Chinese rode den

Chinese rode den
IUCN-status: Niet bedreigd
Boom op de berg Hua Shan in Shaanxi
Taxonomische indeling
Rijk:Plantae (planten)
Stam:Embryophyta (landplanten)
Klasse:Spermatopsida (zaadplanten)
Clade:Naaktzadigen
Orde:Coniferales
Familie:Pinaceae (dennenfamilie)
Geslacht:Pinus (den)
Soort
Pinus tabuliformis
Carr. (1867)
Natuurlijk verspreidingsgebied
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Chinese rode den op Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

De Chinese rode den (Pinus tabuliformis) is een soort uit de dennenfamilie (Pinaceae), die van nature voorkomt in twaalf provincies in Noord-China. Het natuurlijke verspreidingsgebied strekt zich in noordelijke richting uit tot het Yin Shan-gebergte in Binnen-Mongolië. In westelijke richting reikt het tot het Helan-gebergte in Ningxia, het Qilian-gebergte, het Datong-bekken en de vallei van de rivier de Huang Shui in de provincie Qinghai. De zuidelijke grens loopt tot aan de grens tussen de provincies Gansu en Sichuan. De oostelijke grens wordt gevormd door het Qin Ling-gebergte en het Huanglongshan-gebergte in Shaanxi, de berg Funiu in Henan, het Lüliang-gebergte in Shanxi, het Yan-gebergte in Hebei, en de Taishan (berg)berg Taishan en het Yi Mengshan-gebergte in Shandong. Buiten China wordt deze soort slechts zelden aangeplant.De Chinese den is een lichtbehoeftige boomsoort die kenmerkend is voor relatief droge, gematigde klimaten. De soort is zeer droogteresistent en kan temperaturen tot −30 °C verdragen. Afhankelijk van de locatie varieert de jaarlijkse neerslag van 300 tot 900 mm. De boom stelt bescheiden eisen aan de bodem en kan zowel op zure als op alkalische gronden groeien. De Chinese den gedijt op hoogtes variërend van 500 tot 2500 meter.

Beschrijving

De Chinese rode den is een groenblijvende boom, die een hoogte van 25 tot 45 meter en een stamdiameter op borsthoogte van 1 tot 1,4 meter kan bereiken. De boom vormt doorgaans een rechte stam en een open kroon; jonge bomen hebben een kegelvormige kroon, terwijl volwassen, vrijstaande exemplaren meestal een parapluvormige kroon ontwikkelen. Het op natuurlijke wijze afstoten van de onderste takken begint al op een leeftijd van 10 jaar. De gegroefde bast is grijsbruin – variërend van zwartgrijs tot geelbruin – en is verdeeld in platen en schubben. De bast op de twijgen is aanvankelijk helderoranje en kleurt later geelgrijs. Op elke kortlot staan twee relatief stijve naalden. De naalden zijn 10 tot 15 centimeter lang en ongeveer 1,5 millimeter dik. Elke naald heeft vijf tot twaalf harskanalen. Aan de basis van elke naald bevindt zich een 1 tot 3 centimeter lange schede, die aanvankelijk wit of grijs is en later bruinachtig kleurt. De naalden blijven 3 tot 4 jaar aan de boom zitten voordat ze afvallen.

De Chinese den bereikt de geslachtsrijpe leeftijd na ongeveer 10 jaar. De geeloranje tot geelbruine mannelijke kegels (stuifmeelkegels) zijn 12 tot 18 millimeter lang. De ronde tot eivormige vrouwelijke kegels (zaadkegels) staan afzonderlijk of in trossen aan de uiteinden van langloten. De zaadkegels zijn purperrood en ongeveer 7 millimeter lang. De eivormige, gesteelde zaadkegels rijpen in september of oktober van het tweede jaar. Eenmaal rijp zijn ze lichtbruin en 4 tot 9 centimeter lang. Nadat de zaden zijn vrijgekomen, kunnen de lege zaadkegels nog 4 tot 5 jaar aan de boom blijven zitten. De bruine zaden zijn elliptisch van vorm en 6 tot 8 millimeter lang. Elk zaadje is voorzien van een lancetvormige, bruingestreepte vleugel die ongeveer 1 centimeter lang en 8 millimeter breed is. Het gewicht van duizend zaden varieert tussen 32,8 en 41,6 gram.[1] De kiemplanten hebben 6-13 zaadlobben.

Wortelsysteem

In diepe bodems ontwikkelt de Chinese rode den een penwortel, die bij eenjarige zaailingen een lengte van 67 centimeter kan bereiken. In ondiepe bodems vormt de boom voornamelijk zijwortels. Tot de mycorrhiza-partners behoren diverse soorten Boletus, de gele ringboleet (Suillus grevillei) en de Pisolithus arhizus.

Hout

Het geelwitte spinthout omringt een geelbruin kernhout. De overgangen tussen voorjaarshout en zomerhout, evenals de jaarringen, zijn duidelijk herkenbaar. De houtstralen zijn met het blote oog niet zichtbaar. Het hout heeft een zeer rechte draad. Bij een vochtgehalte van 15% heeft het hout een volumieke massa van 0,432 g/cm³.

Gebruik

De Chinese rode den is van groot economisch belang, met name in Noord-China. Het hout wordt hoofdzakelijk gebruikt voor de bouw en de meubelproductie, maar vindt ook toepassing bij de vervaardiging van multiplex en papier. Na een behandeling met verduurzamingsmiddelen is het hout geschikt voor gebruik als palen, stijlen, dwarsliggers voor spoorwegen, in de bruggenbouw en als mijnhout.

Van volwassen bomen wordt bovendien regelmatig hars afgetapt. Per boom wordt er per seizoen gemiddeld 1,5 tot 2 kilogram hars gewonnen.

Referenties

  1. 1 2 Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff, exikon der Nadelbäume, uitgever Nikol, Hamburg, 2008, ISBN=3-933203-80-5, blz. 508
  2. ↑ Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff, exikon der Nadelbäume, uitgever Nikol, Hamburg, 2008, ISBN=3-933203-80-5, blz. 510
  3. 1 2 3 4 5 Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff, exikon der Nadelbäume, uitgever Nikol, Hamburg, 2008, ISBN=3-933203-80-5, blz. 509
  4. 1 2 Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff, exikon der Nadelbäume, uitgever Nikol, Hamburg, 2008, ISBN=3-933203-80-5, blz. 510-511
  5. 1 2 Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff, exikon der Nadelbäume, uitgever Nikol, Hamburg, 2008, ISBN=3-933203-80-5, blz. 512