gebied tijdelijk over te dragen aan de Engelse bondgenoten.

februari

• 3 - Vier Friese hoofdelingen onderhandelen als vertegenwoordiger van de Staten van Friesland in Zwolle met Daendels. Ze moeten plechtig beloven dat alle wegens de troebelen van 1787 veroordeelde patriotten gratie krijgen en de lopende procedures tegen hen onmiddellijk worden opgeschort. Ook dienen alle sancties tegen de burgerbewapening ongedaan te worden gemaakt. Op straffe van het verlies van hun leven moeten de delegatieleden ten slotte zweren dat de Staten van Friesland zich op geen enkele wijze tegen de komende revolutie zullen verzetten.
• 9 - Het schilderij De dood van Marat van Jacques-Louis David wordt uit de Nationale Conventie verwijderd, nu de cultus rond Marat in ongenade is gevallen.
• 25 - De Staten-Generaal besluiten het stadhouderschap af te schaffen.

maart

• 4 - In de plaats van de Raad van State wordt het Comité te Lande benoemd.
• 6 - Afschaffing galgenvelden en galgenbergen in Holland.
• 22 - Voor het stadhuis van Alkmaar wordt een vrijheidsboom ingewijd.

april

• 5 - Vrede van Bazel tussen Frankrijk en koninkrijk Pruisen. Frankrijk blijft in het bezit van de Pruisische gebieden op de linker Rijnoever in afwachting van een algemene vrede tussen Frankrijk en het Heilige Roomse Rijk. Geheime artikelen over territoriale veranderingen.
• 7 - In het revolutionaire Frankrijk wordt de decimale indeling van de dag na een half jaar weer afgeschaft. Tegelijk worden decimaal verdeelde maten en gewichten ingevoerd.
• 8 - De latere koning George IV van het Verenigd Koninkrijk treedt in het huwelijk met Caroline van Brunswijk.

mei

• 16 - Het Verdrag van Den Haag met Frankrijk maakt de jonge Bataafse Republiek tot een vazalstaat.

juni

• 4 - De Britse ontdekkingsreiziger Mungo Park bereikt de kust van Afrika.
• 13 - Napoleon Bonaparte ontvangt een oproep om zich te melden bij leger van het Westen onder bevel van generaal Lazare Hoche, dat betrokken is bij de Opstand in de Vendée – een burgeroorlog en een royalistische contra-revolutie in de Vendée. Napoleon krijgt een post aangeboden als brigadegeneraal, maar beroept zich op zijn slechte gezondheid (hij heeft last van zijn longen en een huidallergie) om de plaatsing naar de Vendée, inplaats van een leidinggevende functie bij de artillerie, te ontlopen. In deze periode schrijft hij de romantische novelle Clisson et Eugénie, over een Franse officier en zijn geliefde – een duidelijke parallel met Napoleon's eigen relatie met Désirée Clary.
• 14 - Een grote retourvloot uit Nederlands-Indië wordt bij Sint-Helena overvallen en opgebracht door Engelsen. De VOC komt het verlies van schepen, bemanning en vracht niet meer te boven.
• 18 - Charles-Gilbert Romme, voorzitter van de Franse parlementscommissie voor onderwijs en belangrijkste ontwerper van de Franse republikeinse kalender, wordt ter dood veroordeeld.
• 27 - In Frankrijk worden alle hypotheken openbaar.

juli

• 22 - De Vrede van Bazel tussen Frankrijk en Spanje maakt een einde aan de Pyreneeënoorlog. Spanje staat zijn deel van Hispañola af.
• Luikse revolutionairen halen de toren van de Sint-Lambertuskathedraal neer.

augustus

• 4 - Koning Frederik Willem II van Pruisen verklaart het Rassemblement van Osnabrück, een hergroepering van het Staatse leger buiten de Nederlanden, onverenigbaar met de Vrede van Bazel.
• 7 - De Slag om Muizenberg begint, waarin Nederland uiteindelijk Kaap de Goede Hoop verliest aan England.
• 16 - In de Leeuwarder Jacobijnerkerk worden de graven van de Friese stadhouderlijke familie geschonden door patriotten.
• 17 - Slavenopstand op Curaçao, aangevoerd door Tula.
• 22 - In Frankrijk wordt een nieuwe grondwet bekrachtigd. Er wordt een tweekamerstelsel geïnstalleerd; een Raad van Vijfhonderd en een Raad van Ouden. De uitvoerende macht komt bij een Directoire van vijf leden.
• 28 - Vrede van Bazel tussen Frankrijk en Hessen-Kassel. Rheinfels, Sankt Goar en het op de linker Rijnoever gelegen deel van het graafschap Katzenelnbogen blijven bij Frankrijk tot de sluiting van een algemene vrede.
• augustus - Napoleon Bonaparte wordt aangesteld bij het "Bureau voor Topografie", een generale staf die bestaat uit twintig officieren. Hij houdt zich bezig met de militaire planning en maakt een memorandum over elk aspect van de militaire taken binnen het leger.

september

• 15 - Napoleon Bonaparte wordt van de lijst van generaals in vaste dienst geschrapt, omdat hij heeft geweigerd een militaire post aan te nemen tijdens de Vendée-campagne. Hij verzoekt om overplaatsing en wordt aangesteld als commandant van een militaire missie naar Constantinopel. Hij krijgt de taak om daar de Turkse artillerie te moderniseren aan het hof van sultan Selim III. Napoleon stelt een delegatie samen met o.a. Auguste de Marmont en Jean-Andoche Junot, maar uiteindelijk gaat de missie niet door.
• 22 - Met een dienst in Spa Fields Chapel gaat het Londens Zendingsgenootschap van start.

oktober

• 1 - De Oostenrijkse Nederlanden, het prinsbisdom Luik, Maastricht en omgeving en het Pruisische Kleef worden door de Franse Republiek geannexeerd als "départements belgiques" (te vertalen als "Nederlandse departementen"). Alle eeuwenoude privaatrechtelijke en publieke gebruiken worden afgeschaft. Er worden arrondissementen en gemeentes ingesteld. Gemeentes met minder dan 5000 inwoners krijgen geen eigen bestuur maar worden ingedeeld in kantonmunicipaliteiten.
• 3 - De leiders van de slavenopstand op Curaçao, Tula en Carpata, worden terechtgesteld. Hun hoofden worden op staken gezet om de bevolking schrik aan te jagen.
• 5 - Opstand van 13 Vendémiaire: De 26-jarige Napoleon Bonaparte onderdrukt een opstand van de royalisten in Parijs. Hij beveelt de artillerie om met hun kanonnen op de menigte te vuren met kartetsen, waardoor er tussen de 300 tot 1.400 rebellen worden gedood. Door de barrage van artillerie- en infanterievuur valt de opstandige menigte uiteen, waarop Napoleon met een cavaleriecharge onder leiding van Joachim Murat de opstand beëindigd. Hiermee is de dreiging voor de Franse Revolutie geweken. De rol van Napoleon in het neerslaan van de opstand levert hem en zijn familie in Frankrijk veel bekendheid. Hij wordt door de nieuwe regering (Directoire) onder leiding van Paul Barras, een nationale held, en wordt gepromoveerd tot divisiegeneraal.
• 19 - Opheffing van de Sociëteit van Suriname.
• 25 - Oprichting van het Institut de France als koepel van Academies van kunsten en wetenschappen.
• 26 - Napoleon Bonaparte wordt door Paul Barras aangesteld als bevelhebber van het Binnenlandse Leger. Als facto militair gouverneur van Parijs, begint Napoleon de stad te pacificeren. Hij hervormt de Nationale Garde, confisqueerd privéwapens en neemt controle over de politie (Gendarmerie) van de hoofdstad.
• 26 - Bij het sluiten van de Nationale Conventie krijgen Joseph Fouché, Jacques Louis David en Gracchus Babeuf amnestie.
• Frankrijk lijft het hertogdom Bouillon in.
• 27 - Ondertekening in Madrid van het Verdrag van San Lorenzo de El Escorial. Spanje draagt gebied ten oosten van de Mississippi aan de VS over (onder andere Alabama).

november

• 2 - President George Washington verleent gratie aan de leiders van de Whiskey-opstand: het eerste "presidential pardon".
• 2 - In Frankrijk treedt het Directoire aan als uitvoerend bewind.
• 24 - Het kwijnende Antwerpse Sint-Lucasgilde wordt definitief afgeschaft.
• 25 - Met de Derde Poolse Deling verdwijnt Polen van de landkaart; Koerland wordt een deel van Rusland.

december

• 13 - Een meteoriet treft Wold Newton in het Engelse Yorkshire. Later zal de sciencefictionschrijver Philip José Farmer deze gebeurtenis als basis voor zijn Wold Newton family-verhalen gebruiken.
• 24 - De Staten-Generaal besluiten dat de Vereenigde Oostindische Compagnie zal worden opgeheven. Maar ze blijft bestaan totdat de laatste bezittingen van de VOC in handen komen van de Bataafse Republiek.

zonder datum

• Zweden erkent als eerste monarchie de Franse Republiek.
• Fort Edmonton (Canada) wordt gesticht door de Hudson's Bay Company.
• De Pruis Franz Carl Achard construeert een mobiele veldtelegraaf.
• De Zwitsers-Franse horlogemaker Abraham Louis Breguet vindt de tourbillon uit, een aanpassing om de loop van zakhorloges regelmatiger te maken.

Muziek

• Joseph Haydn voltooit zijn laatste symfonie de Symfonie nr 104 (Londense Symfonie)
• Ludwig van Beethoven componeert zijn Pianotrio's Opus 1 en het Strijkkwintet Opus 4

Literatuur

• De dichter Jan Frederik Helmers publiceert Lijkzang op het graf van Nederland

Beeldende kunst

• 
  Zelfportret (1795), Francisco Goya, Museo del Prado

Bouwkunst

• 
  Huis Eindenhout, Haarlem (1795)

Geboren

januari

• 18 - Anna Paulowna, echtgenote van koning Willem II, koningin van Nederland 1840-1849 (overleden 1865)

februari

• 10 - Ary Scheffer, Nederlands-Frans kunstschilder (overleden 1858)

april

• 14 - Pedro Albéniz y Basanta, Spaans componist, muziekpedagoog, organist en pianist (overleden 1855)

mei

• 2 - Narciso Clavería, Spaans militair, politicus en gouverneur-generaal van de Filipijnen (overleden 1851)

juni

• 21 - Mark John Currie, Brits militair en Australisch pionier (overleden 1874)

juli

• 1 - Theodor Lachner, Duits organist (overleden 1877)
• 24 - John Hutt, 2^e gouverneur van West-Australië (overleden 1880)

augustus

• 27 - Joannes Paredis, Nederlands r.k. bisschop (overleden 1886)

september

• 16 - Saverio Mercadante, Italiaans operacomponist (overleden 1870)

oktober

• 31 - John Keats, Engels dichter (overleden 1821)

november

• 2 - James K. Polk, elfde president van de Verenigde Staten (overleden 1849)

december

• 4 - Thomas Carlyle, Engels essayschrijver (overleden 1881)
• 21 - Leopold von Ranke, Duits historicus (overleden 1886)

datum onbekend

• Richard Gibson, Amerikaans kunstenaar (overleden 1855)

Overleden

januari

• 3 - Josiah Wedgwood (64), pottenbakker
• 26 - Johann Christoph Friedrich Bach (62), Duits componist

februari

• 11 - Carl Michael Bellman (55), Zweeds dichter en componist

maart

• 21 - Giovanni Arduino (80), geoloog

juni

• 8 - Lodewijk XVII van Frankrijk (10)

augustus

• 31 - François Philidor (68), Frans meester in blindschaken

september

• 19 - Tula, onafhankelijkheidsstrijder en aanvoerder slavenopstand, ter dood gebracht te Curaçao

november

• 6 - Georg Benda (73), Tsjechisch componist, klavecinist, violist en hoboïst

Zie de categorie 1795 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.