1801

1801

Eeuwen:	18e eeuw · 19e eeuw · 20e eeuw
Decennia:	1790-1799 · 1800-1809 · 1810-1819
Jaren:	<< · < · 1800 · 1801 · 1802 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen

Ab urbe condita:		2554 MMDLIV
Armeense jaartelling:		1250 – 1251 ԹՎ ՌՄԾ – ՌՄԾԱ
Chinese jaartelling:		4497 – 4498 丁申 – 戊酉
Christelijke jaartelling:		1801 MDCCCI
Ethiopische jaartelling:		1793 – 1794
Hebreeuwse jaartelling:		5561 – 5562
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1856 – 1857
- Shaka Samvat		1723 – 1724
- Kali yuga		4902 – 4903
Iraanse jaartelling:		1179 – 1180 ۱۱۷۹ – ۱۱۸۰
Islamitische jaartelling:		1215 – 1216 ١٢١٦ – ١٢١٥
Maçonnieke jaartelling:		5800 – 5801
1801 naar onderwerp
Lijst van landen
Juliaanse kalender van 1801
Gregoriaanse kalender van 1801

Het jaar 1801 is het 1e jaar in de 19e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

1 - Door de Act of Union worden Groot-Brittannië en Ierland verenigd tot het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Ierland.
1 - De astronoom Giuseppe Piazzi ontdekt de eerste, en tevens grootste, planetoïde Ceres (diameter 687 kilometer). Doordat Piazzi ziek wordt, raakt men de planetoïde weer kwijt.

februari

9 - Vrede van Lunéville: Einde van de Tweede Coalitieoorlog tussen Frankrijk en het Oostenrijk. Volgens de voorwaarden van het verdrag worden alle Duitse gebieden inks van de Rijn door Frankrijk geannexeerd. Tevens moet Oostenrijk de onafhankelijkheid van de Bataafse, Helvetische, Cisalpijnse en Ligurische zusterrepublieken erkennen.

maart

2 - Spanje verklaart Portugal de oorlog.
4 - In de Verenigde Staten wordt Thomas Jefferson beëdigd als 3e president.
8 - Tweede Slag bij Aboekir: Een Brits expeditieleger (ongeveer 6.000 man) onder bevel van generaal Ralph Abercromby landt in de Baai van Aboekir. Franse troepen (2.000 man) onder leiding van generaal Louis Friant proberen het bruggenhoofd te vernietigen. De Britse landing wordt versterkt door een Ottomaans leger (12.000 man) dat vanuit Gaza oprukt. Onder druk trekken de Fransen zich terug naar Alexandrië. In de avond heeft de Royal Navy de rest van het 18.000 man sterke expeditieleger met bijbehorende uitrusting aan land gezet. De Britse verliezen bedragen 740 doden en gewonden. De Fransen verliezen ruim 300 doden en gewonden.
21 - Britse troepen (14.000 man) onder bevel van Ralph Abercromby verslaan het Franse leger (16.000 man) nabij Alexandrië. De Britten verdrijven de Franse troepen, na enkele uren van hevige gevechten. Abercromby overlijdt later aan een beenwond die hij in de strijd heeft opgelopen. Generaal Jacques-François de Menou geeft zijn troepen orders om zich terug te trekken. De Britse verliezen bedragen 240 doden en 1.300 gewonden. De Fransen verliezen 1.000 doden en 700 gewonden.
21 - Napoleon Bonaparte schept het Koninkrijk Etrurië uit het Groothertogdom Toscane voor het huis Bourbon-Parma, ter compensatie voor hun hertogdom Parma.
21 - Verdrag van Aranjuez bevestigt het Derde verdrag van San Ildefonso.
23 - Tsaar Paul I van Rusland wordt vermoord.

april

2 - Zeeslag van Kopenhagen door Britse viceadmiraal Horatio Nelson gewonnen van de Denen.

mei

20 - Begin van de korte Sinaasappeloorlog tussen Spanje en Portugal (tot 9 juni).

juni

6 - Spaans-Portugese oorlog beëindigd middels het verdrag van Badajoz.
13 - Opening in Wenen van het operahuis Theater an der Wien.
27 - Een Anglo-Ottomaanse strijdmacht (ongeveer 20.000 man) belegert Caïro en dwingt het Franse garnizoen (13.000 man) na een zesdaagse belegering tot overgave. Volgens de voorwaarden van de overgave worden de Franse troepen (ongeveer 8.000 man en 5.000 zieken) geëvacueerd. Generaal John Moore krijgt orders om de Fransen te begeleiden naar Rosetta aan de kust.

juli

15 - Sluiting van het Concordaat tussen paus Pius VII en Napoleon Bonaparte waardoor de paus soevereiniteit krijgt over een beperkt grondgebied.

augustus

24 - Afzonderlijke vrede te Parijs tussen Frankrijk en het keurvorstendom Beieren. Beieren doet nogmaals afstand van zijn voormalige landen op de linker Rijnoever en Frankrijk zegt toe om Beieren te bevoordelen bij de toekenning van de territoriale compensatie.

september

2 - Franse troepen (ongeveer 10.000 man) onder leiding van Jacques-François de Menou geven zich in Alexandrië over aan de Britten, na een belegering van ruim twee weken. Volgens de eisen mogen de Fransen hun persoonlijke wapens en bagage behouden.
12 - Rusland annexeert het oost-Georgische koninkrijk Kartli-Kachetië, wat het begin inluidt van de annexatie van de andere Georgische koninkrijken en de rest van de Zuidelijke Kaukasus in de daaropvolgende decennia.
29 - Bij het Verdrag van Madrid moet Portugal de kolonie Guyana overdragen aan Frankrijk.

oktober

1 - Lord Hawkesbury, Britse minister van Buitenlandse Zaken, bereikt in Londen met Franse vertegenwoordigers een overeenstemming, over de voorlopige vredesvoorwaarden. Groot-Brittannië stemt toe alle koloniën die het tijdens de oorlog heeft veroverd terug te geven aan zijn bondgenoten, evenals alle bezette havens en eilanden in de Middellandse Zee. Franse troepen moeten zich terugtrekken uit Napels, Rome en Elba. Malta, dat sinds september 1800 onder Brits bestuur staat, moet worden teruggegeven aan de Orde van Sint-Johannes van Jeruzalem.
10 - In Parijs wordt een verdrag gesloten tussen Frankrijk en Rusland. Frankrijk is daardoor verzekerd van de medewerking van Rusland bij de territoriale herverdeling van het Heilige Roomse Rijk.
12 - Turkije krijgt Egypte terug van Groot-Brittannië.
16 - De nieuwe grondwet van de Bataafse Republiek treedt in werking. Het Staatsbewind met zijn twaalf leden treedt in functie. De na de Bataafse omwenteling gevormde departementen worden vervangen door acht nieuwe departementen met de aloude provinciegrenzen. Met één uitzondering: het nog zelfstandige Ameland wordt bij Friesland gevoegd. De nieuwe provinciebesturen zijn samengesteld voor 40 % uit oud-regenten, en orangisten en Moderaten elk voor 30 %. De Patriottentijd is definitief voorbij.

november

5 - Napoleon heft het bisdom Roermond op.

december

24 - Richard Trevithick gebruikt zijn stoomwagen "Puffing Devil" voor een korte rit met vrienden door de straten van Camborne in Cornwall. Maar de stoomketel kan slechts korte tijd voldoende op druk blijven waardoor de wagen weinig bruikbaar is.

Muziek

24 april - Première in Wenen van het oratorium Die Jahreszeiten van Joseph Haydn.
Domenico Cimarosa componeert Artemisia

Literatuur

Friedrich von Schiller schrijft het toneelstuk Die Jungfrau von Orléans

Beeldende kunst

Daniel Chodowiecki (1801), Emanuel Bardou, Bode-Museum, Berlijn

Bouwkunst

Kalksburger Pfarrkirche, Oostenrijk
Voorm. Synagoge, Appingedam (1801)

Geboren

januari

22 - Friedrich Clemens Gerke, Duits schrijver, journalist, musicus en telegrafiepionier (overleden 1888)
25 - Henri de Brouckère, Belgisch politicus en premier (overleden 1891)
29 - Johannes van Bree, Nederlands componist (overleden 1857)

februari

21 - John Henry Newman, Engelse theoloog, bekeerling tot het katholieke geloof en kardinaal (overleden 1890)
28 - Willem Verbeet, Nederlands kunstschilder en tekenaar (overleden 1887)

april

12 - Hendrik de Cock, Nederlands dominee (overleden 1842)

juni

16 - Julius Plücker, Duits wis- en natuurkundige (overleden 1868)
30 - Frédéric Bastiat, Frans econoom en filosoof (overleden 1850)

augustus

21 - Guillaume Groen van Prinsterer, Nederlands politicus (ARP) (overleden 1876)
28 - Antoine-Augustin Cournot, Frans wiskundige, econoom en filosoof (overleden 1877)

september

21 - Moritz Hermann von Jacobi, Duits natuurkundige en ingenieur (overleden 1874)

oktober

9 - Auguste Arthur de la Rive, Zwitsers natuurkundige (overleden 1873)
12 - Carl August von Steinheil, Duits natuurkundige (overleden 1870)
14 - Joseph Plateau, Belgisch natuur- en wiskundige (overleden 1883)
23 - Albert Lortzing, Duits componist (overleden 1851)

november

3 - Vincenzo Bellini, Italiaans componist (overleden 1835)

december

11 - Christian Dietrich Grabbe, Duits schrijver (overleden 1836)
27 - Guillaume Louis Baud, Nederlands politicus; minister van Koloniën (overleden 1891)

Overleden

januari

11 - Domenico Cimarosa (51), Italiaans componist

maart

16 - Alexandra Paulowna van Rusland (17)
21 - Andrea Luchesi (60), Italiaans componist
23 - Paul I van Rusland (46), vermoord

mei

14 - Johann Ernst Altenburg (66), Duits componist, organist en trompettist

juni

14 - Benedict Arnold (60), Amerikaans militair

juli

4 - Leendert Viervant (49), Nederlands bouwmeester, meubelmaker en steenhouwer
15 - William Legge (70), Brits minister

november

9 - Karel Filip Stamic (56), Boheems componist en violist

december

9 - Darja Nikolajevna Saltikova (71), Russisch seriemoordenares

Zie de categorie 1801 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Bronnen, noten en/of referenties

↑ Stollberg-Rilinger, Barbara (2013). Das Heilige Römische Reich Deutscher Nation: Vom Ende des Mittelalters bis 1806 (in German), p. 113. Munich: C.H. Beck. ISBN 978-3-406-72247-9.
↑ Divall, Carole (2018). The British Army in Egypt 1801, p. 83. Warwick: Helion. ISBN 978-1-911628-14-9.
↑ Divall, Carole (2018). The British Army in Egypt 1801, p. 97. Warwick: Helion. ISBN 978-1-911628-14-9.
↑ Barthorp, Michael (1992). Napoleon's Egyptian Campaigns 1798-1801, p. 29. Volume 79 of Men-at-arms series. Osprey Publishing. ISBN 978-0-850451-26-9.
↑ Mackesy, Piers (2010). British Victory in Egypte, p. 213. London: I. B. Tauris. ISBN 978-1-84885-472-7.
↑ Hay, William Anthony (2018). Lord Liverpool: a political life, pp. 51–54. Woodbridge, UK: Boydell and Brewer. ISBN 978-1-78327-282-2.

[1] Stollberg-Rilinger, Barbara (2013). Das Heilige Römische Reich Deutscher Nation: Vom Ende des Mittelalters bis 1806 (in German), p. 113. Munich: C.H. Beck. ISBN 978-3-406-72247-9.

[2] Divall, Carole (2018). The British Army in Egypt 1801, p. 83. Warwick: Helion. ISBN 978-1-911628-14-9.

[3] Divall, Carole (2018). The British Army in Egypt 1801, p. 97. Warwick: Helion. ISBN 978-1-911628-14-9.

[4] Barthorp, Michael (1992). Napoleon's Egyptian Campaigns 1798-1801, p. 29. Volume 79 of Men-at-arms series. Osprey Publishing. ISBN 978-0-850451-26-9.

[5] Mackesy, Piers (2010). British Victory in Egypte, p. 213. London: I. B. Tauris. ISBN 978-1-84885-472-7.

[6] Hay, William Anthony (2018). Lord Liverpool: a political life, pp. 51–54. Woodbridge, UK: Boydell and Brewer. ISBN 978-1-78327-282-2.