1865

1865
Eeuwen:	18e eeuw · 19e eeuw · 20e eeuw
Decennia:	1850-1859 · 1860-1869 · 1870-1879
Jaren:	<< · < · 1864 · 1865 · 1866 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2618 MMDCXVIII
Armeense jaartelling:		1314 – 1315 ԹՎ ՌՅԺԴ – ՌՅԺԵ
Chinese jaartelling:		4561 – 4562 辛子 – 壬丑
Christelijke jaartelling:		1865 MDCCCLXV
Ethiopische jaartelling:		1857 – 1858
Hebreeuwse jaartelling:		5625 – 5626
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1920 – 1921
- Shaka Samvat		1787 – 1788
- Kali yuga		4966 – 4967
Iraanse jaartelling:		1243 – 1244 ۱۲۴۳ – ۱۲۴۴
Islamitische jaartelling:		1281 – 1282 ١٢٨٢ – ١٢٨١
Maçonnieke jaartelling:		5864 – 5865
1865 naar onderwerp
Lijst van landen
Juliaanse kalender van 1865
Gregoriaanse kalender van 1865

Het jaar 1865 is het 65e jaar in de 19e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

• 11 - Gouverneur Thomas Fletcher van Missouri proclameert het einde van de slavernij. Hiermee is de eerste slavenhoudende staat om en is er ook in de Amerikaanse senaat een meerderheid voor de afschaffing.
• 31 - Afschaffing van de slavernij in de Verenigde Staten door het Amerikaans Congres in het 13e amendement op de grondwet.

februari

• 4 - Sara Katharina de Bronovo opent in Den Haag een verpleegopleiding die zal uitgroeien tot het Bronovoziekenhuis.
• 22 - De Slag bij Wilmington, onderdeel van de Amerikaanse Burgeroorlog, wordt gewonnen door de Unie, waardoor de Geconfedereerde Staten hun laatste haven verliezen en de blokkade van het zuiden compleet is.

maart

• 8 - Begin van het afgraven van de duinen bij Breesaap ten behoeve van de aanleg van het Noordzeekanaal.

april

• 9 - Met de overgave van generaal Robert E. Lee eindigt de Amerikaanse Burgeroorlog.
• 15 - De Amerikaanse president Abraham Lincoln, die net aan zijn tweede termijn is begonnen, wordt in Ford's Theatre te Washington D.C. doodgeschoten door de zuidelijke acteur John Wilkes Booth. Vicepresident Andrew Johnson volgt hem op.

mei

• 1 - Keizer Frans Jozef en keizerin Elisabeth van Oostenrijk openen aan het hoofd van een praaloptocht de nieuwe Ringstraße van Wenen.
• 1 - Ingebruikname van de spoorlijn Tilburg-Boxtel door de Staat der Nederlanden. De exploitant is de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen.
• 17 - Oprichting van de Internationale Telegraafunie met de intentie om het telegraafverkeer te internationaliseren. De deelnemende landen kiezen voor Morse als internationale taal.
• 26 - In Galveston (Texas) geven de laatste opstandige troepen in de Amerikaanse Burgeroorlog zich over.

juni

• 3 - Geloftedag wordt na aandringen van ds. Frans Lion Cachet door de Uitvoerende Raad van de Zuid-Afrikaansche Republiek officieel als openbare vakantiedag ingevoerd.
• 23 Stand Watie is de laatste zuidelijke generaal die de wapens neerlegt.

juli

• 2 - William Booth richt de Christian Mission op, het latere Leger des Heils.
• 14 - De Engelsman Edward Whymper bereikt als eerste de top van de Matterhorn, maar bij de afdaling verongelukken vier leden van de expeditie.

augustus

• 2 - Officiële opening van de spoorlijn Zutphen-Deventer door de Staat der Nederlanden. De exploitant is de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen. De treinen gaan rijden op 5 augustus.
• 8 - De spoorlijn Nijmegen - Kleef wordt officieel geopend, waarmee Nijmegen eindelijk een spoorverbinding heeft. Exploitatie begint op 9 augustus.
• 12 - De Engelse chirurg Joseph Lister begint te opereren met gebruik van antisepsis en desinfectie.
• 25 - In Sherghati in de Indiase staat Bihar valt een meteoriet van ongeveer 5 kilogram, die wordt gevonden door de plaatselijke bevolking. Deze meteoriet wordt het prototype van de shergottieten, meteorieten afkomstig van Mars.

oktober

• 18 - Officiële opening van de spoorlijn Almelo - Salzbergen

november

• 1 - Officiële opening van de spoorlijn Zutphen - Hengelo als onderdeel van Staatslijn D
• 6 - Officiële opening van de spoorlijn Maastricht-Sittard-Roermond-Venlo door de Staat der Nederlanden. De exploitant is de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen. De treinen rijden vanaf 21 november.

december

• 17 - Leopold II wordt koning der Belgen.
• 18 - De Staat der Nederlanden opent de spoorlijn Den Helder-Alkmaar. Exploitant is de HSM. De treinen rijden vanaf 20 december.
• 23 - Frankrijk, Italië, België en Zwitserland sluiten de Latijnse muntunie, waarin hun munten aan elkaar gekoppeld zijn.

zonder datum

• Gregor Mendel beschrijft erfelijkheidsprocessen.
• De eerste bloeddrukmeter wordt ontworpen door Karl Ludwig.
• Friedrich Kekulé verklaart de moleculaire structuur van de benzeenring en verricht pionierswerk in de organische scheikunde.
• James Clerk Maxwell levert met zijn Wetten van Maxwell de theoretische onderbouwing van het elektromagnetisme na de eerdere experimenten van Michael Faraday.

Muziek

• Antonín Dvořák voltooit zijn eerste symfonie: Zlonické zvoni (De klokken van Zlonice).
• Edvard Grieg voltooit zijn enige Sonate voor piano.
• 2 maart: Symfonie nr. 7 van Niels Gade is voor het eerst te horen
• 13 maart: Ved solnedgang van Niels Gade is voor het eerst te horen
• 15 maart: Kaares sang van Rikard Nordraak is voor het eerst te horen
• 10 juni - Première van de opera Tristan und Isolde van Richard Wagner
• 28 september: Straszny dwór van Stanisław Moniuszko is voor het eerst te zien
• 4 november: de Halte Hulda-muziek van Albert Rubenson is voor het eerst te horen

Literatuur

• Eerste publicatie van Our Mutual Friend van Charles Dickens
• Jules Verne publiceert Voyage au centre de la terre (Naar het middelpunt der aarde)
• Lewis Carroll, pseudoniem van Charles Lutwidge Dodgson, schrijft Alice's Adventures in Wonderland

Beeldende kunst

• 
  Gijsbert Karel van Hogendorp (1865) Jozef Geefs, Beursgebouw Rotterdam

Bouwkunst

• 
  Boerderij, Midwolda (1865)
• 
  Weltermolen, Heerlen (1865)

Geboren

Overleden

januari

• 3 - Rodolphe le Chevalier (87), Amsterdams koopman; in 1837 medeoprichter van de Hollandse IJzeren Spoorweg Maatschappij

februari

• 10 - Paul-Gustave Froment (49), Frans uitvinder en mechanicus
• 15 - Nicholas Wiseman (62), Brits kardinaal

maart

• 1 - Anna Paulowna Romanova (70), koningin-moeder van Nederland

april

• 15 - Abraham Lincoln (56), zestiende president van de Verenigde Staten
• 22 - Sir James Stirling (74), eerste gouverneur van West-Australië
• 26 - John Wilkes Booth (26), Amerikaans acteur en moordenaar van president Abraham Lincoln
• 28 - Samuel Cunard (77), eigenaar van de Cunard Line

mei

• 25 - Madeleine-Sophie Barat (85), Franse religieuze, ordestichtster en heilige

juli

• 7 - Lewis Powell (21), Amerikaans crimineel
• 7 - Mary Surratt (42), Amerikaans crimineel
• 15 - Reinier Cornelis Bakhuizen van den Brink (55), Nederlands literatuurcriticus, filosoof en historicus

september

• 2 - William Rowan Hamilton (60), Iers filosoof, wis- en natuurkundige

oktober

• 10 - Andrés Bello López (83), Chileens-Venezolaans humanist, dichter en politicus

december

• 10 - Leopold I (74), koning der Belgen
• 21 - Thomas Peel (circa 72), belangrijk pionier en financier bij aanvang van de kolonisatie van West-Australië

Weerextremen in België

• januari: januari met laagste luchtdruk: 1003,6 hPa (normaal 1017 hPa).
• 21 maart: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: −3,8 °C en laagste minimumtemperatuur: −8,2 °C.
• 29 maart: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: −1,3 °C.
• juni: juni met hoogste luchtdruk: 1022,9 hPa (normaal 1016,3 hPa).
• september: september met hoogste luchtdruk: 1025 hPa (normaal 1016 hPa).

Bron: KMI Gegevens Ukkel 1901-2003 met aanvullingen

Zie de categorie 1865 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.