| Jean-Louis Bazerque | ||
|---|---|---|
Gedenkteken voor Bazerque op het naar hem vernoemde plein in Aucamville | ||
| Geboren | 11 mei 1905, Pau | |
| Overleden | 13 juni 1944, Larroque | |
| Groep | Brutusnetwerk, Dutch-Paris, Réseau Françoise, Armée secrète | |
Jean-Louis Bazerque (Pau, 11 mei 1905 – Larroque, 13 juni 1944) was een Franse verzetsstrijder die tijdens de Tweede Wereldoorlog een schakel vormde in de ontsnappingsnetwerken Dutch-Paris en Réseau Françoise. Als organisator en berggids hielp hij vluchtelingen en geallieerde vliegers vanuit Zuid-Frankrijk over de Pyreneeën naar Spanje te ontkomen. Hij gebruikte de schuilnamen Charbonnier en Le Sanglier.
Voor de Tweede Wereldoorlog was Bazerque medisch student en politiek activist. Hij was lid van de Jeunesses socialistes, de socialistische jeugdbeweging, en van de SFIO in Haute-Garonne. In het voorjaar van 1942 trad hij toe tot de Résistance en sloot hij zich aan bij het Brutusnetwerk.
Zijn verzetswerk omvatte samenwerking met verschillende organisaties. Naast Dutch-Paris werkte hij voor Réseau Françoise, het ontsnappingsnetwerk van Marie-Louise Dissard in Toulouse. Hij behoorde tevens tot de groep van kapitein Gabriel Gesse binnen de Armée secrète. Het Musée de la Résistance en ligne vermeldt daarnaast zijn betrokkenheid bij de verzetsbeweging Combat.
Opererend onder de schuilnamen Charbonnier en Le Sanglier stelde hij als ervaren bergbeklimmer vluchtroutes door de Pyreneeën samen en droeg hij zorg voor de organisatie en begeleiding van de konvooien. Hij hielp talrijke vluchtelingen de grens tussen het door nazi-Duitsland bezette Frankrijk en de Spaanse Staat over te steken. Onder hen waren Joodse vluchtelingen, neergeschoten of ontsnapte geallieerde vliegers en Engelandvaarders. Tot de Nederlanders bij wier ontsnapping hij betrokken was, behoorden Chris van Oosterzee en Bram van der Stok.
Als passeur, begeleider van clandestiene grensoversteken, werkte hij samen met onder meer Pierre Treillet, bijgenaamd Palo, en Henri Marot, bijgenaamd Mireille. In de geschiedschrijving van het verzet in Haute-Garonne wordt hij ook aangeduid als l'as des passeurs, een verwijzing naar zijn reputatie als ervaren gids.
Na de Duitse overval op een vluchtgroep bij de Col de Portet-d'Aspet op 6 februari 1944 werd die route te gevaarlijk. Bazerque nam vervolgens een aantal ontkomen vluchtelingen over voor een nieuwe poging. Op 16 februari haalde hij samen met een helper die Frisco werd genoemd een groep op in Montréjeau. Onder gewapende begeleiding werden de vluchtelingen naar een schuilplaats in de bergen gebracht. Zware sneeuwval dwong hen daar enkele weken te wachten.
Uiteindelijk vertrok vanuit Ardon in de Barousse een groep van 38 vluchtelingen onder begeleiding van Bazerque en gewapende maquisards. De route voerde over bergpassen om Bagnères-de-Luchon heen, waar de Duitse grensbewaking een regionaal hoofdkwartier had. Op 19 maart bereikten onder anderen Chris van Oosterzee en verschillende Britse, Amerikaanse en Australische vliegers Bossòst in de Spaanse Val d'Aran.
Een volgende tocht, van 19 tot 22 april 1944, liep uit op een Duitse overval. Bazerque begeleidde toen ongeveer 35 vluchtelingen, onder wie geallieerde vliegers, verzetsmensen en burgers. Bij Superbagnères werd een groot deel van de groep gevangengenomen. Bazerque ontkwam en zette zijn verzetswerk voort. De tocht en het lot van de deelnemers werden later onderzocht door Jean-Luc Cartron in So Close to Freedom.
In juni 1944 bereidde Bazerque een oversteek voor van een groep waartoe ook Bram van der Stok behoorde. Deze was uit het krijgsgevangenenkamp Stalag Luft III ontsnapt en wachtte in Zuid-Frankrijk op begeleiding naar Spanje.
Op 13 juni 1944 reed Bazerque met Joseph Barrère en Pierre Sabadie door Larroque tijdens een bevoorradingsrit voor de vluchtelingen. Bij de brug over de Save stuitten zij op Duitse militairen. Er ontstond een vuurgevecht waarbij hun auto met mitrailleurs werd beschoten en in brand raakte. Barrère en Sabadie kwamen om; Bazerque wist uit de auto te komen, maar werd tijdens zijn vlucht doodgeschoten.
De vluchtelingen bevonden zich elders. Van der Stok en andere leden van zijn groep bereikten Spanje enkele dagen later onder begeleiding van een andere gids.
Om Bazerque te eren werd in de Toulousaanse voorstad Aucamville een plein naar hem vernoemd. Op het plein staat een gedenkteken ter herinnering aan zijn verzetswerk.
In Larroque worden Bazerque, Barrère en Sabadie gezamenlijk herdacht bij een monument op de plaats van hun dood. In 2022 werd in het dorp tevens een herdenkingspaneel geplaatst binnen het departementale project Haute-Garonne Résistante – Chemin de mémoire, gewijd aan de drie passeurs en de ontsnappingsroutes door de Pyreneeën.