Angelo, tyran Padwy

Angelo, tyran Padwy
Angelo, tyran de Padoue
	; Plakat wznowienia sztuki („Le Gaulois”, 1905)
Autor	Victor Hugo
Rodzaj dramatu	dramat romantyczny
Liczba aktów	3
Data powstania	1835
Prapremiera	28 kwietnia 1835
Premiera polska	19 października 1835
	Wydanie oryginalne
Miejsce wydania	Comédie-Française
Język	francuski
	Multimedia w Wikimedia Commons

Angelo, tyran Padwy (fr. Angelo, tyran de Padoue) – trzyaktowa sztuka Victora Hugo. Jej prapremiera miała miejsce 28 kwietnia 1835 w Comédie-Française.

Dramat romantyczny powstawał w szybkim tempie, między 2 a 19 lutego 1835. Od 28 kwietnia do 20 czerwca 1835 wystawiono 36 przedstawień, wszystkie z nich okazały się sukcesem. W następnym roku odbyło się 10 kolejnych przedstawień, ale w mniej imponującej obsadzie. Sztuka została wznowiona w 1850 z Rachel Félix, a następnie ponownie w 1905 z Sarah Bernhardt. Po spotkaniu z Rachel Hugo oświadczył: „Znów odnajduję Madame Dorval, i to z klasą”.

Jest to historyczne dzieło o podestà Angelo, którego akcja rozgrywa się w Padwie w północnych Włoszech. Był to też powrót Hugo do teatru, którego poprzednie dzieło, Maria Tudor(inne języki) (1833), okazało się porażką.

Wybrane wznowienia i adaptacje

Polska prapremiera miała miejsce 19 października 1835.
W 1837 Saverio Mercadante skomponował na podstawie sztuki Hugo operę Il giuramento(inne języki).
1876 Cezar Cui skomponował operę Angelo(inne języki).
Amilcare Ponchielli skomponował do libretta Arrigo Boito operę Gioconda, której premiera miała miejsce w 1876 w La Scali w Mediolanie.
W 1928 Alfred Bruneau napisał operę Angelo, tyran de Padoue.
W 1946 powstała włoska adaptacja filmowa The Tyrant of Padua(inne języki). Film historyczny wyreżyserował Max Neufeld(inne języki), zaś obsadę stanowili Clara Calamai (Tisbe), Carlo Lombardi(inne języki) (Angelo Malipieri) i Elsa De Giorgi(inne języki) (Caterina Bragadini).

Przypisy

1 2 Angelo, tyran Padwy, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Sztuki) [dostęp 2025-12-31] [zarchiwizowane z adresu] .
↑ Lenard R. Berlanstein: Daughters of Eve: A Cultural History of French Theater Women from the Old Regime to the Fin de Siècle. Harvard University Press, 2009, s. 97. ISBN 978-0-674-02081-8. (ang.).
↑ Petit de Julleville: Le Théâtre en France. Histoire de la littérature dramatique depuis ses origines jusqu’à nos jours. Colin, 1889, s. 375. (fr.).
↑ Anne Ubersfeld: Notice sur Angelo dans une édition Théâtre de Victor Hugo. Éditions Robert Laffont, 1985, s. 1455. ISBN 978-2-221-04695-1. (fr.).
↑ René Bailly, Claude Fournier. Rachel «la grande». „Revue des Deux Mondes”, s. 347, maj 1971. ISSN 0035-1962. (fr.).
↑ Sarah Stanton, Martin Barnham: The Cambridge Paperback Guide to Theatre. Cambridge University Press, 1996, s. 175. ISBN 978-0-521-44654-9. (ang.).
↑ The English cyclopædia, conducted by C. Knight. Biography. Charles Knight (red.). 1872, s. 879. (ang.).
↑ Adrian Room: A Dictionary of Music Titles. The Origins of the Names and Titles of 3,500 Musical Compositions. McFarland & Company, 2024, s. 19. ISBN 978-1-4766-1059-7. (ang.).
↑ Phil G. Goulding: Ticket to the Opera: Discovering and Exploring 100 Famous Works, History, Lore, and Singers, with Rec. Random House, 2011, s. 297. ISBN 978-0-307-76184-2. (ang.).
↑ Margaret Ross Griffel: Operas in German: A Dictionary. Bloomsbury Publishing, 2018, s. 230. ISBN 979-82-16-31295-6. (ang.).
↑ Stephen Gundle: Fame Amid the Ruins. Italian Film Stardom in the Age of Neorealism. Berghahn Books, 2019, s. 127. ISBN 978-1-78920-002-7. (ang.).

[f-1] 1 2 Angelo, tyran Padwy, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Sztuki) [dostęp 2025-12-31] [zarchiwizowane z adresu] .

[d-2] Lenard R. Berlanstein: Daughters of Eve: A Cultural History of French Theater Women from the Old Regime to the Fin de Siècle. Harvard University Press, 2009, s. 97. ISBN 978-0-674-02081-8. (ang.).

[a-3] Petit de Julleville: Le Théâtre en France. Histoire de la littérature dramatique depuis ses origines jusqu’à nos jours. Colin, 1889, s. 375. (fr.).

[b-4] Anne Ubersfeld: Notice sur Angelo dans une édition Théâtre de Victor Hugo. Éditions Robert Laffont, 1985, s. 1455. ISBN 978-2-221-04695-1. (fr.).

[c-5] René Bailly, Claude Fournier. Rachel «la grande». „Revue des Deux Mondes”, s. 347, maj 1971. ISSN 0035-1962. (fr.).

[e-6] Sarah Stanton, Martin Barnham: The Cambridge Paperback Guide to Theatre. Cambridge University Press, 1996, s. 175. ISBN 978-0-521-44654-9. (ang.).

[g-7] The English cyclopædia, conducted by C. Knight. Biography. Charles Knight (red.). 1872, s. 879. (ang.).

[h-8] Adrian Room: A Dictionary of Music Titles. The Origins of the Names and Titles of 3,500 Musical Compositions. McFarland & Company, 2024, s. 19. ISBN 978-1-4766-1059-7. (ang.).

[i-9] Phil G. Goulding: Ticket to the Opera: Discovering and Exploring 100 Famous Works, History, Lore, and Singers, with Rec. Random House, 2011, s. 297. ISBN 978-0-307-76184-2. (ang.).

[j-10] Margaret Ross Griffel: Operas in German: A Dictionary. Bloomsbury Publishing, 2018, s. 230. ISBN 979-82-16-31295-6. (ang.).

[k-11] Stephen Gundle: Fame Amid the Ruins. Italian Film Stardom in the Age of Neorealism. Berghahn Books, 2019, s. 127. ISBN 978-1-78920-002-7. (ang.).