Rudyard Kipling

Joseph Rudyard Kipling
Persoonsgegevens
Geboortedatum	30 december 1865
Geboorteplaats	Bombay
Overlijdensdatum	18 januari 1936
Overlijdensplaats	Londen ( Verenigd Koninkrijk)
Geboorteland	Brits-Indië
Nationaliteit	Britse
Opleiding en beroep
Opleiding gevolgd aan	United Services College
Werkveld(en)	literatuur, creatief en professioneel schrijven, journalistiek, poëzie, reisbeschrijving, kinder- en jeugdliteratuur
Oriënterende gegevens
Jaren actief	1886 – 1932
Invloeden	Robert Louis Stevenson
Werken
Bekende werken	The Jungle Book
Erkenning en lidmaatschap
Lid van	American Academy of Arts and Sciences, Royal Society of Literature, vrijmetselarij
Werken in collectie	Stedelijk Museum Amsterdam
Archief­locatie	universiteitsbibliotheek Leeds, Rudyard Kipling Fonds, Kipling Papers – Wimpole Archive, Speciale Collecties en Universiteitsarchieven van de Universiteit van Victoria, Harry Ransom-centrum
Prijzen en onderscheidingen	Nobelprijs voor de Literatuur (1907), Fellow of the Royal Society of Literature, Lektorix (2009), eredoctoraat van de Universiteit van Parijs (1921), eredoctoraat van de Universiteit van Straatsburg (1538–1970) (26 november 1921), honoris causa
Nobelprijs voor Literatuur
Jaar	1907
Reden	"Als erkenning voor zijn observatievermogen, de originaliteit van zijn verbeelding, de kracht van zijn ideeën en zijn opmerkelijke talent voor het vertellen; eigenschappen die het werk van deze wereldberoemde auteur kenmerken."
Handtekening
Afbeeldingen
Links
Dbnl-profiel
(en) IMDb-profiel
Portaal    Literatuur

Joseph Rudyard Kipling (Bombay (Brits-Indië), 30 december 1865 – Londen, 18 januari 1936) was een Britse schrijver en dichter. Hij schreef onder meer The Jungle Book, met onder andere de verhalen over het jongetje Mowgli dat door wilde dieren wordt opgevoed. Hier werden meerdere films op gebaseerd, onder andere door Disney.

Tot de andere verhalende werken van Kipling behoren onder meer Plain Tales from the Hills en Kim. Kipling ontving in 1907 als eerste Brit de Nobelprijs voor Literatuur. Zijn gedicht If— (1910) werd in 1995 door de Engelsen verkozen tot hun favoriete Engelse gedicht. Het is een advies van een vader aan zijn jonge zoon. Het verhaal The Man who would be King is verfilmd, met Michael Caine en Sean Connery.

Waardering

Tot de jaren 1950 werd Kipling wereldwijd hooggeschat. Zijn populariteit nam af naarmate het kolonialisme niet meer als een volstrekt natuurlijk gegeven werd aangezien; zijn verhalen en gedichten zijn immers grotendeels te situeren op de achtergrond van koloniaal India. Intellectuelen als George Orwell verwierpen het werk van Kipling omdat hij "bijna een fascist" geweest zou zijn.

Kipling was een voorstander van het Britse imperialisme. Zo schreef hij het gedicht The white man's burden (De last van de blanke), waaruit hegeliaanse meester-knechtdialectiek en racisme naar voren komen: de blanke man sleept de kleurlingen als last met zich mee en brengt ze beschaving bij.

Na het Bloedbad van Amritsar, waarbij op 13 april 1919 honderden geweldloos protesterende Indiërs werden vermoord onder gezag van generaal Reginald Dyer, noemde Kipling hem "the man who saved India" (de man die Indië redde).

Zijn teksten en gedichten zijn heel toegankelijk door een meestal voor eenieder duidelijke betekenis en (vooral in de gedichten) een natuurlijk ritme dat zich leent voor declamatie: If— is hiervan het schoolvoorbeeld. Dit gedicht wordt bijzonder gewaardeerd in sportkringen — men denke aan de ontvangsthal van het tenniscentrum in Wimbledon — en in de oorspronkelijke scouting van Robert Baden-Powell. Kipling schreef sommige gedichten bijna fonetisch op om zo de typische lokale dialecten vast te leggen.

Invloed

Kipling verrijkte de Engelse taal met tal van uitdrukkingen, soms slecht begrepen, zoals East is East, and West is West, and never the twain shall meet. Het gedicht stelt dat moed en eergevoel boven alle verschillen tussen mensen uitgaan. Ook de term law of the jungle is afkomstig uit een boek van Kipling, The Jungle Book. Danegeld, een dwangbelasting van de Vikingen, is een oude term die Kipling nieuw leven inblies: That if once you have paid him the Danegeld,/ You never get rid of the Dane. Wie op chantage ingaat, zal altijd moeten blijven betalen.

Daarnaast staat Kipling ook bekend voor het (nu controversiële) gedicht "The white man's Burden". In het gedicht komt het etnocentrisme van het westen duidelijk naar boven. The white man's burden is tegenwoordig een eufemisme geworden voor racisme, kolonialisme en imperialisme.

Ondanks zijn soms triomfalistische toon, schreef Kipling ter gelegenheid van het zestigjarig regeringsjubileum in 1897 van koningin Victoria een gedicht dat Recessional heet, te vertalen als Teruggang. Hierin wordt verwezen naar het lot dat grote en machtige naties treft: ooit zullen zij net als Nineveh en Tyrus ten onder gaan, terwijl alleen God eeuwig is. Kipling was een bewonderaar van het Britse rijk en de mannen die het vestigden en handhaafden, maar kon ook non-conformistisch zijn, zoals in zijn gedicht over kanker en euthanasie.

Kipling hield van dieren. Met name honden spelen een grote rol in zijn meer sentimentele gedichten, maar ook paarden, hyena's, wolven, runderen en slangen waren onderwerpen voor zijn poëzie.

Bibliografie

• Departmental Ditties Barrack- Room Ballads And Other Verses (1886, poëzie) (Digitale versie, 1890)
• Plain Tales from the Hills (1888) (Digitale versie). Vert. door Guillette Willeumier als: Uit de bergen. Amsterdam, Van Holkema & Warendorf, 1892 (Digitale versie). ISBN 978-87-26-13019-5 (E-book, 2018)
• Soldiers three. Stories of privates Mulvaney (1890). Vert. door Guillette Willeumier als: Drie soldaten. Amsterdam, S.L. Van Looy en Gerlings, 1893 (Digitale versie). ISBN 978-87-26-14137-5 (E-book, 2019)
• Soldiers Three, The Story of the Gadsbys, In Black and White (1888) (Digitale versie, 1896)
• Under the Deodars (1888, short stories) (Digitale versie)
• The Phantom 'Rickshaw (& other (Eerie) Tales) (1888, short stories) (Digitale versie)
• Wee Willie Winkie and Other Child Stories (1888, short stories; including 'Baa Baa, Black Sheep')
• Barrack Room Ballads and other verses (1890, poëzie) (Digitale versie, 1892)
• Life's Handicap Being stories of Mine Own People (1891) (Digitale versie)
• The Light that Failed (1891, roman) (Digitale versie). Vert. als: Het licht dat verdween. Amsterdam, S.L. van Looy|H. Gerlings, 1892 (Digitale versie). Vert. door Herbert van Vliet. Amsterdam, N.V. Uitgevers-Maatschappij "Minerva", voor 1920
• The Naulahka. A story of West and East. Rudyard Kipling and Wolcott Balestier (1892) (Digitale versie). Vert. als: Een verhaal van west en oost. 's-Gravenhage, Loman& Funke, 1894 (Digitale versie)
• Many Inventions (1893) (Digitale versie)
• The Jungle Book (1894) (Digitale versie). Vert. door Jan Duyvewaert als: Het eerste djungel-boek. Antwerpen, Boekengilde Die Poorte, 1934. Vert. door Aby Hartog als: Jungleboek. Amsterdam, Zirkoon, 2012 ISBN 978-90-5247-456-4
  • Mowgli's Brothers (kort verhaal)
  • Hunting-Song of the Seeonee Pack (gedicht)
  • Kaa's Hunting (kort verhaal)
  • Road-Song of the Bandar-Log (gedicht)
  • Tiger! Tiger! (kort verhaal)
  • Mowgli's Song That He Sang at the Council Rock When He Danced on Shere Khan's Hide (gedicht)
  • The White Seal (kort verhaal)
  • Lukannon (gedicht)
  • Rikki-Tikki-Tavi (kort verhaal). Vert. door Ernst van Altena als: Rikkie-tikkie-teevie. Een verhaal uit het Jungleboek van Rudyard Kipling. Doornik, Casterman, 1994 ISBN 90-303-6810-1
  • Darzee's Chaunt (Sung in Honour of Rikki-Tikki-Tavi) (gedicht)
  • Toomai of the Elephants (kort verhaal). Vert. door Ernst van Altena als: Toemai van de olifanten. Rotterdam, Lemniscaat, 1997 ISBN 90-5637-101-0
  • Shiv and the Grasshopper (The Song That Toomai's Mother Sang to the Baby) (gedicht)
  • Her Majesty's Servants (kort verhaal)
  • Parade-Song of the Camp Animals (gedicht))
• The Second Jungle Book (1895) (Digitale versie). Vert. door Michiel Duyvewaert als: Het tweede djungel-boek. Antwerpen, Boekengilde Die Poorte, 1934
  • How Fear Came (kort verhaal)
  • The Law of the Jungle (gedicht)
  • The Miracle of Purun Bhagat (kort verhaal)
  • A Song of Kabir (gedicht)
  • Letting In the Jungle (kort verhaal)
  • Mowgli's Song Against People (gedicht)
  • The Undertakers (kort verhaal)
  • A Ripple Song (gedicht)
  • The King's Ankus (kort verhaal)
  • The Song of the Little Hunter (gedicht)
  • Quiquern (kort verhaal)
  • Angutivun Tina (gedicht)
  • Red Dog (kort verhaal)
  • Chil's Song (gedicht)
  • The Spring Running (kort verhaal)
  • The Outsong (gedicht)
  • Door wolven opgevoed. De geschiedenis van Mowgli in de wildernis. Vert. door Arthur Tervooren. Amsterdam, J.M. Meulenhoff, 1920 (Digitale versie). Naverteld door Anthe Barends als: Moo, een kind bij de wolven. Het verhaal van Mowgli bij de wolven uit het Jungle-boek van Rudyard Kipling. Zutphen, Thieme, 1988 ISBN 90-03-90205-4
• De witte zeehond. En andere verhalen. Naverteld door Mevrouw N. van Hichtum. Rotterdam, Nijgh & Van Ditmar, 1917. Bevat: De witte zeehond; Toomai van de olifanten; Quiquern; De mugger van Mugger-Ghaut; Het kind van den olifant; Hoe de walvisch zijn nauw keelgat kreeg (Digitale versie)
• Dieren in de wildernis. Vert. door Mevr. (Guillette de Lange-)Willeumier. Amsterdam, Van Holkema & Warendorf, 1918. Verhalen uit: Jungle books. 1894, 1895. ISBN 978-87-26-11628-1 (E-book, 2018)
• Onder de levend-dooden. Vert. Amsterdam, Cohen, ca. 1920 (Digitale versie)
• Captains Courageous. A story of the Grand Banks (1896) (Digitale versie). Vert. door A.J.C.M. Tervooren als: Flinke zeelui. Alkmaar, P. Kluitman, 1900 (Digitale versie). Vert. door Theo Horsten als: Kapitein Courageous. Bussum, De Boer Maritiem, 1979 ISBN 90-228-1628-1
• The Seven Seas (1896, poëzie) (Digitale versie)
• The Day's Work (1898) (Digitale versie)
• A Fleet in Being. Notes of two trips with the Channel Squadron (1898) (Digitale versie)
• Stalky & Co. (1899) (Digitale versie)
  • In Ambush
  • Slaves of the Lamp, Part I
  • An Unsavoury Interlude
  • The Impressionists
  • The Moral Reformers
  • A Little Prep.
  • The Flag of their Country
  • The Last Term
  • Slaves of the Lamp, Part II
• From Sea to Sea. Letters of travel - Reisbrieven (1899)
  • Volume I (Digitale versie)
  • Volume II (Digitale versie)
• Kim (1901, roman) (Digitale versie). Vert. door Rafaël Slootjes als: Kim. Brussel, Uitgeverij St. Joris, na. 1945
• Just So Stories for Little Children (1902) (Digitale versie). Bewerkt naar de oorspronkelijke uitgave door Han Hoekstra en Annie Schmidt als: Zó-zit-dat .... Baarn, Hollandia, 1949 (Digitale versie). Vert. door Gonne Andriessen-van de Zande als: Hoe het luipaard zijn vlekken kreeg en andere verhalen. Baarn, Hollandia, 1974 ISBN 90-6045-853-2. Vert. door Ernst van Altena als: Zo is het gekomen (de dierenverhalen). Antwerpen, Facet, 1994 ISBN 90-5016-172-3
  • How the Whale Got His Throat. Uit het Deens naar de oorspr. Engelse uitg. door Hilde De Windt als: Hoe de walvis een baard kreeg. Leuven, Infodok, 1988 ISBN 90-6565-209-4. Vert. van: Hvor dan hvalen fik sin snaevre hals. Kopenhagen, Høst, 1986
  • How the Camel Got His Hump. Vert. uit het Duits door Ernst van Altena als: Hoe de kameel aan zijn bult kwam. Voorschoten, De Vier Windstreken, 2001 ISBN 90-5579-570-4. Vert. van: Wie das Kamel zu seinen Höcker kam. Gossau Zürich, Nord-Süd, 2001

• • How the Rhinoceros Got His Skin
  • How the Leopard Got His Spots
  • The Elephant's Child. Vert. door F. Kellendonk als: Het olifantsjong. Utrecht, A.W. Bruna, 1976 ISBN 90-229-4083-7. Vert. door Annie M.G. Schmidt als: Het Olifanten-Kind. Voorschoten, De Vier Windstreken, 1994 ISBN 90-5579-075-3
  • The Sing-Song of Old Man Kangaroo
  • The Beginning of the Armadillos
  • How the First Letter Was Written
  • How the Alphabet Was Made
  • The Crab That Played With the Sea
  • The Cat That Walked by Himself
  • The Butterfly That Stamped

• • Hoe de olifant een lange slurf kreeg. Vert. uit het Deens naar de oorspr. Engelse uitg. Leuven, Infodok, 1989 ISBN 90-6565-252-3. Vert. van: Hvorden elefanten fik sin lange snabel. Kopenhagen, Høst, 1988. Vert. door Ernst van Altena als: Hoe de olifant aan zijn slurf kwam. Doornik, Casterman, 1994 ISBN 90-303-6807-1
• The Five Nations (1903, poëzie) (Digitale versie)
• Traffics and Discoveries (1904) (Digitale versie)
• Puck of Pook's Hill (1906) (Digitale versie)
• Actions and Reactions (1909) (Digitale versie)
• Rewards and Fairies (1910) (Digitale versie). Met het gedicht If—. Vert. door J.M. de Vries de Waal als: Indien... Laren, N.H., "De Nieuwe Gedachte", 1942 (Digitale versie)
• Songs from Books (1912) (Digitale versie)
• Debits and Credits (1913) (Digitale versie)
• The Fringes of the Fleet (1915) (Digitale versie)
• Sea Warfare (1916) (Digitale versie). Vert. naar de Italiaanse bew. uit het Engels als: Jonge avonturiers op zee. Rotterdam, Lekturama, 1976 ISBN 90-5141-053-0
• A Diversity of Creatures (1917) (Digitale versie)
• Mesopotamia (1917)
• The Years Between (1919, poëzie) (Digitale versie)
• Land and Sea Tales for Scouts and Guides (1919) (Digitale versie)
• The Irish Guards in the Great War. Edited and compiled from their diaries and papers (1923)
  • Volume I. The first batallion (Digitale versie)
  • Volume II. The second batallion and appendices (Digitale versie)
• A Book of Words (1928) (Digitale versie)
• Thy Servant a Dog told by Boots, edited by Rudyard Kipling (1930) (Digitale versie). Voor Nederland bewerkt door Eva Raedt-de Canter als: Uw dienaar de hond. Amsterdam, Van Holkema & Warendorf's, 1931 (Digitale versie)
• Limits and Renewals (1932) (Digitale versie)
• Something of Myself. For my friends known and unknown (1937) (Digitale versie)
• Verhalen. Vert. door G.B. van Stirum. 's-Gravenhage, Nederlandse Boekenclub, 1965
• Het wenshuis en andere verhalen. Vert. door Theun de Vries. Bevat: Het wenshuis; Mrs. Bathurst; Mary Postgate; De tuinman. Amsterdam, Wereldbibliotheek-Vereniging, 1972 ISBN 90-284-1380-4. Genomen uit de bundel: Short stories
• War stories and poems (1990)
• Writings on writing (1996)
• The letters of Rudyard Kipling (1999-2004)
  • Vol. 1: 1872-89 ISBN 0-333-36086-9
  • Vol. 2: 1890-99 ISBN 0-333-36087-7
  • Vol. 3: 1900-10 ISBN 0-333-63733-X
  • Vol. 4: 1911-19 ISBN 0-333-43989-9
  • Vol. 5: 1920-30 ISBN 1-4039-2131-8
  • Vol. 6: 1931-36 ISBN 1-4039-2132-6
• Kipling abroad. Traffics and discoveries from Burma to Brazil (2010)
• The jungle books. Vert. door Arthur Wevers als: De jungleboeken. Amsterdam, L.J. Veen Klassiek, 2015 ISBN 978-90-204-1453-0

Kiplings complete poëzie is uitgegeven in één omvangrijk deel, Kipling's Verse (1940); een moderne versie ervan is The Complete Verse uit 2006. Er bestaan verschillende uitgaven van zijn Collected Works; de uitgebreidste verscheen in 1940 in 28 delen en werd herdrukt in 1970.

Literatuur

• Charles Allen. Kipling Sahib. India and the making of Rudyard Kipling. London, Little, Brown, 2007 ISBN 978-0-316-72655-9
• David Gilmour. The long recessional. The imperial life of Rudyard Kipling. London, John Murray, 2002 ISBN 0-7195-5539-6
• Andrew Lycett. Rudyard Kipling. London, Weidenfeld & Nicholson, 1999 ISBN 0-297-81907-0
• Harry Ricketts. The unforgiving minute. A life of Rudyard Kipling. London, Chatto & Windus, 1999 ISBN 0-7011-3744-4
• Martin Seymour-Smith. London, Macdonald, Queen Anne Press, 1989 ISBN 0-356-15852-7
• B.J. Moore-Gilbert. Kipling and "Orientalism". London, Croom Helm, 1986 ISBN 0-7099-3505-6
• Harold Orel (ed.). Kipling, interviews and recollections. London, Macmillan, 1983. Vol. 1. ISBN 0-333-27806-2; Vol. 2. ISBN 0-333-27807-0
• Lord Birkenhead. Rudyard Kipling. London, Weidenfeld and Nicolson, 1978 ISBN 0-297-77535-9
• Angus Wilson. The strange ride of Rudyard Kipling. His life and works. London, Secker and Warburg, 1977 ISBN 0-436-57516-7
• Philip Mason. Kipling. The glass, the shadow and the fire. London, Cape, 1975 ISBN 0-224-01128-6
• Roger Lancelyn Green (ed.). Kipling. The critical heritage. London, Routledge & Kegan Paul, 1971 ISBN 0-7100-6978-2

Citaat

• Mannelijk-chauvinistisch citaat: "A woman is only a woman, but a good cigar is a smoke". Bron: The Betrothed

Externe link

• (en) Rudyard Kipling's boeken op het web

Mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Rudyard Kipling op Wikimedia Commons.

Werken van of over dit onderwerp zijn te vinden op de pagina Author:Rudyard Kipling op de Engelstalige Wikisource.